Кіріспе

Американдық заманауи суретші (1932–1997)

Джеймс Ли Байарс (10 сәуір 1932, Детройт, Мичиган – 23 мамыр 1997, Каир, Египет) – американдық концептуалдық суретші және инсталляциялар мен мүсіндер саласындағы перформанс суретшісі, сонымен қатар өзін мистик санайтын адам. Ол жеке эзотерикалық мотивтерді қолдануымен және «жартылай дэнди алдамшы, жартылай минималист көруші» деп сипатталған өзінің ерекше бейнесімен танымал болды. Байарстың ең танымал перформанстары: «Джеймс Ли Байарстың өлімі» және «Мүсіндей күлімдеу». Сондай-ақ, ол жазған көптеген хаттарын әсемдеп жасалған мүсіндер ретінде ұсынды.

Шығармаларындағы тақырыптар мен мотивтер

Бьярстың шығармалары көбінесе жекелеген тақырыптар мен мотивтерді тұрақты түрде қамтиды, эзотерикаға ұмтылып, сонымен бірге ритуалистік және материалистік сипатқа ие: Роберт Кларк The Guardian газетіне, оның жұмысының Милтон-Кейнстегі көрмесіне орай жазған мақаласында оны «сырттан түсініксіз, бірақ тартымды герметикалық» деп сипаттады. Кейіннен көптеген суретшілер зертханадан өтті, 2012 жылдан бері негізінен CERN бағдарламасы аясындағы өнер шеңберінде. Оның CERN-ге сапарынан туған өнер 2004 жылы Массачусетс қазіргі заманғы өнер мұражайында көрсетілді және Гарвард өнер мұражайларынан цифрлық форматта қолжетімді. Американдық суретші Мэтью Барни 2014 жылғы «Ривер оф Фундамент» фильмінде Бьярстың рөлін ойнады, бұл фильм Норман Мейлердің «Ежелгі кештер» романының сюжетіне негізделген. Барни Бьярстың шығармаларында египеттік мәтінге сіңгенін айтады. «Ежелгі кештер» фараонның және ақсүйектердің қайта-қайта өмір сүруге деген құштарлығы туралы. Сондықтан, Бьярстың жұмысында мені әрқашан қызықтырған нәрсе – оның таза алтынға айналуға ұмтылуы және оған қол жеткізе алмауы. Бұл әрқашан сыртқы әсер. Ол бола алмайтын нәрсеге айналуға тырысады. Мен осы жұмыстың театрлық сипатын жақсы көремін. Бьярс өзінің және басқалардың өлімін болжауға да қызығушылық танытқан.