Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Казимеж Станислав Свитальский (; 4 наурыз 1886 – 28 желтоқсан 1962) – поляк саясаткері, дипломат, әскери қызметкер, Польша легиондарының әскери шендісі және 1929 жылғы сәуір мен желтоқсан аралығында Польшаның 18-ші премьер-министрі.
Kazimierz Stanisław Świtalski (; 4 March 1886 – 28 December 1962) was a Polish politician, diplomat, soldier, military officer in the Polish Legions and 18th Prime Minister of Poland between April and December 1929.
Ерте өмір және оқу
Казимир Свитальский 1886 жылдың 4 наурызында Рудки және Санок қалаларының губернаторы Альбин Свитальскийдің және оның екінші әйелі Мари Антуанетта Вейттің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның шешесінің әкесі император Франциск I-нің бұйрығымен 1834 жылы тағы сегіз неміс отбасысымен бірге Австриялық Польшаға келді. 1897-1904 жылдары Казимир Санок қаласындағы Королева София атындағы орта мектепте оқыды (оның сыныптастарының арасында Здзислав Адамчик, Витольд Фусек, Болеслав Мозоловский және Бронислав Празалович болды). Сол кезде мектепті "Радиус" атты ұйым басқарды (ұйымға Стефан және Влодзимиерц Мозоловский ағайындары мен Сэмюэл Герциг қатысты). 1904 жылдың 21 маусымында Свитальский құрметті диплом алды және Львовтағы Польша академиясының филология факультетінде оқуын жалғастырды. Бітірген соң, 1910 жылы философия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Сол жылы ол жергілікті гимназияда профессор болып жұмыс істеді.
Kazimierz Świtalski was born on 4 March 1886 as the son of Albin Świtalski, governor of Rudki and Sanok, and his second wife Marie Antoinette Veith, whose grandfather, by the order of Emperor Francis I, arrived in Austrian Poland in 1834, together with eight other German families. Between 1897 and 1904 Kazimierz attended the Queen Sofia High School located in Sanok (his classmates included Zdzisław Adamczyk, Witold Fusek, Bolesław Mozołowski and Bronisław Praszałowicz). At that time, the school was led by the Organization called "Radius" (also participating in the organization were brothers Stefan and Włodzimierz Mozołowski and Samuel Herzig). On 21 June 1904 Świtalski received a certificate of maturity with honors and began studying at the Faculty of Philology at the Polish Academy in Lwów. After graduation, he received a doctorate of philosophy in 1910. In the same year he became a professor at a local high school called "gymnasium".
Польша легиондары
Жас кезінде Свитальский "Жалын" және "Өмір" деп аталатын социалистік тәуелсіздік партиялары ұйымына мүше болды. Станислав Котпен бірге прогрессивті жастар өкілдік комиссиясының жұмысын басқарды. 1910 жылы Свитальский болашақ Польша маршалы және мемлекет басшысы Юзеф Пилсудский құрған, жасырын Związek Walki Czynnej (ZWC) ұйымына қосылды. 1912 жылдың қазан айынан бастап ол Мылтық қоғамының мүшесі болды. ZWC-де ол алғаш рет Юзеф Пилсудскиймен кездесті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында, ол Шығыс Галиция және Львовтағы Мылтық қоғамы штабында Мариан Кукиелдің адъютанты болды. 1914 жылдың 24 тамызынан 27 қазанына дейін Польша легиондарының сарбазы болды. 1914 жылдың 4 қарашасында лейтенант шеніне тағайындалды. 1915 жылдың ақпанынан бастап әскери бөлімде әскери кеңсе кызметкері болып жұмыс істеді. 1916 жылдың 5 қаңтарынан бастап Легион бригадасы штабы кеңсесінің басшысы болды. Ол осы лауазымды Ант дағдарысына дейін атқарды. 1917 жылдың 9 шілдесінде тұтқындалып, төрт күннен кейін легиондағы қызметінен босатылды. Осыдан кейін Львовқа барып, 1 қыркүйекте Польша әскери ұйымына қосылды. Польша-Украина соғысы кезінде ол Польша Ұлттық комитетінің мүшесі болды, ол осы қақтығыста маңызды рөл атқарды. Содан кейін ол қоршаудағы қаладан ұшақпен қашып құтылуға үлкерді. Жақын орналасқан Пржемысль қаласына, содан кейін Краковқа барып, Львовқа көмек сұрады. 1918 жылдың желтоқсан айының ортасына дейін Польша тарату комитетінің және Уақытша басқару комитетінің жұмысына қатысты.
Even in his youth Świtalski belonged to an organization of socialist independence parties called "Flame" and "Life". Along with Stanisław Kot he directed the work of the Representative Commission of Progressive Youth. In 1910 Świtalski joined the Związek Walki Czynnej (ZWC), an underground organisation formed by future Marshal of Poland and chief of state Józef Piłsudski and since October 1912 he was a member of the Rifle Association. In ZWC for the first time he met with Józef Piłsudski. Shortly before the outbreak of World War I, he was an adjutant for Marian Kukiel at the Headquarters of the Rifle Associations in Eastern Galicia and Lwów. From 24 August until 27 October 1914 he was a soldier in the Polish Legions. On 4 November 1914, he was appointed to the rank of lieutenant. Since February 1915 he served as a military office clerk in the Military Department. From 5 January 1916 he was the head of the office of the Legion Brigade Headquarters. He held this position until the Oath crisis. On 9 July 1917, he was arrested, and four days later dismissed from service in the Legions. As a result, he went to Lwów, where on 1 September, he joined the Polish Military Organization. During the Polish–Ukrainian War he became a member of the Polish National Committee, which played a major role in the conflict. Then he managed to escape from the besieged city with an aircraft. He went to a nearby city called Przemyśl, and later to Kraków, where he sought help for Lwów. By mid December 1918 he took part in the work of the Polish Liquidation Committee and the Interim Governing Committee.
Саяси және дипломатиялық мансап
1926 жылы Польшадағы мамыр төңкерісі кезінде Свитальский президент Станислав Войцеховскийге емес, маршал Пилсудскийді қолдады. Төңкерістен кейін оған бірнеше саяси лауазым берілді. Сол жылы ол Президенттің азаматтық кеңсесінің басшысы болып тағайындалды, ал 1926-1928 жылдары Ішкі істер министрлігінің Саяси бөлімінің директоры болды. 1928 жылы маусымда Свитальский Білім министрі болды, ал 1929 жылдың сәуірінен желтоқсан айына дейін Казимеж Бартельмен бәсекелесіп Польшаның премьер-министрі қызметін атқарды. 1930 жылы Сеймге сайланды, ал 1933-1935 жылдары оның маршалы болды. Ол 1935 жылы президенттің тағайынымен Сенатқа мүше болды, онда ол вице-маршал да болды. Сонымен қатар, ол 1935 жылдың желтоқсанынан 1936 жылдың сәуіріне дейін Краков воеводасы қызметін атқарды. 1939 жылғы Польша қорғаныс соғысынан кейін Казимеж Свитальский тұтқынға алынып, Вулденберг лагеріне жеткізілді, онда ол Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық кезеңін өткізді. Оның жалғыз ұлы Яцек Свитальский Варшава көтерілісінің бірінші күні қаза тапты. 1945 жылы Польшаға оралып, 1948 жылдан 1956 жылға дейін коммунистік билік тарапынан түрмеге қамалды. 1962 жылы Варшавада трамвай апатынан жарақат алып қайтыс болды.
During the 1926 May Coup d'état in Poland, Świtalski supported Marshal Piłsudski, rather than President Stanisław Wojciechowski. Following the Coup, he was given several political posts. In the same year he appointed the Head of the Civil Chancellery of the President and between 1926 and 1928 he was the director of the Political Department of the Ministry of the Interior. In June 1928 Świtalski became Minister of Education and from April to December 1929 he served as Prime Minister of Poland in competition with Kazimierz Bartel. In 1930 he was elected to the Sejm and between 1933 and 1935 he was its Marshal. He was appointed by the President to the Senate in 1935, where he was also Vice Marshal. In parallel, he was also the Voivode of Kraków from December 1935 until April 1936. After the Polish Defensive War of 1939 Kazimierz Świtalski was taken prisoner of war and taken to Woldenberg camp, where he spent the entirety of World War II. His only child, Jacek Świtalski, was killed on the first day of the Warsaw Uprising. In 1945 he returned to Poland and was imprisoned by the communist authorities from 1948 to 1956. He died in Warsaw in 1962, following injuries in a tram accident.