1919 жылғы Ирландия оқиғалары

Кіріспе

1919 жылы Ирландияда болған оқиғалар.

Оқиғалар

21 қаңтар – Дэйл Эйрэн алғаш рет Дублиндегі Мэншн-хаустың дөңгелек залында отырды. Ол 1918 жылғы жалпы сайлауда сайланған Синн Фейн мүшелерін қамтиды, олар манифестіне сәйкес Ұлыбритания Парламентіне бармай, тәуелсіз Ирландия Республикасын жариялауды жөн көрді. Ирландия Тәуелсіздік соғысының алғашқы қадамдарында Типперридегі Солохедбег шабуылында Үшінші Типперри бригадасының еріктілері екі Корольдік Ирландия полициясының (RIC) қызметкерін өлтірді. 27 қаңтар – Глазго және Белфаст инженерлері жұмыс уақытын қысқарту туралы жалпы ереуілге шақырды; Белфаста ереуіл бір айдан кейін тоқтап қалды. 3 ақпан – Синн Фейннің жетекшісі Эмон де Валера, Джон Милрой және Джон МакГарри Англиядағы Линкольн түрмесінен Майкл Коллинз бен Гарри Боланд ұйымдастырған қашқындармен босатылды. 1 сәуір – Синн Фейннің 52 мүшесі Дэйл Эйрэннің екінші отырысына қатысты. Сеан Т. О'Келли Ceann Comhairle болып сайланды, ал Эмон де Валера Дэйл Эйрэннің президенті болып сайланды. 2 сәуір – Констанс Маркевич Еңбек министрі болып тағайындалды, ол Ирландияның алғашқы әйел кабинетінің мүшесі (алпыс жыл бойы жалғыз) және Батыс Еуропадағы алғашқысы болды. 15–19 сәуір – «Лимерик Советі»: Лимерик сауда және еңбек кеңесі шақырған жалпы ереуіл, Лимерик қаласының және оның айналасының көп бөлігін қамтитын «Арнайы әскери аймақ» жариялануына наразылық ретінде. 18 сәуір – Бүкіл Ирландиядан 1000 делегат Дублиндегі Синн Фейн Ард Фейсіне қатысты. Эмон де Валера ұйымның президенті болып сайланды. 19 сәуір – Синн Фейн Ирландияның Ұлттық Одағының Атқару комитетін ұсынды, ол Ирландия үшін заң шығаруға кез келген шетелдік парламенттің құқығын жоққа шығаруды көздеді. 13 мамыр – екі Корольдік Ирландия полициясының қызметкері қаза тауып, Ирландия Республикалық Армиясының еріктілері Дэн Брин мен Шон Треси Шон Хоганды Лимерик графтығының Ноклонг қаласында күзетілген вагондан құтқару кезінде жараланды. 17 мамыр – Балинробеде, Мейо графтығында алғашқы республикалық сот құрылды. 14 маусым – капитан Алкок пен лейтенант Браун Атлантика арқылы 1900 миль ұшып, Галвей графтығының Клифден қаласына келді. 18 маусым – Дэйл Ұлттық төрелік соттарын құрды. 30 шілде – Майкл Коллинзтің бұйрығымен жаңадан құрылған The Squad (Ирландия Республикалық Армиясының бөлімшесі) жасаған Корольдік Ирландия полициясының офицерін алғашқы рет өлтіру, G дивизиясының детектив-сержанты Пэт «Ит» Смит Дублинге жақын Драмкондрада атылды. 12 тамыз – Коб қаласындағы Сент-Колман соборы қасиетті деп жарияланды. 8 қыркүйек – «Фермойдың тонаулары»: ағылшын әскерлері ағылшын сарбазының бұрынғы өлімі бойынша сот отырысынан кейін Фермой қаласында тәртіпсіздік жасады, сот оны кісі өлтіру деп таба алмады. 12 қыркүйек – Британ билігі Дэйл Эйрэнды заңсыз деп жариялады. 12 қараша – «Митчелстаун кремри», «Дэйриголдтың» алдағы компаниясы, кооператив ретінде жұмыс істеуге ашылды. 19 желтоқсан – Пэдди Дейлидің басшылығымен Дублин мен Типперриден келген еріктілер Дублиннің Эштаун жолында Лорд Френчтің үш көліктен тұратын кортежін тоқтатып, шабуыл жасады. Лорд Френч – Ұлыбританияның вице-королі, Ирландияның Лорд-лейтенанты және Ирландиядағы Ұлыбритания армиясының Жоғарғы Бас қолбасшысы. Френчтің үш серігі – екі RIC және жүргізуші – жараланды, ал Френчтің өзі зардап көрмеді. Мартин Савидж қаза тауып, Дэн Брин жараланды. 23 желтоқсан – Ұлыбритания Парламенті Ирландия жері (әскерлер мен теңізшілерге арналған) заңын қабылдады, ол Ирландия жері комиссиясына британдық күштерінде қызмет еткендерге тұрғын үй беруге өкілеттік берді. Бұрын Белфасттың бас раввині болған Ицхак Халеви Герцог Дублинде қызмет етуге тағайындалды.

21 January – Dáil Éireann meets for the very first time in the Round Room of the Mansion House, Dublin. It comprises Sinn Féin members elected in the 1918 general election who, in accordance with their manifesto, have not taken their seats in the Parliament of the United Kingdom but chosen to declare an independent Irish Republic. In the first shots of the Irish War of Independence, two Royal Irish Constabulary (RIC) members are killed by Volunteers of the Third Tipperary Brigade in the Soloheadbeg Ambush in Tipperary. 27 January – general strike call over working hours led by engineering workers in Glasgow and Belfast; in Belfast the strike collapses after a month. 3 February – Éamon de Valera, the leader of Sinn Féin, John Milroy and John McGarry escaped from Lincoln Prison in England in a break arranged by Sinn Féin members including Michael Collins and Harry Boland. 1 April – fifty two members of Sinn Féin attend the second meeting of Dáil Éireann. Seán T. O'Kelly is elected Ceann Comhairle and Éamon de Valera is elected President of Dáil Éireann. 2 April – Constance Markievicz is appointed Minister for Labour, becoming the first Irish female Cabinet Minister (the only one for sixty years) and the first in Western Europe. 15–19 April – "Limerick Soviet": a general strike called by the Limerick Trades and Labour Council, as a protest against the declaration of a "Special Military Area" under the Defence of the Realm Act covering of most of the city of Limerick and its surroundings. 18 April – 1,000 delegates from all over Ireland attend the Sinn Féin Ard Fheis in Dublin. Éamon de Valera is elected President of the organisation. 19 April – Sinn Féin proposes an Executive Council of the Irish National Alliance to challenge the right of any foreign parliament to make laws for Ireland. 13 May – two Royal Irish Constabulary members are killed and Irish Republican Army volunteers, Dan Breen and Seán Treacy are wounded while rescuing Seán Hogan from a guarded train carriage at Knocklong, County Limerick. 17 May – the first Republican law court is set up, at Ballinrobe, County Mayo. 14 June – Captain Alcock and Lieutenant Brown arrive in Clifden, County Galway following their 1,900 mile transatlantic flight. 18 June – Dáil establishes the National Arbitration Courts. 30 July – first assassination of a Royal Irish Constabulary officer carried out by The Squad (Irish Republican Army unit), newly formed under the orders of Michael Collins, when Detective Sergeant Pat "the Dog" Smyth of G division is shot near Drumcondra, Dublin. 12 August – St Colman's Cathedral, Cobh, is consecrated. 8 September – "The sack of Fermoy": drunken British forces rampage through Fermoy following an inquest on the previous death of a British soldier which fails to find for murder. 12 September – Dáil Éireann is declared illegal by the British authorities. 12 November – Mitchelstown Creameries, predecessor of Dairygold, opens for business as a co operative. 19 December – volunteers from Dublin and Tipperary under the leadership of Paddy Daly undertake an ambush on Lord French's motorcade of three cars at Ashtown Road in Dublin. Lord French is the British Viceroy, Lord Lieutenant of Ireland and Supreme Commander of the British Army in Ireland. While three of French's party – two RIC and a driver – are wounded, French gets through unharmed. Volunteer Martin Savage is killed and Dan Breen wounded. 23 December – Irish Land (Provision for Soldiers and Sailors) Act passed by the Parliament of the United Kingdom, empowering the Irish Land Commission to provide housing for any men who had served in the British forces. Yitzhak HaLevi Herzog, previously Chief Rabbi of Belfast, is appointed to serve in Dublin.

Өнер және әдебиет

Қазан – У. Б. Йейтс Америка Құрама Штаттарына сапар шегіп, 1920 жылдың мамырына дейін созылатын лекциялық тур бастайды. Осы жылы Йейтс "Кульді аққулар" (ішінде "Ирландиялық ұшқыш өлімін болжайды", "Ай фазалары", "Ғалымдар" және "Соғыс өлеңі сұралғанда") өңделіп, қайта жарық көреді, сондай-ақ "Бишілерге арналған екі пьеса" және "Қызым үшін тілек" жарияланады. Инна Бойлдің "Сиқырлы арфа" оркестрлік рапсодиясының тұсаукесері болады. Гарри Кларктың "Құпиялар мен қиял әңгімелері" жинағына салған суреттері жарық көреді. Фрэнсис Ледвидждің толық өлеңдері Лорд Дансани редакциялаған күйінде, өлімінен кейін жарыққа шығады. Клайв Гамильтон атымен жазған К. С. Льюис Лондон қаласында өзінің алғашқы туындысы – "Шектеудегі рухтар" атты лирикалық циклді жариялайды. Сеум О'Келлидің "Алтын барқа" және "Тіккеннің қабірі" повестері автордың өлімінен кейін жарық көреді. "Ан Сеабхак" (Падрейг О Сиохфрадха) жартылай автобиографиялық комиксі "Джимín Мхайре Тайдг" басылып шығады.