Кіріспе
Фиц Грин Халлек (8 шілде 1790 – 19 қараша 1867) – американдық ақын және «Кникербокер» тобының мүшесі. Коннектикут штатының Гилфорд қаласында туып өскен ол 20 жасында Нью-Йорк қаласына көшіп, онда шамамен қырық жыл өмір сүрді және жұмыс істеді. Оны кейде «Америкалық Байрон» деп атаған. Оның өлеңдері кеңінен танылып, көп оқылған, бірақ кейіннен құлшынынан шықты. ХХ ғасырдың соңынан бері оның шығармалары гомосексуалистік тақырыптары мен ХІХ ғасыр қоғамын тануға байланысты зерттеледі. 1832 жылы мәдениет қайраткері ретінде танылған Халлек, филантроп Джон Джейкоб Астордың жеке хатшысы және кеңесшісі болып жұмыс істеді, сондай-ақ Астор кітапханасының алғашқы қамқорларының бірі болып тағайындалды. Астордың мұрасынан жылдық төлем алып, 1849 жылы Халлек Гилфордқа зейнетке шықты, және өмірінің соңына дейін қарындасы Мари Халлекпен бірге тұрды.
Fitz Greene Halleck (July 8, 1790 – November 19, 1867) was an American poet and member of the Knickerbocker Group. Born and raised in Guilford, Connecticut, he went to New York City at the age of 20, and lived and worked there for nearly four decades. He was sometimes called "the American Byron". His poetry was popular and widely read but later fell out of favor. It has been studied since the late twentieth century for its homosexual themes and insights into nineteenth century society. In 1832, Halleck, a cultural celebrity, started working as personal secretary and adviser to the philanthropist John Jacob Astor, who appointed him as one of the original trustees of the Astor Library. Given an annuity by Astor's estate, in 1849 Halleck retired to Guilford, where he lived with his sister Marie Halleck for the remainder of his life.
Ерте өмір
Фитц Грин Халлек 1790 жылдың 8 шілдесінде Коннектикут штатының Гилфорд қаласында, Уитфилд және Уотер көшелерінің қиылысындағы үйde дүниеге келді. Оның үлкен әпкесі Мари болды, ал әкесі қалада дүкен иесі еді. Екі жасында екі сарбаз оның сол құлағының жанынан оқ атқанда, жас Халлек есту қабілетін жоғалтты; ол өмірінің соңына дейін жартылай есітпейтін болды. Бала кезінде Халлек Гильфорд Гриндегі академияға оқыды, сол кездегі мектеп мұғалімі Сэмюэл Джонсон кіші болды, ол АҚШ-та құрастырылған және жарияланған алғашқы сөздік – «Мектеп сөздігі» жинағының авторы еді. Халлек Джонсонның сүйікті шәкірті болды, ол оған Томас Кэмпбеллдің алғашқы өлеңдер жинағының бір данасын сыйлады, ол – «Үміттің қуанышы», және бұл Халлекке тиесілі алғашқы жеке кітап болды. Ол 15 жасында мектепті тастап, Гилфордтағы отбасылық дүкенде жұмыс істеді.
Ерте мансап
1811 жылдың мамыр айында 20 жасар Халлек жұмыс іздеп Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Бір ай іздегеннен кейін, ол көңілі құсып, Вирджиния штатының Ричмонд қаласына көшуді жоспарлаған, бірақ оны Джейкоб Баркер есімді банкир жұмысқа алды. Ол келесі 20 жыл бойы Баркердің қызметінде болды. Халлек өзінің досы Джозеф Родман Дрейкпен бірге шығармалар жазуды бастады. 1819 жылы олар Нью-Йорк қоғамын сатиралық тұрғыдан бейнелейтін «Крокер хабарлары» атты анонимді туындыны жазып, жариялады. Бұл 35 өлең бірнеше ай бойы «New York Evening Post» және «National Advertiser» газеттерінде жеке-жеке жарияланды. 1819 жылы 24 өлеңнен тұратын рұқсатсыз жинақ жарық көрді. Олар өлеңдерін Оливер Голдсмиттің «Жақсы мінезді адам» кітабындағы кейіпкер атынан алынған Croaker, Croaker, Jr. және Croaker and Co. аттарымен жариялады. Халлек пен Дрейк екеуі де өз салаларындағы игі бастамалардың иегерлері Уильям Каллен Брайант, Джеймс Фенимор Купер және Вашингтон Ирвинг басқаратын «Кникербокер тобы» деп аталатын Нью-Йорк жазушыларымен байланысты болды. Дрейк Халлекке бүкіл елге танымал ақын болуға және «Аппалачи тауының басына» отыруға кеңес берді. Ол Америка табиғатының құдіретті күшін ойшалап, досының қиялын оятуға болатынын ойлады. Медициналық білім алып жүрген Дрейк 1820 жылы 25 жасында туберкулезден (құртқау) қайтыс болды. Халлек досын «Джозеф Родман Дрейктің қазасы» (1820) атты өлеңімен еске алды, ол «Сенің үстіңдегі шөп жасыл болсын» деген жолмен басталады. Студенттің жас әйелі Сара Экфорд Дрейк, қызымен қалды. Ол Халлекке екінші күйеу болып үйленуге қызығушылық танытты. Оның сатираларында ол кейіпкер ретінде бейнеленді, ал біреуінде оны әйел сиқыршы деп атады. Ол 1828 жылы жас кезінде қайтыс болды. 1832 жылы Халлек Джон Джейкоб Астордың жеке хатшысы болып жұмысқа орналасты. Кейіннен қайырымдылықпен айналысқан бай тері саудагері оны Астор кітапханасының (Нью-Йорк қалалық кітапханасының негізі) алғашқы қамқоршыларының бірі етіп тағайындады. Халлек сонымен қатар Астордың мәдени кеңесшісі болып қызмет етті, оған өнер туындыларын сатып алу туралы кеңес берді. Осы кезеңде Халлек көп оқылды және Нью-Йорк әдеби қоғамының белсенді мүшесі болды. «Кникербокер тобының» жас мүшесі ретінде ол олармен бірге шығармалар жариялады және Чарльз Диккенс сияқты келуші жазушылармен танысты. Оның сатиралары сол дәуірдің «қасиетті институттарына» қарсы тұрды деп есептелді және Халлек өзінің өткірлігі мен тартымдылығымен танымал болды. Ол кейінгі жылдары көпшілік алдында сөйлеуге қатысу туралы ұсыныстарды жиі қабылдамайтын, сондай-ақ «қатал жүректі редакторларға хаттар жолдау туралы жиі өтініштерге» шағымданатын. Оған балалардың есімдерін бергенде, Халлекке құрмет көрсеткенінен гөрі реніш сезілді. Ол былай деп жазды: «Мен махаббатқа толы әкелерден, өздерінің тұңғыш ұлдарына менің атымды қойғанын хабарлайтын хаттармен ризамын, бұл мен үшін үлкен қайғы әкеледі және шынайы алғыс айтуға мәжбүр етеді». Ол Гилфордтағы Альдербрук зиратында жерленген.
Жыныстық қатынас
Халек ешқашан үйленбеген. Оның өмірбаясын жазған Хэллок оның гомосексуал болғанын айтады. Ол Хэллектің 19 жасында Карлос Менье есімді жас кубалық жігітке ғашық болғанын, оған өзінің алғашқы өлеңдерінің бірнешеуін арнағанын анықтады. Хэллоктың пікірінше, Халлек өзінің досы Джозеф Родман Дрейкке ғашық болған. Джеймс Грант Уилсон ақынның Дрейктің үйлену тойында шафе ретінде қызмет еткенін былай деп сипаттағанын атап өтті: "[Дрейк] үйленді, және оның әйелінің әкесі бай болғандықтан, енді жазбайды деп ойлаймын. Ол, әрине, ақындар сияқты кедей болды, және кедейліктің "қыналыстары мен жазаларынан" қашу үшін Гимн құдайына өзін құрбандыққа ұсынды. Мен күйеу жігіттің қалауына қарсы болсам да, оның шафесі болдым. Әйелі жақсы мінезді болды, және оны қатты жақсы көреді. Ол, бәлкім, Нью-Йорктегі ең әдемі адам, періштедей жүзі, Аполлон сияқты дене бітімі; және, мен оның сыртқы келбеті оның ақыл-ойының нақты көрсеткіші екенін жақсы білгендіктен, рәсім кезінде осындай құрбандыққа көмектесуім қылмыс сияқты сезілді." Хэллок ақын Халлектің соңғы маңызды туындысы "Жас Американы" "некеге деген ашулы сын және классикалық гомосексуализмді еске түсіретін педерастикалық балаға табыну" деп сипаттады. 1903 жылы Дрейктің, оның әйелі, қызы, қарындасы және жүйесінің денелерін Гилфордтағы Халлектің жер учаскесіне көшіру жоспарлары жасалды.
"[Drake] has married, and, as his wife's father is rich, I imagine he will write no more. He was poor, as poets, of course, always are, and offered himself a sacrifice at the shrine of Hymen to shun the 'pains and penalties' of poverty. I officiated as groomsman, though much against my will. His wife was good natured, and loves him to distraction. He is perhaps the handsomest man in New York, — a face like an angel, a form like an Apollo; and, as I well knew that his person was the true index of his mind, I felt myself during the ceremony as committing a crime in aiding and assisting such a sacrifice." Hallock described the poet Halleck's last major work, "Young America", as both "a jaded critique of marriage and a pederastic boy worship reminiscent of classical homosexuality." In 1903, plans were set to move the bodies of Drake, his wife, daughter, sister, and nephew to Halleck's plot in Guilford.
Сыни жауап
ХІХ ғасырдың ортасынан соңына дейін Халлек Американың жетекші ақындарының бірі саналды және оны көптеп оқыды; оны "Америкалық Байрон" деп атады. Оның ең белгілі өлеңдерінің бірі – "Марко Боззарис", Халлек атап өткендей, АҚШ, Англия, Шотландия және Ирландияда "мыңнан астам (шамамен) журналдар мен газеттерде" жарияланды. Чарльз Диккенс 1868 жылғы қаңтарда Уильям Мейкпис Таккерейге жолдаған хатында ("АҚШ-тағы Таккерей" еңбегінде баяндалғандай) "талантты жазушы" туралы жылы лебіз білдірді. Диккенс Халлектың поэзиялық шеберлігіне, әлде ақыл-ойы мен тартымдылығына құмар болғанын анықтау қиын, оның замандастары оны жиі мақтап жүрді. Авраам Линкольн кейде Ақ үйde достарына Халлек өлеңдерін дауыстап оқып беретін. Америкалық жазушы және сыншы Эдгар Аллан По Халлектың "Альнвик қамалы" поэзия жинағына шолу жасады. Ол Халлектың "Фанни" өлеңі туралы: "Жаңа құлаққа шыдауға болады, бірақ тәжірибелі жыршыға ол дерлік азапқа тең", – деді. 1843 жылғы қыркүйекте "Грэм журналында" По Халлектың "Музалардан бас тартып, достарының өкінішіне және оның беделіне немқұрайлылық танытқанын" жазды. ХХ ғасырдың соңынан бері Халлек поэзиясы гомосексуалистік тақырыптары және он тоғызыншы ғасырдың әлеуметтік ортасы туралы ашылатын жаңа мәліметтері үшін зерттеледі.
Мұра
1869 жылы Джеймс Грант Уилсон редакциялаған және жазған "Поэзиялық туындылар жинағы" және дәстүрлі "Өмір және хаттар" жарияланды. Сондай-ақ 1869 жылы Гилфордта Галлекке граниттен ескерткіш орнатылды, ол американдық ақынды еске алуға арналған алғашқы ескерткіш болды. Жазушы Байард Тейлор естелік шарада сөз сөйледі. Тейлор Американың алғашқы гомосексуалдық романын – "Жозеф және оның досы" (1870) жазды, ол Галлек пен Дрейк арасындағы қарым-қатынастың көркемдік бейнесі деп саналады. 1877 жылы Нью-Йорктің Орталық саябағында Галлекке арналған ескерткіш орнатылды; Галлек – әдебиеттік жолдағы жалғыз американдық жазушы. Оны президент Рутерфорд Б. Хейз ашты, салтанатқа 10 000-ға жуық адам қатысты. Осыдан кейін саябақтағы ескерткіштерге қойылатын талаптар қатаңдатылды. 2006 жылы Фитц Грин Халлек қоғамы оның және оның шығармаларының танылуын арттыру мақсатында құрылды.