Кіріспе

1937 жылы Ирландияда болған оқиғалар.

Оқиғалар

22 қаңтар – Ирландияның Ұлттық әйелдер кеңесі әйелдер полициясын құру үшін үгіт жүргізеді. 8 сәуір – барлық саяси партиялар мен шіркеу басшылары Дублиндегі Мэншн-хауста жиналып, бас раввин, доктор Ицхак Герцогқа құрмет көрсетеді, ол Британдық Палестина мандатының бас раввині лауазымына тағайындалуда. 6–27 ақпан – Жарама шайқасы (Испания азамат соғысы): Коннолли колоннасы және басқа да ирландтық еріктілер қатысады. 14 сәуір – Қаржы министрі Шон МакЭнти өзінің бюджетін ұсынады. Ол май, қант және шай бағасын төмендетіп, жеңілдетеді. 30 сәуір – Эмон де Валера Ирландияның жаңа Конституциясын ұсынады. Ол неке мен отбасы институтын мойындайды, ажырасуға тыйым салады, сондай-ақ Ирландиядағы Рим-католик шіркеуінің ерекше мәртебесін мойындайды. Бұдан өзге, ол иудаизм мен басқа да азшылық діндерін де мойындайды. Ағылшын тілінде жазылғанмен, Михеал О’Гриобхта жасаған ирланд тіліндегі аударма заңдық күшке ие болады. 11 мамыр – Конституция жобасы Dáil Éireann-де екінші оқылымнан өтеді. Эмон де Валера Конституция диктатураны көздейді деген мәлімдемелерді жоққа шығарады. 13 мамыр – Дублиндегі Сент-Стефенс-Гриндегі Ұлыбритания королі II Георгтің қола мүсіні жарылып, қиратылады. 25 мамыр – Ирландияның Британ Доминионына қосылуын ұсынатын Конституцияға енгізілген түзету қабылданбайды. 8 маусым – Оирехтас қабылдаған 1937 жылғы «Атқарушылық өкілеттіктер (салдарлы ережелер)» заңы Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторы лауазымын жояды (оның көптеген өкілеттіктері 1936 жылғы Конституцияға (№27) түзетулер енгізу арқылы алынып тасталған) және соңғы лауазым иесі Домхналл Уа Буачаллага зейнетақы тағайындайды. 14 маусым – Конституция жобасы Дэйлде 62 дауысқа қарсы 48 дауыспен қабылданады. Сегізінші Дэйл таратылып, жаңа сайлау жарияланады. 30 маусым – Эмон де Валера сайлау кампаниясын Дублиннің Колледж Грин алаңындағы үлкен митингпен аяқтайды. 1 шілде – Фианна Фейл жаңа сайлауда жеңіске жетеді. Ирландия Конституциясына қатысты референдумда сайлаушылардың 56,5% қолдайды. 5 шілде – Эмон де Валера мен Шон Лемас Атлант мұхиты арқылы ұшуға дайындалып жатқан «Каледония» ұшағын тексеріп қарап шығады. 28 шілде – Ирландия Республикалық Армиясы Біріккен Корольдіктің VI Георг королін бомбамен өлтіруге талпынады, бірақ сәтті болмайды. 26 тамыз – «The Irish Times» газеті Дублинде 25 000-шы нөмірін жариялайды. 27 тамыз – Дублиндегі алғашқы автоматтық жол қозғалысын реттегіштер Меррион сквері мен Клэр көшесінің қиылысында іске қосылады. 16 қыркүйек – Шотландиядағы Киркинтиллохтағы өртте 10 жас картоп жинаушы қаза табады. 12 қазан – Кэтлин Кларк (Том Кларктың жесірі) Фианна Фейлдің Ардфхайс жиналысында сөз сөйлеп, партияның республикалық идеалдарынан алшақтағанын айтады. 10 қараша – Ирландия президентінің мөрін бекітетін жаңа заң жобасы Dáil Éireann-де ұсынылады. 6 желтоқсан – Ирландия президентінің мөрі мұрағатта сақтау үшін суретке түсіріледі. 11 желтоқсан – Келли Линиесіне тиесілі «Аннагер» кемесі Баллимакормик нүктесінде батып, тоғыз экипаж мүшесі қаза табады, тек біреуі ғана құтқарылады. 29 желтоқсан – Ирландияның жаңа Конституциясы (Bunreacht na hÉireann) күшіне енеді. Ирландия еркін мемлекеті «Ирландия» (немесе ирланд тілінде Éire) деп аталады, ал Эмон де Валера оның алғашқы Taoiseach (премьер-министрі) болады. Президенттік комиссия (Бас судья, Dáil Éireann спикері және Жоғарғы сот төрағасынан құралған) 1938 жылдың маусым айында Ирландияның алғашқы президенті сайланғанға дейін жаңа президенттік өкілеттіктерді өз мойнына алады. Килменхэм корольдік ауруханасынан 21 зеңбірекпен салют беріледі және Ирландияның үш түсті туы барлық мемлекеттік ғимараттарда желбірейді.

Өнер және әдебиет

Сәуір айында жазушылар Элизабет Боуэн мен Сеан О Фаолейн Лондонда алғаш рет кездеседі. 29 қыркүйекте француз драматургі Антонин Арто Ирландиядан қуылды. Сэмюэл Беккет Ирландияны тастап, Парижге қоныстанды. Ұлттық радиостанция Radio Athlone, Radio Éireann деп қайта аталды. Нора Хоулт өзінің "Жармасынан келген" романын жариялады. Роберт Ллойд Прагер "Менің жолым: Ирландиядағы ирланд" атты естеліктерін жариялады.

Гольф

Ирландия ашық турнирін Берт Гадд (Англия) жеңіп алды.

Өлімдер

31 қаңтар – Сэмюэл Эдгар, крикетші (1913 жылы туған). 3 ақпан – Томас Молес, Ольстер одағының депутаты (1871 жылы туған). 19 ақпан – Леонард Моллой, әскери қызметкер, дәрігер, парламент депутаты (1861 жылы туған). 27 ақпан – Чарльз Доннели, ақын, Испан азаматтық соғысындағы Жарама майданында қаза тапты (1914 жылы туған). 7 наурыз – Tomás Ó Criomhthain, жазушы және балықшы (1856 жылы туған). 1 мамыр – Герберт Хьюз, музыкатанушы, композитор және сыншы (1882 жылы туған). 27 маусым – Артур Дуглас, крикет және регби ойыншысы (1902 жылы туған). 14 шілде – Томас Майлс, хирург, Ирландияның тәуелсіздігі үшін күрескен, 1914 жылы Ирландиялық еріктілер үшін қару-жарақ импорттауға қатысты (1857 жылы туған). 5 қыркүйек – Питер Дейли, республикашыл сарбаз, Белхит шайқасында (Испан азаматтық соғысы) алған жарақаттарынан қайтыс болды (1903 жылы Ливерпульде туған). 5 қараша – Джек МакАулиф, боксшы (1886 жылы туған). 23 қараша – Кон Коллинз, Синн Фэйн депутаты (1881 жылы туған).