Кіріспе

Альп тауларының аңғарларында адамдар тарихқа дейінгі дәуірден бері қоныстанған. Онда дамыған Альп мәдениетінің негізгі ерекшелігі – мал өрісін ауыстыру (трансхуманция). Қазіргі уақытта Альп таулары сегіз ел арасында бөлінген: Франция, Монако, Италия, Швейцария, Лихтенштейн, Австрия, Германия және Словения. 1991 жылы Альп конвенциясы құрылды, ол бұл трансұлттық аймақты реттеуге арналған, оның ауданы шамамен ... құрайды.

Ерте тарихы (1200 жылға дейін)

Уайлдкирхли үңгірлері (Аппенцель Альпында) неолит дәуірінен бұрынғы 40 000 жылға дейін неандертальдықтардың мекендеуіне қатысты іздерді сақтайды. Вюрм мұз басу кезеңінде (шамамен 11700 жыл бұрын) Альп тауларының барлығы мұзбен жабылған. Анатомиялық жағынан қазіргі адамдар Альп аймағына шамамен 30 000 жыл бұрын келген. MtDNA Haplogroup K (Жоғарғы палеолиттің ортасы шамасында, 30 000 мен 22 000 жыл бұрын пайда болған, мұндағы шамамен жасы 12 000 жыл бұрынғы шамамен есептелген) – Оңтүстік-Шығыс Альп аймағымен байланысты генетикалық маркер. Неолит дәуірінде көшпенді мал шаруашылығының іздері байқалады. Қола дәуірінде Альп таулары Урнфилд және Террамар мәдениеттерінің шекарасын құрады. «Өтзи мұзықтық адам» деп белгілі, Өтзал Альпында табылған мумия шамамен б.з.б. 3200 жылы өмір сүрген. Осы кезеңде халықтың көп бөлігі аң аулау мен жинауға негізделген шаруашылықтан ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығына негізделген шаруашылыққа көшкен. Көшпенді мал шаруашылығының (мысалы, альпикультура) түрлерінің ертеде болған-болмағаны әлі де ашық мәселе. Ең ерте тарихи мәліметтер римдік кезеңге дейін жетеді, көбінесе грек-рим этнографиясына байланысты, раэтиандар, лепонтиандар және галдарға қатысты эпиграфикалық деректер бар, ал лигурийлер мен венециялықтар оңтүстік-батыста және оңтүстік-шығыстағы шеткі аймақтарды (Цизальпілік Галлия) бірінші және үшінші ғасырларда б.з.б. иеленген. Валькамоникадағы тас суреттері осы кезеңге жатады. Августтың Альп тайпаларын жаулап алуы және Ганнибалдың Альп тауларындағы шайқастары туралы бірнеше мәліметтер қазіргі ғалымдарға жеткен. Жергілікті галл тайпаларының көпшілігі екінші Пуникалық соғыста карфагендіктермен одақтасып, Рим Солтүстік Италияның көп бөлігін бақылауын жоғалтты. Римнің Италияны жаулап алуы Римнің Карфагенді жеңгеннен кейін, б.з.б. 190 жылдары ғана аяқталды. 35-6 жылдар аралығында Альп аймағы біртіндеп кеңейіп келе жатқан Рим империясының құрамына енді. Ла Турбидегі Tropaeum Alpium ескерткіші римдіктердің осы тауларда 46 тайпаны жеңгенін еске салады. Альп өткелдері арқылы жолдар салу оңтүстік және солтүстік римдік елді мекендерін байланыстыруға және Альп тұрғындарын империя мәдениетіне біріктіруге мүмкіндік берді. Жоғарғы Рона аңғары немесе Валлис Поенина 57 жылы Октодур (Мартиньи) шайқасынан кейін римдіктерге бағынды. Аоста 25 жылы б.з.д. бұрынғы Саласси аумағында Аугуста Претория Салассорум ретінде құрылды. Раетия 15 жылы жаулап алынды. Рим империясының бөлінуі және оның батыс бөлігінің төртінші және бесінші ғасырларда құлауымен Альп аймағындағы билік қатынастары жергілікті деңгейге оралды. Көп жағдайда епархиялар маңызды орталықтарға айналды. Италия мен Оңтүстік Францияда Батыс Альптегі епархиялар ерте (төртінші ғасырдан бастап) құрылып, көптеген шағын епархияларға әкелді, ал Шығыс Альпте мұндай негіздер он үшінші ғасырға дейін жалғасты және епархиялар көбінесе үлкен болды. Тау аңғарларындағы жаңа монастырлар халықтың христиандануына да ықпал етті. Осы кезеңде аймақтық саяси күштердің негізгі аймағы Альп тауларының солтүстігінде, бірінші Каролинг империясында, кейін оның бөлінуінен кейін Францияда және Киелі Рим империясында орналасқан. Рим папасынан императорлық билік алған неміс императорлары тоғызыншы мен он бесінші ғасырлар аралығында өздерінің серіктерімен бірге Альп тауларын кесіп өтуге тиіс болды. VII ғасырда Шығыс Альп тауларының көп бөлігін славяндар қоныстандырды. VII-IX ғасырлар аралығында Альп тауларындағы германдық емес мемлекеттердің бірі ретінде Карантанияның славян княздығы болды. Қазіргі Австрия мен Словенияның көп бөлігінде тұратын Альп славяндары тоғызыншыдан он төртінші ғасырларға дейін біртіндеп германизацияланды. Қазіргі словендер – олардың оңтүстік ұрпақтары. Алпыс аймағына алеманндардың VI-VIII ғасырларда бірінен соң бірі көшіп-қонуы мен басып алуы туралы мәліметтер де тек қана жорамалдардан тұрады. «Негізгі ағым» тарихы үшін, франк және кейін Габсбург империясы үшін Альп таулары ландшафт ретінде емес, кедергі ретінде стратегиялық маңызға ие болды, сондықтан Альп өткелдері әскери тұрғыдан үлкен маңызға ие болды. 889-973 жылдар аралығында Прованс жағалауындағы Фраксинетум базасынан жұмыс істейтін мұсылман шабуылшыларының тобы 973 жылы Ардуин Глабер басқарған христиан күштері тарапынан қуылғанға дейін христиан саяхатшыларына Альп өткелдерін жапты, содан кейін Альп арқылы сауда қайта жанданды. Каролинг империясының толық ыдырауынан кейін, он және он бірінші ғасырларда Альп тауларының әртүрлі бөліктерінің жергілікті тарихын, әсіресе ортағасырлық Вальзер көші-қонын анықтау мүмкін болды.

Орта ғасырдан бастап қазіргі заманның басына дейін (1200-1900)

Француз тарихшысы Фернан Браудель өзінің Жерорта теңізі өркениетіне арналған танымал еңбегінде Альп тауларын "ресурстар, ұжымдық тәртіп, адам тұрғындарының сапасы және сапалы жолдар саны тұрғысынан ерекше тау жүйесі" деп сипаттаған. Альп аймағындағы осы ерекше адамзаттың қалыптасуы Жоғары Орта ғасырлардағы халық санының өсуімен және аграрлық кеңдеумен байланысты. Бастапқыда экономиканың негізін аралас шаруашылық – егіншілік пен мал шаруашылығы құрады. Кейіннен, Кейінгі Орта ғасырлардан бастап, мал шаруашылығы қой шаруашылығын ығыстыра бастады. Альп тауларының солтүстік беткейінің бірқатар аймақтарында мал шаруашылығы алыс сауда нарықтарына бағытталды және егіншілікті толыққанды алмастырды. Сонымен қатар, аймақтық және Альп арқылы жүзеге асырылатын сауданың басқа да түрлері маңызға ие болды. Ең маңызды өткел – Бреннер болды, ол он бесінші ғасырдан бастап көлік құралдарының қозғалысын қабылдай алды. Батыс және Орталық Альпте 1800 жылға дейін тек жүк таситын жануарлар ғана өте алатын. Альп аймағында мемлекеттік құрылымдардың қалыптасуына ықпал еткен фактор – 1494–1559 жылдардағы Италия соғыстары сияқты Еуропалық қақтығыстардың ошақтарына жақын орналасуы болды. Осы кезеңде Альп аймақтарының әлеуметтік-саяси құрылымдары әртүрлі бағытта дамыды. Үш түрлі даму моделін бөліп қарастыруға болады: Батыс Альптегі княздық орталықтандыру, Швейцариядағы жергілікті қауымдық модель және Шығыс Альптегі күшті ақсүйектерге негізделген аралық модель. XIX ғасырдың соңына дейін көптеген Альп аңғарлары негізінен аграрлық және мал шаруашылығымен айналысты. Халық санының өсуі жерді тиімді пайдалануды және жүгері, картоп, ірімшік өндірісін кеңейтуге жағдай жасады. Жоғары биіктіктегі өсу маусымының қысқа болуы 1700 жылға дейін айқын кедергі тудырмады. Алайда, кейіннен ол, әсіресе жер өнімділігінің тез өскен төменгі жазықтармен салыстырғанда, ауыл шаруашылығын одан әрі дамытуға елеулі тосқауел болды. Альп аймағындағы батыс және орталық бөліктерде шағын шаруашылықтар басым болса, шығыс бөлігінде орташа және ірі шаруашылықтар кең таралды. 1500 жылға дейін қалаларға көші-қон байқалып, көбінесе уақытша сипатта болды. Альп тауларында қала құрылысы баяу дамыды.

Орталық Альп таулары

Орталық Альп тауларындағы басты оқиға, тізбектің солтүстік жағында, 1291 жылдан 1516 жылға дейін Швейцария Конфедерациясының біртіндеп қалыптасуы болды, кем дегенде таулы кантондарға қатысты, сондай-ақ Гризон және Вале тәуелсіз конфедерацияларына ерекше назар аударылды, олар тек 1803 және 1815 жылдары Конфедерацияның толық мүшелеріне айналды. Оңтүстікке деген тартымдылық Орман кантондары мен Гризон үшін тым күшті болды, сондықтан екеуі де Миландықтардың әртүрлі бөліктерін бағындыруға және шындығында бағындырды. Готтард асуы ежелгі заманда Адула Монс деп белгілі болған, бірақ асудың солтүстігіндегі Шёлленен шатқалының қиын өтілуіне байланысты маңызды Альпілік асулардың бірі емес еді. Бұл 1230 жылы «Шайтан көпірі» деп аталған көпірдің құрылысымен күрт өзгерді. Дерлік бірден, 1231 жылы, бұрын маңызсыз болған Ури аңғарына императорлық тікелей құқық берілді және ол Германия мен Италияны байланыстыратын басты жолға айналды. Сондай-ақ 1230 жылы Готтард Гилдесхаймге арналған паломниктер үйі салынды, ол Римге қажылыққа баратын адамдарды қабылдау үшін пайдаланылды. Қазіргі Орталық Швейцарияның Еуропа елдері үшін стратегиялық маңызы 13 ғасырдың соңында басталган Ежелгі Швейцария Конфедерациясының қалыптасуындағы маңызды фактор болды. 15 ғасырда Орман кантондары Левентина аңғарымен қатар Беллинзона және Бленио аңғарларын бағындырды (бірақ Оссола аңғары тек уақытша ғана бағындырылды). Бленио Валь Брегальяға (оны 960 жылы император Отто I Коир епископына берген) Валь Мезольчина және Валь Пошиаво аңғарларымен бірге қосылды.

Батыс Альп таулары

Батыс Альп тауларында (Мон Блан тізбегінен Симплон асуына дейінгі бөлігін қоспағанда, бұл бөлік Вале аймағының тағдырымен байланысты болды), Савойя, Дофин және Прованс феодалдары арасында билік үшін ұзақ күрес жүрді. 1349 жылы Дофин Францияға қарады, ал 1388 жылы Ницца графлығы Прованстан Савой әулетіне өтті, сонымен қатар бұл әулет Пьемонтты және Альп тауларының итальяндық жағындағы басқа да жерлерді иеленді. Осыдан кейін күрес Франция мен Савой әулеті арасында ғана шектелді, бірақ Франция Савой әулетін Альп тауларының арғы жағына ығыстырып, оны толығымен итальяндық державаға айналдыруға мәжбүр етті. Бәсекелестіктің шешуші кезеңі – 1713 жылғы Утрехт шарты болды, оған сәйкес Франция Савойяға Эксил, Бардоннеч (Бардонечья), Оулкс, Фенестрель және Шато-Дофен сияқты Альп аймақтарын берді, ал Савойя Францияға Альп тауларының батыс беткейінде орналасқан Барселонет аңғарын, сондай-ақ Ницца графтығының бір бөлігін тапсырды. Бұл ұзақ жылдарға созылған күрестің соңғы кезеңі 1860 жылы болды, осы жылы Франция Ницца графтығының қалған бөлігі мен Савойяны иеленіп, Альп тауларының батыс беткейіндегі жалғыз билеуші күшке айналды.

Шығыс Альп таулары

Шығыс Альп таулары 9 ғасырдан бері Франк империясының құрамына кірді. Жоғары орта ғасырлардан бастап және Жаңа заманға дейінгі кезеңде Шығыс Альп тауларының саяси тарихын Габсбургтер әулетінің күшеуі немесе кері шегінуі тұрғысынан қарастыруға болады. Габсбургтердің бастапқы отаны Аар өзенінің төменгі ағысындағы Габсбург қамалы болды. Олар 1415 жылы осы аймақты швейцариялықтарға жоғалтты, бұрынғыдай, қазіргі Швейцарияның бірнеше бөліктерін де жоғалтқан болатын. Бірақ олар Шығыс Альп тауларында қуатты империя құрып, көптеген ұсақ династияларды жеңді. 1282 жылы Штириямен бірге Австрия герцогтығын, 1335 жылы Каринтия мен Карниоланы, 1363 жылы Тирольді, ал 1375 жылдан 1523 жылға дейін Ворарльбергті бөліп алды, Альп тауларының солтүстік беткейіндегі шекараларды ұсақ-түйектеп түзетулер жасағандарын ескермесек. Алайда, олардың қарқындылығы оңтүстік беткейде баяулады және ақыры сәттіліктері де азайды. Олар 1373 жылы Примиероны, сондай-ақ 1517 жылы Ампеццо аңғары мен Трентоның оңтүстігіндегі бірнеше қалаларды жаулап алғаны рас. 1797 жылы олар Венацияны, 1803 жылы Тренто мен Бриксеннің (сондай-ақ солтүстікке орналасқан Зальцбургтың) діни биліктерінен айырылған епархияларын, Вальтеллина аймағын және 1815 жылы Бергамаск аңғарларын алды, ал Милан 1535 жылдан бері олардың иелігінде болды. Бірақ 1859 жылы олар Савойя әулетіне Миландықтар мен Бергамасканы жоғалтты, ал 1866 жылы Венацияны да жоғалтты, сондықтан Трентино Альп тауларының оңтүстік беткейіндегі олардың ең маңызды иелігіне айналды. 1859 жылы болашақ Италия королінің (1861) Миландықтарды жеңіп алуы Италияның Жоғарғы Энгадин мен Бормио арасындағы Ливиньо аңғарына ие болғанын білдірді, бұл Альп тауларының итальяндық емес беткейіндегі Тенда графтығынан (1575 жылы алынған, 1860 жылы жоғалмаған) басқа, маңызды иелік болды, сонымен қатар 1860 жылы аңшылыққа байланысты себептермен сақталған Теңіз Альп тауларындағы кейбір шатқалдардың бастаулары да оларға тиесілі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және Австро-Мажарстанның ыдырауынан кейін Шығыс Альп тауларында маңызды аумақтық өзгерістер болды.

Халық саны

Қазіргі заман үшін Альпі аймағының халқын сандық тұрғыдан бағалау мүмкін. Альпілік конвенциямен белгіленген аумақта 1500 жылы шамамен 3,1 миллион, 1800 жылы – 5,8 миллион, 1900 жылы – 8,5 миллион, ал 2000 жылы – 13,9 миллион адам тұрды. XVI ғасырдағы ғалымдар, әсіресе Альп тауларына жақын қалалардан келгендер, тау құбылыстарына үлкен қызығушылық таныта бастады. Олардың назарын жердің пайда болуы және Библияны түсіндіру сияқты маңызды мәселелер де қоздырды. XVIII ғасырға қарай, Еуропа қоғамында табиғатқа және Альп тауларына деген ерекше құлшыныс пайда болды. Мұның мысалы ретінде Гораций Бенедикт де Соссюрдің "Альп тауларындағы саяхаттар" (1779–1796) атты көп томдық еңбегін атауға болады. Женевалық табиғат зерттеуші өз еңбегінде 1787 жылы Монблан тауына 4800 метр биіктікте көтерілгенін сипаттады. Бұл жаңа қызығушылық әдебиетте де көрініс тапты, ең әйгілі мысалы – Жан-Жак Руссоның "Жули, немесе Жаңа Элоиза" (1761) атты бестселлерлік романдық туындысы. Бұл мәдени даму Альп тауларына туристік бағыт ретінде қызығушылықты арттырып, қазіргі заманғы туризмнің негізін қалады. Еуропаның қалалануы күшейген сайын Альп таулары табиғаттың ерекше мекені ретінде ерекшеленді. Колониялық кеңею кезеңінде Азия, Австралия және Америкадағы көптеген таулар Альп тауларының құрметіне аталды. XIX және XX ғасырларда бірнеше маңызды өзгерістер болды. Біріншіден, Альп халқының өсу қарқыны ерекше болды, ол динамикалық дамып жатқан тау емес аймақтардан айқын түрде ерекшеленді. Екіншіден, көші-қон ағындары маңыздырақ болып, Еуропа шегінен тыс жерлерге бағытталды. XX ғасырдың басында бірнеше аймақтар халқы азайды. Бұл процесс Альп тауларындағы халықтың теңгерімсіз таралуын күшейтті, себебі төменгі биіктіктегі қалалық орталықтар қарқынды өсімді бастан өткерді және XX ғасырдағы ең маңызды динамикалық орталықтарға айналды.

Экономика

Экономика да көптеген өзгерістерге ұшырады. Біріншіден, ауыл шаруашылығының маңызы азай бастады және оның орнын табу үшін аңғарлардың түбінде мамандандырылған дақылдар өсіруге, ал биік тауларда мал шаруашылығын күшейтуге тырысты. Бұл терең трансформация, әрине, 19-шы ғасырда Еуропадағы индустрияландырудың таралуына байланысты болды, ол Альп тауларына тікелей немесе жанама түрде әсер етті. Бір жағынан, ерте заманауи кезеңде маңызды болған темір өндіру сияқты салалар, көлік шығындарының өсуімен және бизнес операцияларының кеңеюімен байланысты шектеріне жетті. Екінші жағынан, 20-шы ғасырдың басында электр қуатының арқасында, екінші өнеркәсіптік революцияның маңызды жаңалықтарының бірі, өндіріс саласында жаңа мүмкіндіктер пайда болды. Альп тауларында судың көп болуы және тік беткейлер гидроэлектр энергиясын өндіру үшін өте қолайлы жағдай жасады. Сондықтан көптеген өнеркәсіптік нысандар құрылды. Алайда, Альп экономикасындағы ең маңызды жаңа даму, сөзсіз, қызмет көрсету саласы болды: туризмнің қарқынды өсуі. Алғашқы кезеңде жазғы саяхаттар басым болды, ал 1850 жылға қарай Альп тауларындағы денсаулық сақтау орталықтары мен курорттар кеңейді. Кейіннен туризм, әсіресе 20-шы ғасырдың басында шаңғы көтергіштері енгізілгеннен кейін, қысқы маусымға қарай ығыса бастады. Альп тауларындағы қызмет көрсету саласының маңызды бөлігі ұзақ жылдар бойы транзиттік тасымал және сауда болды. Дәстүрлі бағыттар мен қызмет түрлері Семеринг (1854), Бреннер (1867), Фрежус/Монт-Сенис (1871), Готтард (1882), Симплон (1906) және Тауэрн (1909) сияқты теміржол желілері мен туннельдердің салынуынан күшті бәсекелестікке тап болды. 2016 жылы 57 шақырымдық Готтард негізгі туннелі ашылды. Теңіз деңгейінен максималды биіктігі 549 метр болатын, ол Альп тауларын аралап өтетін алғашқы тікелей, тегіс жол. Жалпы айтқанда, қазіргі заманғы индустрия – туризм, теміржол және кейіннен автожол жүйесі – Альп таулары үшін жаңа мүмкіндіктер ұсынды және оның жаңа сын-қатерлерге ашық болуын толықтырды, бірақ сонымен қатар қоршаған ортаға адамның әсері сияқты жағымсыз салдарларды да тудырды.

Саяси тарих

Еуропаның басқа аймақтарындағыдай, Альпі аймағы да ұлттық мемлекеттердің құрылуына байланысты әртүрлі топтар арасында шиеленіс тудырды және шекаралық аймақтарға әсер етті. Осы аймақтарда мемлекеттік биліктің күші бұрынғыдан гөрі әлдеқайда күшті сезілді. Шекаралар бұрынғы өткізгіштігін жоғалтып, ортақ қоғамдық сезім мен үздіксіз байланыстармен сипатталатын аймақтарды екіге бөліп тастады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Альпінің шығыс бөлігі қақтығыстың орталықтарының біріне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Альп таулары жаңа кезеңге енді. Осы орайда, аймақтық ерекшеліктер нығайып, бірге алғанда альпілік ерекшелік қалыптасты. 1991 жылы Альпілік конвенцияға Альпі елдерінің барлығы мен Еуропалық Одақ қол қойды, бұл маңызды қадам болды. Бұл процесті Альп таулары үшін жаңа мәдени құндылықтардың пайда болуы одан әрі күшейтті. XIX ғасырда Альпі тауларының "қасиеттілігін" қорғаған романтиктер (мысалы, Джон Раскин) мен Альп тауларын "Еуропаның ойын алаңы" деп қараған заманауи альпинистер (мысалы, Лесли Стивен) арасында шиеленіс болды. ХХ ғасырда таулар ластану, шу сияқты қалалық әсерлерден таза болған орындар ретінде айқын оң және символдық мәртебеге ие болды.

Туризм және альпинизм

Британдықтардың Альп тауларына деген қызығушылығы XVIII ғасырда осы тау тізбегінің жалпы тартымдылығы мен сүйкімділігінің артуымен байланысты болуы керек. Бірақ британдық ерекшеліктер де болды. Дәстүр бойынша көптеген ағылшындар Жерорта теңізіне тартылды, ол Grand Tour саяхатымен байланысты, сондықтан оған жету үшін Еуропа мен Альп тауларын кесіп өту қажет болды. Альп таулары транзиттік орыннан туристік бағытқа айналды, себебі адамдар мен көлік құралдарының ағыны артты. Сонымен қатар, жаңа спорт түрлерінің пайда болуымен Альп таулары тәжірибелік жаттығуларға арналған алаңға айналды. Альп таулары көптеген альпинистерге олардың күтулеріне сай келетін қиындық деңгейін ұсынды. Осы құбылыстардың бірігуі Альп туризміне орталық мәртебе берді. Ол XIX ғасырдың ортасынан бастап күшейді және ауытқуларға қарамастан, маңыздылығын жоғалтпады. Темір жол компаниялары, саяхат нұсқаулықтары, саяхаттар туралы жазбалар және саяхат агенттері Альп тауларын беделді туристік бағытқа айналдыру үшін бірікті. Әсіресе Томас Кук арқасында Альп таулары 1861 жылы туристік ұсыныстар каталогына еніп, туризмнің "шын мәнінде халықаралық индустриясының" құрылуына септігін тигізді. Бұл индустрия инфрақұрылымды дамытты: темір жол желілері, қонақүйлер және казино, жаяу жолдар, жақсартулар және фуникулерлер сияқты басқа да қызметтер. Британдық туристердің Альп тауларын жаулап алуы оларды отандықтандырумен және жергілікті, аймақтық және ұлттық элиталардың – саяси, экономикалық немесе мәдени – ынталы қатысуымен жүзеге асты. Лесли Стивен 1871 жылы жарық көрген бестселлер кітабында Альп тауларын "Еуропаның ойын алаңы" деп атады. Кітап таулардың үлкен жетістіктерін көрсетеді, сонымен қатар олардың келушілері арасында туындаған керішіліктерді де көрсетеді. Сұлулыққа сезімтал "шынайы энтузиасттар" мен өздерінің әдет-ғұрыптары мен жайлылығына берік тұрып алған "қарапайым туристер" арасында қақтығыс болды. ХХ ғасырда Альп таулары туризмнің жаһандануына қатысты, бұл процесс оның бағыттарының көбеюіне әкелді. Бірақ британдықтар үшін бұл таулар өте тартымды болып қала берді. Шындығында, британдықтар әсіресе қысқы спорт түрлерін (шаңғы, коньки тебу, бобслей, керлинг) саяхаттарын және бірегей мәдениетін сақтаудың негіздігі ретінде қарастыра берді. Гевин де Бер және Арнольд Ланн тұлғалары осы көзқарасты осы тау жотасын барлық мүмкін жағынан жан-жақты түсіндіру арқылы көрсетті. Расында, британдықтар Альп тауларын сүйіп, оған тартылып келеді. Ірі газеттердің жексенбілік басылымдарында кездесетін ірі Альп курорттарының жарнамалары мен ұсыныстары осының куәсі болса, бұл жақын арада аяқталмайды.

Тілдік тарих

Альп таулары француз, итальян, неміс және оңтүстік славян тілдерінің тоғысқан жерінде орналасқан. Олар сонымен қатар тілдік бейкент ретінде қызмет етеді, романш, вальзер немісі немесе романдық ломбард тілдері сияқты көне тілдерді сақтайды. Альп аймағында бұрын қолданылған, бірақ қазір жойылған тілдерге рет, лепонт, лигурия және лангобард тілдері жатады. Альп аймағының күрделі тарихының салдарынан, жергілікті халықтың тілі мен ұлттық сезімі әрдайым қазіргі халықаралық шекаралармен сәйкес келмейді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италияға қосылған Трентино-Альто-Адидже / Южный Тироль аймағында Оңтүстік Тироль провинциясының солтүстігінде неміс тілінде сөйлейтін көпшілік тұрады. Вальзер немісін қолданушылар Солтүстік Италияда, Швейцария шекарасына жақын жерде кездеседі. Итальяндық Аоста аңғарында француз және франко-провансаль тілінде сөйлейтін аудандар бар, ал Юлиан Альптарының итальяндық бөлігінде, Резия аңғарында (архаикалық резия диалектісі әлі де қолданыста) және Венеция Словениясы деп аталатын таулы аймақта словен тілінде сөйлейтін топтар бар.