Кіріспе

Гаити революциясының ертедегі көшбасшысы Джордж Биассу (1 қаңтар 1741 – 14 шілде 1801) – Гаити революциясын бастаған Сент-Домингудегі 1791 жылғы құл көтерілісінің ертедегі көшбасшысы. Жан Франсуа және Жанномен бірге, ол vodou діни қызметкері Датти Букманның революцияны жетекке алатыны туралы болжам жасаған еді. Басқа құл басшылары сияқты, ол да испандық роялистермен бірге колониялық Гаитидегі француз революциялық билігіне қарсы күресті. Бұрынғы одақтасы Туссен Лувертюрден жеңіліске ұшырағаннан кейін, француздықтар құлдарды босатуға уәде берген соң, Биассу испан тажының қызметінде қалды. 1795 жылы Санто-Домингодан отбасымен Флоридаға көшіп келді, ол кезде Испанияның Куба колониясының бір бөлігі болған. Флоридада Биассу өзінің есімін Хорхеге өзгертті. Испан басшылары оны Флоридадағы қара нәсілді милицияға жетекші етіп тағайындады. Оның қарындасының күйеуі Оңтүстік Каролинадан қашқан әйелге үйленген кезде ол осы жерде одақтар құруды бастады. Флорида Америка революциясы кезінде плантаторлар мен құлдарға пана берген. Жорж Биассу 1741 жылы Францияның Сент-Доминг колониясындағы қант плантациясында құл ретінде дүниеге келді. Ол 1791 жылғы Сент-Домингудегі құл көтерілісінің ертедегі көшбасшыларының бірі болды, онда ол және оның әріптестері Жан-Франсуа Папийон және Жанно Булет оларға құл болған плантация иелерін өлтірді. Бұл Гаити революциясына (1791–1804) әкелді. Биассу мен Жан Франсуа босатылу шартымен көтерілісті тоқтатуға келісім білдірді, бірақ Франция бірнеше соғыспен айналысқандықтан, бұл ұсынысты қабылдамады. 1793 жылы Франция мен Испания арасындағы соғыс Испаниолада басталды. Биассу мен оның революционер әріптестерінен Испанияға Францияға қарсы күресте көмектесуді сұрады, олар оған еркіндік алмасуға келісті. Франция 1794 жылы өзінің барлық империясында құлдықты жойды, бірақ Биассу Испанияға адал болды. 1796 жылы Биассу Флорида штатының Сент-Огастин қаласына көшіп, Форт-Матанзада орналасқан еркін қара нәсілді милицияның генералы болды. Ол 1801 жылы қайтыс болды.

Сан-Доминго

Жорж Биассу 1741 жылы Испаниола аралындағы Сан-Домьингода дүниеге келген. Испаниола – бұрын батыс бөлігінің үштен бірін Сент-Доминг, ал шығыс бөлігін Санто-Доминго құраған арал. Сент-Доминг қазір Гаити Республикасы ретінде, ал Санто-Доминго Доминикан Республикасы ретінде танылады. Арал Кариб теңізіндегі Үлкен Антиль аралдары тобында орналасқан. Сент-Домингке бастапқыда Испания үкім сүрген, кейін колонияны Францияға өткізген. Франция 1659 жылдан 1804 жылға дейін Сент-Домингті басқарды, ол француз отар империясының ең табысты және Кариб теңізіндегі ең жоғары кіріс әкелетін колониясы болды. Сент-Доминг өзінің бай ресурстары, одан кейінгі пайдалылығы және әсемдігі үшін «Антильдердің інжуы» деп аталды.

Әлеуметтік құрылым

Сен-Домингу халқы қатаң касталық жүйемен қабатталған. Олар көбінесе дүкен иелері, шеберлер және жұмысшылар болған. Осы колониялық қабаттану үлгісі Гаитидің қазіргі таптық жүйесінің негізін қалады. Жорж Биассу Бой-Кайман жерінде өткен Воду рәсіміне қатысты, онда Воду діни қызметкері Датти Букман Жорж Биассу, Жан Франсуа Папийон және Жанно Булет көтеріліске жетекшілік ететінін жариялады. Жан Франсуа көтерілістің басында Жанноны оның шектен тыс зорлық-зомбылығы мен қатыгездігі үшін, әсіресе ол ақ тұтқындарды азаптап өлтірген бүлікшілер лагерін басқарғандықтан, өлімге кесті. Солтүстіктегі қоныстанған құлдарға қарамастан, губернатор Кесада Биассуды бүлікші емес, адал әскер ретінде көрсетуге тырысты. Биассу алтынмен әшекейленген киім киіп, күміс қылыш пен піл сүйегінен жасалған қанжар алып жүрді.

Соңғы жылдар

Жорж Биассу Сент-Огастин қаласындағы Сальседо үйінде тұрды. Ол плантация сатып алып, оны өз құлдарымен жұмыс істетті. Биассу өмірінің соңғы жылдарында Флориданы семинол үндістерінің шабуылынан қорғап, Испанияға қызмет етуді жалғастырды. Ол 60 жасында 1801 жылдың 14 шілдесінде қайтыс болғанға дейін 10 жылдай бостандыққа ие болды.