Кіріспе

Жанрлық көркем әдебиет түрі, Артур Хейлидің романы. "Әуежай" романы – сюжетімен немесе стандартты кейіпкерлер жинағымен емес, атқаратын әлеуметтік функциясымен анықталатын әдеби жанрды білдіреді. Нақты нарықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жазылған әуежай романдары, терең болмаса да, сырттай қызықты болады, көбінесе философиялық мәселелерді көтеруден гөрі, көңіл көтеру мақсатында жазылады. Әуежай романы – әдетте ұзақ, бірақ оқиғасы шапшаң дамитын, жанрлық көркем әдебиетке жататын роман, ол әуежай газет стендтерінде жиі кездеседі, "сөздердің көркемдігі емес, оқиғаның жылдамдығы мен сюжеті үшін оқылады". Әдебиетті сауда ретінде қарастырғанда, әуежай романдары газет дүкендері мен киосктерде саяхатшыларға сатылатын, бұрынғы "көкпар" журналдар мен басқа оқу материалдары сияқты нарықтағы өз орнына ие. Француз тілінде мұндай романдар "roman de gare" деп аталады, яғни "теміржол станциясы романы", бұл Франциядағы баспагерлердің осы әлеуетті нарықты ерте заманнан бері білгенін көрсетеді. Голланд тіліндегі біршама ескі термин "stationsroman" француз тілінен аударма.

Формат

Әуежай романдары көбінесе өте ұзын болады; саяхат аяқталғанша оқырманның оқып бітіретін кітабы да қанағаттандырмайды. Осы ұзындығының арқасында, жанр өнімдерін бір түгелімен бренд ретінде пайдаланатын жемісті авторларды тартады; әр автор белгілі бір сюжет түрімен байланысты болады және олар сол түгелінің көптеген нұсқаларын жасайды. Әуежай романдарының мұқабаларында белгілі авторлардың есімдері әдетте аталымнан ірі әріптермен, көбінесе көлемді әріптермен жазылады.

Тарих

Ұлыбританияда темір жол көлігінің тарихының басында, сапарлар ұзарған сайын, жолаушылар газеттерден гөрі көбірек оқығысы келді. Темір жол стансаларындағы газет-кітап дүкендері арзан кітаптарды сатуды бастады, 1851 жылы "Таймс" газеті оларды "әдепсіз француз романдары" деп сипаттады. Сату өте жоғары болғандықтан, 1849 жылы "Афинеум" газет дүкендері дәстүрлі кітап дүкендерінің орнын басатынын болжады. 1851 жылы У. В. Смиттің британдық темір жол стансаларында 35 кітап дүкені болды. "Афинеум" сол жылы компанияның "зиялы әдебиеттің қадірін сақтап, зиянды басылымдарды қабылдаудан бас тартатынын" хабарласа да, "Таймс" газеті "Парлор кітапханасының" үлкен табысына тоқталып, "желіжол оқырмандарының көп бөлігін құрайтын жақсы топтағы адамдар, қозғалтқыштың иісін сезгеннен кейін және темір жол кітапханашысына келгеннен кейін, әдеттегі талғамын жоғалтады" деп болжады.

Танымал мәдениетте

The Simpsons анимациялық телесериалының "The Joy of Sect" (1998 жылдың 8 ақпаны күні көрсетілген) эпизодында әуежайдағы кітап дүкені "JUST CRICHTON AND KING" деп аталады. Ханс Мольман: «Роберт Ладлумның кітаптары бар ма?» деп сұрайды, ал сатушы оны дүкеннен қуады.