Кіріспе

Кәсіпорынның пайдалылығын бағалау шарасы

Бизнес және бухгалтерлік есепте, таза кіріс (сонымен қатар жалпы кіріс, таза табыс, таза пайда, қорытынды табыс, сатудан түскен пайда немесе мерзімдік сату) – есепті кезеңдегі тауарлардың өндіріс құны, шығыстар, тозу мен тозу шығындары, пайыздық төлемдер және салықтар шегерілген кәсіпорның кірісі. Ол кезеңдегі барлық кірістер мен табыстардың, барлық шығыстар мен зияндар шегерілгеннен кейінгі қалдық мөлшері ретінде есептеледі, сондай-ақ компанияның қызметінен туындайтын акционерлердің өзіндік капиталының таза өсімі ретінде де анықталады. Бұл жалпы табыстан ерекшеленеді, себебі жалпы табыстан тек тауарлардың өндіріс құны ғана шегеріледі. Шаруашылықтар мен жеке тұлғалар үшін таза кіріс – салықтар мен басқа да шегерімдерден (мысалы, міндетті зейнетақы жарналарынан) шегерілген (жалпы) кіріс.

Анықтама

Таза табыс жалпы акциялар иелеріне дивиденд ретінде таратылуы мүмкін немесе фирманың сақталған табысына қосымша ретінде қалдырылуы мүмкін. Пайда мен табыс түсініктерi табысқа синоним ретінде қолданылады (бұл Ұлыбритания мен АҚШ қолданысына да байланысты), сондықтан таза табыс пен таза пайда жиі таза табысқа синоним ретінде кездеседі. Көбінесе, таза табыстың орнына "кіріс" термині қолданылады, бірақ бұл қате түсініктіктерге әкелуі мүмкін болғандықтан ұсынылмайды. Таза табыс бәсекелес түрде "төменгі сызық" деп аталады, өйткені ол әдетте компанияның табыс есебінің соңғы жолында көрсетіледі (ал "жоғарғы сызық" термині кірісті білдіреді, ол есептік мәлімдеменің бірінші жолын құрайды). Ең қарапайым түсіндірме бойынша, таза пайда – бұл кез келген істің барлық шығындарын төлегеннен кейін қалған ақша. Бірақ іс жүзінде, бұл үлкен ұйымдарда өте күрделі болуы мүмкін. Бухгалтер немесе есепші кірістер мен шығыстарды дұрыс тізімдеп, оларды қолданылатын жұмыс аясына және контекстке сәйкес бөлуі керек. Таза табыс әдетте жылдық, әрбір қаржы жылы үшін есептеледі. Шегерілетін баптарға салық шығындары, қаржыландыру шығындары (пайыздық шығындар) және аз үлестес мүдделері кіреді. Сондай-ақ, артықшылық акцияларға төленетін дивидендтер де шегеріледі, бірақ олар шығыс емес. Сауда компаниясы үшін шығындарға сатылған тауарлардың құны, сату жеңілдіктері, сатудан қайтарылған тауарлар мен жәрдемақылар жатуы мүмкін. Ал өнім өндіретін компания үшін жарнама, өндіріс, жобалау және әзірлеу шығындары ескеріледі. Таза табысты компанияның операциялық табысына операциялық емес табысты қосып, содан кейін салықтарды шегеру арқылы да есептеуге болады. Таза пайда маржасы пайыздық көрсеткіш ретінде байланысты. Бұл көрсеткіш таза пайданы кіріске немесе айналымға бөлу арқылы есептеледі және рентабельділікті пайыздық түрде көрсетеді.