Кіріспе

Прованс тау тізбегіШарап өсіру аймағы Люберон (lyb(ə)ʁɔ̃ немесе lybeʁɔ̃; Провансаль: Leberon немесе Leberoun) – Францияның оңтүстігіндегі Прованс аймағының орталығында орналасқан тау массиві, француз Алпыс алдының бөлігі. Оның ең биік нүктесі және ауданы шамамен құрайды. Люберон үш тау жотасынан тұрады (батыстан шығысқа қарай): Кіші Люберон (Petit Luberon), Үлкен Люберон (Grand Luberon) және Шығыс Люберон (Luberon oriental). Олардың солтүстігіндегі және оңтүстігіндегі аңғарларда қалалар мен ауылдар, сондай-ақ егіс жерлері орналасқан; солтүстік бөлігі Калавонмен, ал оңтүстік бөлігі Дюранс өзенімен сипатталады. Люберон көбінесе "Люберон" атауымен ("е" әрпінің үстіндегі жік сызығымен) жарнамаланады, кейбір сөздіктер екі жазу түрінің де қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді. Жылы маусымда туристердің көптеп келуіне байланысты, тұрғындардың саны қыс пен жаз айларында күрт өзгереді. Ол француз элитасының, сондай-ақ британдық және американдық туристердің таңдаулы орны, себебі оның әдемі қалалары мен ауылдары, ыңғайлы өмір салты, ауыл шаруашылығының өркендеуі, тарихи және мәдени байланыстары, жаяу серуендеуге қолайлы жолдары бар. Атақты жазушы Сэмюэл Беккет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Руссильон қаласының жанындағы Кав Боннелли шараптық қоймасында тұрған. Соңғы екі онжылдықта Люберон ағылшын тілді елдерде кеңінен танымал болды, әсіресе британдық автор Питер Мейлдің Люберонның Менерб ауылына қоныстанған экспатриант ретіндегі өмірін баяндайтын кітаптар сериясы арқылы. Олар "Прованстағы бір жыл", "Әрқашан Прованс" және "Тағы да Прованс" деп аталады. Мейлдің тағы бір кітабы – Люберонды оқиғасы қылып көрсететін роман, Ридли Скотттың режиссерлігімен, Рассел Кроудың қатысуымен түсірілген "Жақсы жыл" (2006) фильміне айналды.

Флора мен фауна

Люберон биологиялық әртүрлілікке ерекше бай. Франциядағы флора мен фаунаның 30% құрайтын шамамен 1500 өсімдік түрі, 17000 жәндік түрі мен оның қосалқы түрлері, соның ішінде 2300-ге жуық көбелек (Lepidoptera) түрі, яғни Францияда тіршілік ететін түрлердің шамамен 40% және 341 омыртқалы жануарлар түрі мен қосалқы түрлері, 135 құс түрі және 21 түрдегі жартас құмырсқалары (bats), яғни Францияда кездесетін түрлердің 70% осы аймақта таралған. 1500 түрлі өсімдіктердің арасында 700 түр мен жоғары сатыдағы өсімдіктердің қосалқы түрлері және 200 түрдегі лишайниктер бар. Бұл жерде бай палеонтологиялық қорлар да сақталған, мысалы, әнші құстарға жақын ежелгі түрлер мен пеликанның ата-тегі туралы мәліметтер кездеседі.

Ядролық қондырғылар

Force de frappe немесе француздық стратегиялық ядролық қару-жарақ 1980-жылдардың соңында таратылғанға дейін Альбион үстіртінде орналасқан болатын. Қазір, зымырандарды басқару орталығы болған жер асты нысаны Ницца София Антиполис университетінің көпсалалы қоғамдық зертханасы, Рюстрельдің төмен шуылды жер асты зертханасы (LSBB), Пэи-д’Апт аймағында орналасқан.