Кіріспе

Химиялық қосылыс

Гиперфорин – гиперрикум туысына жататын кейбір өсімдіктер, әсіресе тесікжапырақты гиперрикум (Hypericum perforatum, Сент-Джонс-Ворт) өндіретін фитохимиялық зат. Гиперфорин Сент-Джонс-Ворттың фармакологиялық әсерлеріне қатысуы мүмкін.

Пайда болуы

Гиперфорин тек Hypericum perforatum түрінде, сондай-ақ Hypericum calycinum сияқты туысқан түрлерде ғана маңызды мөлшерде табылды, олардың фитохимиялық құрамы төмен деңгейде. Алғашқы табиғи экстракциялар этанолмен жасалды және фитохимиялық затқа қарағанда 7:1 қатынаста шикі экстракт алынды, бірақ бұл әдіс гиперфорин мен адгиперфориннің қоспасын берді. Экстракциялау техникасы липофильді сұйық CO2 экстракциясын пайдалану арқылы жаңартылды, нәтижесінде 3:1 қатынаста шикі фитохимиялық зат алынды, содан кейін адгиперфориннен тазартылады.

Химия

Гиперфорин – пренилденген флороглуцинол туындысы және полициклді полипренилденген ацилфлороглуцинолдар тобының мүшесі, сонымен қатар PPAP тобы деп те аталады. Гиперфорин – басқа PPAP синтетикалық мақсаттарынан өзгеше, синтез жасау қиын болған C8 төртіншілік стереоорталығынан тұратын бірегей PPAP. 2010 жылы табиғи емес гиперфорин энантиомерінің толық синтезі туралы хабарланды, ол шамамен 50 синтетикалық өзгерісті қажет етті. 2010 жылы дұрыс энантиомердің энантиоселективті толық синтезі жарияланды. Ретросинтетикалық талдау гиперфориннің құрылымдық симметриясымен және биосинтетикалық жолымен шабыттандырылды. Синтездік жол простереогенді аралық затты жасады, ол синтез жасау қиын C8 стереоорталығын құрып, синтездің қалған бөлігі үшін стереохимиялық нәтижелерге қол жеткізуді жеңілдетті. Гиперфорин жарық пен оттегіге тұрақсыз. Көбінесе тотығуға ұшыраған формаларында C3–C9 гемикеталдық/гетероциклдік көпір болады немесе фуран/пиран туындылары пайда болады. Денсаулығы жақсы ер адамдарда 612 мг құрғақ ақ жуаның (St. John's wort) гиперфориннің фармакокинетикалық сипаттамаларын көрсетті, оның жартылай ыдырау периоды 19,64 сағатты құрады.

Гиперфорин биосинтезі

Гиперфорин – фтор-изобутирофенонды екі циклді ядросы бар полипренилденген ацилфлорглюцинол (PPAP) туындысы. Изобутрил CoA (17) гиперфориннің негізгі құрылымының биосинтезіндегі бастапқы негізгі метаболиттердің бірі болып анықталды. Изобутрил-CoA кетоизовалерат аралық қосылысынан (15) алынған. Бициклдік құрылымы оның меротерпеноидты элементтерден тұратындығын көрсетеді. Гиперфориннің ядросы изобутирил-CoA бір молекуласы мен малонил-CoA үш молекуласының тізбектей конденсациясы арқылы қалыптасады, бұл реакция изобутирофенон синтетазасымен катализделеді. ІІІ типті PKS ферменттері ферменттік белсенді орталықтарында декарбоксилдену конденсациясын катализдейді, нәтижесінде қаңқа пайда болады. Бұл ферменттер басқа субстраттарды қалайды және бірдей өнімдерді шығармайды. Жасуша мәдениеттерінен алынған жасушасыз экстракттар изобутирил-CoA және малонил-CoA-мен инкубацияланғанда флоризобутирофенон (18) пайда болды. Ферменттік реакция BUS ретінде сәйкестендірілді. PIVP – бұл бидайдың гүлшоғырындағы бездік түктеріндегі ферменттің ұқсас функциясы. Екі ацилфлорглюцинол ядросы (PICP және PIBP) Клайзен конденсациясы арқылы түзіледі, бірақ субстрат және фермент ерекшеліктері бойынша өзгеше болады. PIVP VSP ферментінің қатысуымен изовалерил-CoA-ны, ал PIBP – адиперфорин мен гиперфориннің түзілуіне әкелетін BUS-пен бірге изобутирил-CoA-ны пайдаланады. Дегенмен, гиперфорин – ұнтақ немесе ерітінді түрінде жылу мен жарыққа өте сезімтал, оңай ыдырайтын қосылыс, сондықтан гиперфориннің нақты синтез жолын анықтау қиын, сондықтан бұл синтез жолы мүмкін болып көрінеді.

Антидепрессанттарды зерттеу

Жеңіл және орташа депрессияны емдеу үшін жоңғалдың тиімділігін бағалаған алдын ала клиникалық сынақтардың екі мета-талдауы, селективті серотонинді кері қабылдау ингибиторларымен салыстырылатын жауапты және жақсырақ көтерімділікті көрсетті, бірақ қарастырылған зерттеулердің қысқа мерзімділігінен (4–12 апта) нәтижелерді ұзақ мерзімге жалпылау мүмкіндігі шектелді.