Кіріспе

Гректік мифологияда, бір жұп ойын-құлықты орман жандары
Гомерге жатқызылатын дастан поэмасы
Криттегі ежелгі қала

Гректік мифологияда, Cercopes /s//ər/'/k//oʊ/,/p//iː//z/ (Κέρκωπες, Κέρκωψ сөзінің көпше түрі, κέρκος (n.) kerkos "құйрық" сөзінен шыққан) – Термопилаларда немесе Эвбеяда мекендеген, бірақ әлемді шарлап, қылық іздеген ойын-құлықты орман жандары. Олар екі бауыр еді, бірақ олардың есімдері әртүрлі айтылады:

Passalus '/p//æ//s//ə//l//ə//s/ (Πάσσαλος) және Acmon '/æ//k//m//ə//n/ (Ἄκμων) немесе Aclemon
Basalas '/b//æ//s//ə//l//ə//s/ (Βάσαλας) және Achemon /ə/'/k//iː//m//ə//n/ (Ἄχημων)
Olus '/oʊ//l//ə//s/ (Ὤλος) және Eurybatus /j//ə/'/r//ɪ//b//ə//t//ə//s/ (Εὐρύβατος)
Candolus ,/k//æ//n/'/d//oʊ//l//ə//s/ (Κάνδωλος) және Atlantus /ə//t/'/l//æ//n//t//ə//s/ (Ἄτλαντος)
Sillus '/s//ɪ//l//ə//s/ (Σίλλος) және Triballus /t//r//ᵻ/'/b//æ//l//ə//s/ (Τρίβαλλος)

— контекстке байланысты, бірақ көбінесе Тея мен Океанның ұлдары ретінде белгілі, осылайша ежелгі рухтар.

Мифология

Олар өтірікші, алдамшы және шебер алаяқтар ретінде мәшһүр болды. Бір кезде Геракл Лидиядағы Омфалеге құл болғанда оның қаруларын ұрлап алған. Оларды Эфесте ұстап, байлап тастады. Осы миф Селинустағы С ғибадатханасының метопында бейнеленген. Ферекид айтуынша, Серкоптар тасқа айналған.

Маймылдар сияқты

Олардың есімін түсіндіруге арналған тағы бір мифте ("құйрықты адамдар" грек тілінде) Зевс Серкоптарды маймылдарға айналдырды. Бұл оқиға қазіргі зоологтарға Миной фрескаларында бейнеленген маймылдар туысын Cercopithecus деп атауға түрткі болды. Маймылдар Акротиридегі төрт Миной фрескасында кездеседі, ең танымал – крокус жинауға арналған Xeste 3 фрескасы, онда маймылдың ритуалдық рөлі, тақ отырған әйелге қатысуы, Нанно Маринатос бойынша құдайлықтың қызметшілері ретінде түсіндіріледі, адамзат пен рухани әлем арасында делдалдық қызмет атқарады. Жасыл маймылдар Криттегі Кносстағы "Фрескалар үйінде" пайда болады. Грек өнерінде маймылдар жоқ. Миной өнерінде олар экзотикалық үй жануарлары болған деп есептеледі: "Кретке әкелінген маймылдар иелері көре және пайдалана алатын жануарлар болған, оларды жай ғана ауылға тастап кетпеген", - деп қорытындылады Шоу (1993). Грек мифографтары Неаполь шығанағындағы Ишия мен Прокидаға берілген Pithecusae ("Маймыл аралдары") атауын түсіндіруге тырысқанда, онда адам жадында маймылдар көрінбеген, олар оларды Зевстің алдаған адамдарға салған жазасы ретінде маймылға айналдырғанын айтты. Ғалымдар осы экзотикалық бейнені түсіндіруге тырысқанда, олар одан да кеңірек іздеуге мәжбүр болды: Геракл мен Серкоптар туралы әңгіме грек нарықтарына маймылдарды әкелген Финикия саудагерлерінің естелігі ретінде түсіндіріледі. О. Келлердің "Thiere des classischen Alterthums" (Инсбрук, 1887), 1-бетіне қараңыз. Бұл түсіндіруді, мүмкін, Ассирия басрельефі қолдайды, онда басында маймылды алып жүрген және екінші маймылды жетекке алған Геракл бейнеленген, жануарлар патшаға құрбандық ретінде әкелінген. О. Келлер, аталған еңбек, 11-бет, 2-сурет. Клайн 1991 жылы маймыл түрін генондар немесе көк маймылдар деп анықтады, олардың жасыл терісінің үстінде көк түсті түк болады. Ғалымдар көк маймылдың Эгей иконографиясында пайда болуын Солтүстік Африкадан осы жануарды әкелумен байланыстырады; олар Мысырда қасиетті жануарлар саналды.

Мақал-мәтел

Суда гректердің нашар және алаяқ адамдарды білдіру үшін Ἀγορὰ Κερκώπων, яғни "Керкоптар базары" деген мақалды қолданғанын жазады, себебі Геракл Керкоптарды Эфес базарында байлаған екен.