Османдық империяның реформалар және құлдырау кезеңі

Османдық империяның реформалары: Танзимат дәуірі, жаңа тәртіп (Низам-ы Җедит), империяны күшейту, Еуропамен бәсекелесу, реформа декреттері.

24 мин оқу

100%

Дереккөз: Decline and modernization of the Ottoman Empire — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Осман империясы кезеңі XVIII ғасырдың аяғында Осман империясы көптеген индустрияландырылған Еуропа мемлекеттерінен көптеген шекараларда қауіп-қатерлерге тап болды. Осыған жауап ретінде империя ішкі реформалар кезеңін бастады, өзін кеңейіп келе жатқан Батыспен бәсекелесуге тырысты. Бұл реформалар кезеңі Танзимат деп аталады және Ескі режим кезеңінің аяқталуына әкелді. Осман империясының халықаралық жағдайының қиындығына қарамастан, орталық мемлекет едәуір нығайды. Империядағы реформалау және жаңғырту процесі Сұлтан Селім III билігі кезінде Низам-ы Җедит (Жаңа тәртіп) жариялаумен басталды және бірнеше реформалық жарлықтармен, мысалы 1839 жылғы Гүлхан хаты және 1856 жылғы Хатт-ы Хұмаюн сияқты жарлықтармен жалғасты. 19 ғасырдың барысында Осман мемлекеті бұрынғы кез келген дәуірге қарағанда халқына үлкен әсер ету арқылы күшейе түсті. Жаңғыртуға жасалған барлық тырастың қарамастан, империя ұлттық сезімнің, әсіресе Балқан аймақтарындағы этникалық азшылықтардың арасында күшеюін тоқтата алмады. Көптеген көтерілістер мен тәуелсіздік соғыстары, сондай-ақ солтүстік-шығыста Ресейдің және Солтүстік Африка вилаяттарында Францияның (кейін Ұлыбританияның) қайта-қайта шабуылдары 19-шы және 20-шы ғасырдың басында аумақтардың үнемі жоғалуына әкелді. 1908 жылы Осман әскері Батыс Еуропа армияларының үлгісі бойынша жаңғыртылып, кәсібилендірілді. Осы кезеңнен кейін Осман империясының (1908–1922) жеңілісі мен тарауы болды.

Осы кезеңнің негізгі мәселелері

XIX ғасырда ұлтшылдықтың күшеюі көптеген елдерде кеңінен тарады, және ол Осман империясының территорияларына да әсер етті. Ұлттық сананың қалыптасуы, этникалық ұлтшылдық сезімімен бірге, ұлтшылдық идеясын Осман империясына әкелінген маңызды идеялардың біріне айналдырды. Империя өзінің шекарасының ішінде де, сыртында да ұлтшылдықпен күресуге мәжбүр болды. Келесі кезеңде саяси партияларға айналған революциялық, құпия қоғамдардың саны күрт өсті. Осман территориясындағы көтерілістер 19 ғасырда кең ауқымды салдарларға ие болды және 20 ғасырдың басындағы Осман саясатының бағытын анықтады. Осман билеуші элитасы мемлекет саясатының кінәлі емеспе деген күмәнге толы болды: кейбіреулері этникалық қақтығыстардың себептері сырттан келгенін және басқару мәселелерімен байланыссыз екенін ойлады. Бұл дәуірде кейбір жетістіктер болғанымен, Осман мемлекетінің этникалық көтерілістерге ықпал ету қабілеті күмән тудырды. Осы ғасырдағы Ресейдің кеңеюі Осман империясының бұрынғы провинцияларының тәуелсіздігін қолдау және Балқандағы славян халықтарын Болгария құрамына біріктіру, немесе шығыста Арменияны пайдаланып жағдай жасау мақсатымен жүрді. Ғасыр соңында Ресей тарапынан қарағанда, Румыния, Сербия, Черногория және Болгарияның автономиясы қол жеткізілді. Бұл Ұлы державаларды алаңдатты. Берлин конгресінен кейін Ресейдің экспансиясы Болгарияның кеңеюін тоқтату арқылы шектелді. Ресей халқы Берлин конгресінің соңында мыңдаған ресейлік әскердің қазасы бекер болғанын сезді. Осман империясының әскері 18 ғасырдың екінші жартысына дейін тиімді күш болып қала берді, бірақ 1768-1774 жылдардағы Ресейге қарсы соғыста ауыр жеңіліске ұшырады. Селім III 1789 жылы әскери реформалар жасау ниетімен таққа отырды. Ол сәтсіздікке ұшырады және 1808 жылы Мәхмұд II онымен алмастырды, ол Әлемдар Мұстафа паша арқылы әскери жағдайды енгізді. Бастапқыда ол провинциялық билеушілердің билігін басу үшін янычарлармен одақтасты, бірақ кейін 1826 жылғы «Ырыс оқиғасы» кезінде янычарларға қарсы шығып, оларды толығымен жойды. Жаңа жүйе құруға бағытталған жұмыстар (1826–1858) «Ырыс оқиғасынан» кейін басталды. Экономика тарихшысы Пол Байрохтың пікірінше, еркін сауда Осман империясында деиндустриализацияға ықпал еткен. Қытай, Жапония және Испанияның протекционизміне қарамастан, Осман империясы шетелдік импортқа ашық либералды сауда саясатын ұстанды. Бұл саясаттың бастауы Осман империясының 1536 жылы Франциямен жасалған алғашқы сауда шартында көрініс берді және 1673 және 1740 жылдарғы капитуляциялармен жалғасты, олар импорт және экспорт бойынша баж салығын 3%-ға дейін төмендетті. Осман империясының либералды саясатын Джон Рамсей МакКаллох сияқты британдық экономистер өзінің «Сауда сөздігінде» (1834) мақтады, бірақ кейін премьер-министр Бенджамин Дизраэли сынға алды, ол Осман империясын 1846 жылғы астық заңдары туралы пікірталас кезінде «шексіз бәсекелестіктің салдары» мысалы ретінде келтірді.

The rise of nationalism swept through many countries during the 19th century, and it affected territories within the Ottoman Empire. A burgeoning national consciousness, together with a growing sense of ethnic nationalism, made nationalistic thought one of the most significant ideas imported to the Ottoman Empire. The empire was forced to deal with nationalism from both within and beyond its borders. The number of revolutionary, secret societies which turned into political parties during the next period rose dramatically. Uprisings in Ottoman territory had many far reaching consequences during the 19th century and determined much of the Ottoman policy during the early 20th century. Much of the Ottoman ruling elite questioned whether the policies of the state were to blame: some felt that the sources of ethnic conflict were external and unrelated to issues of governance. While this era was not without some successes, the ability of the Ottoman state to have any effect on ethnic uprisings was seriously called into question. The Russian extension in this century developed with the main theme of supporting the independence of the Ottomans' former provinces, and then bringing all of the Slav peoples of the Balkans under Bulgaria or using Armenians in the east to set the stage. At the end of the century, from the Russian perspective, Romania, Serbia, and Montenegro and the autonomy of Bulgaria were achieved. That alarmed the Great Powers. After the Congress of Berlin, the Russian expansion was controlled by stopping the expansion of Bulgaria. The Russian public felt that at the end of Congress of Berlin thousands of Russian soldiers had died for nothing. The military of the Ottoman Empire remained an effective fighting force until the second half of the 18th century when it suffered a catastrophic defeat against Russia in the 1768 74 war. Selim III came to the throne with an ambitious effort for military reforms in 1789. He failed and was replaced by Mahmud II in 1808 who established martial law through Alemdar Mustafa Pasha. At first, he allied with the Janissaries to break the power of the provincial governors and then turned on the Janissaries and removed them altogether during the 1826 Auspicious Incident. Efforts for a new system (1826–1858) began following the Auspicious Incident. Economic historian Paul Bairoch argues that free trade contributed to deindustrialization in the Ottoman Empire. In contrast to the protectionism of China, Japan, and Spain, the Ottoman Empire had a liberal trade policy, open to foreign imports. This policy had its origins in the capitulations of the Ottoman Empire, dating back to the first commercial treaties signed with France in 1536 and taken further with capitulations in 1673 and 1740, which lowered duties to 3% for imports and exports. The liberal Ottoman policies were praised by British economists such as John Ramsay McCulloch in his Dictionary of Commerce (1834), but later criticized by British politicians such as Prime Minister Benjamin Disraeli, who cited the Ottoman Empire as "an instance of the injury done by unrestrained competition" in the 1846 Corn Laws debate:

Түркияда еркін сауда болды, және оның нәтижесі қандай болды? Ол әлемдегі ең жақсы өндірістердің бірін жойды. 1812 жылға дейін бұл өндірістер болған, бірақ олар жойылды. Бұл Түркиядағы бәсекелестіктің салдары болды және оның әсері Испаниядағы кері принциптің әсері сияқты зиянды болды. Бұл кезеңде Осман мемлекетінің мемлекеттік қарызы өте үлкен болды. Империя бұрын шетелден қарыз алған емес. Бірақ Қырым соғысының қажеттілігімен байланысты, империя 1854 жылы алғашқы қарызын алды. Мемлекеттік қарыз тез өсіп, кез келген еуропалық елге қарағанда үлкен болды. 1873 жылғы паника экономиканы құлдыратты және нашар егін жиналымдарымен қатар жүрді. Османдықтар қарыздарды төлей алмады және 1875 жылы қарызын төлеуден бас тартты. Османдықтардың қарызы әртүрлі еуропалық елдерге және олардың азаматтарына берілген, олар өздерінің инвестицияларының сәтсіздігіне қатты наразы болды және өз үкіметтерін араласуға итермеледі. Бұл күш-жігер Осман мемлекеттік қарызын басқаруға айналды, ол Осман бюрократиясының маңызды және тәуелсіз бөлігіне айналды, оның жалғыз мақсаты еуропалық кредиторларға табыс әкелу болды. Осман империясының тұрақсыздығы мен реформасы (1683–1827) Осман классикалық армиясының таратылуымен аяқталды. Осман империясының құлдырауы мен жаңғыруы (1828–1908) кезіндегі мәселе соғысты жеңіп, халқына қауіпсіздік әкелетін әскери (қауіпсіздік аппаратын) құру болды. Бұл мақсатқа жету үшін осы кезеңде бірнеше сұлтан бірнеше рет қайта ұйымдастыру жүргізді. Бұл кезеңнің соңында, 1908 жылғы Екінші Конституциялық дәуірде, Осман әскері еуропалық армиялардың үлгісінде жаңғыртылып, кәсіби деңгейге жетті.

1808-1839 Махмуд ІІ

Махмуд II өткен ұрпақтардан қалған көптеген мәселелермен күресуге мәжбүр болды. Бұл мәселелер оның билігінің барлық кезеңінде жалғасты. Ұзақ өтпей Ресей, Англия және Франциямен Шығыс мәселесі, сондай-ақ бүлікші янычерлер мен топтасқан ғалымдардың (улемалардың) тудырған әскери қиындықтар пайда болды. Ол египеттіктермен, уахабилермен, сербтермен, албандармен, гректермен және сириялықтармен көптеген ішкі жанжалдарға да тап болды. Махмуд мемлекеттің күшейіп келе жатқан проблемаларын және монархияның құлау қаупін сезінді де, оларды өзінің көзқарасымен шешуге кірісті. Мысалы, ол Конфискация сотын жапты және пашалардың көптеген өкілеттіктерін қысқарды. Ол мемлекеттік кеңес – Диванға үнемі қатысып, реформаларға жеке өзі үлгі көрсетті. Сұлтанның Диваннан қашып жүру әдеті екі ғасыр бұрын Сүлеймен I билігі тұсында енгізілген еді және осының нәтижесінде империя құлдырауға бет бұрған болатын. Махмуд II Вакифтерге қатысты ең ауыр бұзушылықтардың бір бөлігін олардың кірістерін мемлекеттік басқаруға беру арқылы жойды. Бірақ ол осы зор мүлікті мемлекеттік мұқтаждарға жұмсауға батыл болмады.

1810 жылдардағы сербтер

1804 жылы Балқанда Осман үкіметіне қарсы серб революциясы Наполеонның басып кіруімен бірге басталды. 1817 жылы революция аяқталғанда Сербия номиналды түрде Осман билігінде өзін-өзі басқаратын монархия мәртебесіне көтерілді. 1821 жылы Бірінші Грек Республикасы Осман империясынан тәуелсіздік алған алғашқы Балқан мемлекеті болды. Ол 1829 жылы, Грекияның Тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан кейін Порта тарапынан ресми түрде мойындалды.

Гректер, 1820 жылдар

1814 жылы Грекияны азат ету мақсатымен «Филики Этерия» деп аталатын құпия ұйым құрылды. Filiki Eteria Пелопоннес, Дунай княздіктері және астанасы мен оның төңірегіндегі аймақтарда көтерілістер ұйымдастыруды жоспарлады. Осы көтерілістердің алғашқысы 1821 жылдың 6 наурызында Дунай княздіктерінде басталды, бірақ Османдықтар тарапынан басылды. 1821 жылдың 17 наурызында маниоттар соғыс жариялады, бұл басқа бағынышты аймақтардағы революциялық әрекеттердің бастауы болды. 1821 жылдың қазан айында Теодорос Колокотронис Триполицаны басып алды, одан кейін Крит, Македония және Орталық Грецияда да көтерілістер болды. Бірақ грек фракциялары арасында шиеленіс туып, екі рет азамат соғысына ұласты. Мысырдың Мехмет Әлиі өз ұлы Ибрахим-пашаны Грекияға әскермен жіберіп, көтерілісті басуға келісті, мұның орнына аумақтық пайда алуға уағдаланды. 1825 жылдың соңына қарай Пелопоннес аймағының көп бөлігі Мысырдың бақылауына өтті, ал Миссолонги қаласы қоршауға алынып, 1826 жылдың сәуірінде түсті. Ибрахим Пелопоннестегі көтерілістің көп бөлігін басып тастады және Афина қайтадан басып алынды. Ресей, Ұлыбритания және Франция жанжалға араласуға шешім қабылдады және әр ел Грекияға әскери-теңіз күштерін жіберді. Осман-Мысыр флотының біріккен күштері грек Гидра аралына шабуыл жасауға ниеттенгені туралы хабарды естіп, одақтас флот Наварино шайқасында Осман-Мысыр флотын тоқтатып, күшін жойды. Бір апталық тұрудан кейін шайқас басталды, нәтижесінде Осман-Мысыр флоты талқандалды. Француз экспедициялық корпусының көмегімен 1828 жылға қарай Орталық Грекияның басып алынған бөлігіне жол ашылды. Грекияның Тәуелсіздік соғысы батыстық ұлтшылдық идеясының таралуына бастама берді, Осман империясында ұлтшылдықтың өркендеуіне ықпал етті және Османдық миллет жүйесінің күйреуіне себеп болды. Сөзсіз, Осман империясында қалыптасқан ұлттық сана қазіргідей болған жоқ, себебі ол дінге негізделген.

Жақсы оқиға, 1826 жыл

Махмуд II-нің ең маңызды жетістіктері 1826 жылы яничар корпусын тарату, қазіргі заманғы Осман армиясын құру және 1839 жылы Танзимат реформаларын дайындау болды. 1826 жылға қарай сұлтан яничарлардың орнына көбірек модернизацияланған әскер құруға дайын еді. Махмуд II оларды қасақана көтеріліске итермелеп, бұл оқиғаны сұлтанның "яничарларға қарсы төңкерісі" деп сипаттады. Сұлтан оларға фетва арқылы жаңа әскер құратынын, оны қазіргі еуропалық үлгіде ұйымдастырып, оқытатынын хабарлады. Күтілгендей, олар бүлік көтеріп, сұлтан сарайына бет алды. Соңынан болған шайқаста яничарлардың казармалары артиллерия оғынан өртеніп, 4000 яничар қаза тапты. Қалғандары жер аударылды немесе өлім жазасына кесілді, ал олардың мүлігі сұлтанға тәркіленді. Бұл оқиға қазір "Ырысқа толы оқиға" деп аталады. Соңғы яничарлар кейін Салоникадағы "Қан мұнарасы" деп аталған жерде басы кесіліп өлтірілді. Бұл модернизацияның бастауы болды және еуропалық үлгідегі киім, архитектура, заңнама, институционалдық құрылым және жер реформасы сияқты дереу әсерлерге ие болды.

Ресей, 18281829

1828-1829 жылдардағы орыс-түрік соғысы оған жаңа әскер ұйымдастыруға мүмкіндік бермеді, сондықтан сұлтан осы жас және тәртіпсіз сарбаздарды патшаның тәжірибелі әскерлерімен шайқасуға жіберуге мәжбүр болды. Соғыс Адрианополь шартымен аяқталды, ол өте ауыр нәтижелерге әкелді. Аталған реформалар көбінесе әскери күштерді жақсарту мақсатында жүргізілсе де, осы тыракелдің ең маңызды нәтижесі – математикадан медицинаға дейін барлық пәндерді оқытатын, жаңа офицерлерді даярлайтын мектептердің ашылуы болды.

Мысыр, 1830 жылдар

Кейіннен билік құрған кезінде Махмуд Мысыр мен Суданның уәлісі Мұхаммед Әлимен дауға түседі, ол техникалық тұрғыдан Махмудтың қарауындағы адам болған. Сұлтан Мұхаммед Әлиден Грекиядағы көтерілісті басуға көмек сұраған, бірақ оның қызметі үшін уәделенген сыйақыны төлемеген. 1831 жылы Мұхаммед Әли соғыс жариялап, 1833 жылы соғыс аяқталғанға дейін Сирия мен Арабияны басып алды. 1839 жылы Махмуд соғысты қайта бастады, жоғалтқандарын қайтарып алуға үміттенеді, бірақ оның әскері Мұхаммед Әлидің ұлы Ибраһим Паша басқарған египеттік әскерлер тарапынан Незибте жеңіліске ұшырады деген хабар Константинопольге жетіп бара жатқанда қайтыс болды.

Экономика

Ол кезде империяның қаржылық жағдайы өте қиын еді, және белгілі бір әлеуметтік топтар ұзақ уақыт бойы ауыр салықтармен басылып келді. Туындаған күрделі мәселелерді шешуде Мәхмұд II Кёпрулюлердің ең жақсыларының рухын көрсеткені үшін танымал. 1834 жылғы 22 ақпандағы Фирман провинциялар арқылы өтетін мемлекеттік қызметкерлердің халықтан көптен бері жинап келген заңсыз алымдарын жойды. Сол жарлық бойынша, екі жарты жылдық мерзімнен басқа барлық ақша жинау, теріс ахуал ретінде қарастырылды. "Ешкім білмейді", - деді Сұлтан Махмұд II осы құжатта, - "мен өз азаматтарыма қаталдыққа қарсы қолдау көрсетуге міндеттімін; олардың ауыртпалықтарын жеңілдетуге және бейбітшілік пен тыныштықты қамтамасыз етуге тырысуға міндеттімін. Сондықтан, мұндай зұлымдықтар бірден Құдайдың еркіне де, менің императорлық бұйрықтарыма да қайшы келеді". Харадж, яки жеке басына салынатын салық, шамалы болғанымен және оны төлегендерді әскери қызметтен босатқанымен, үкімет жинаушыларының озбырлығы мен дұрыс емес мінез-құлқы арқасында ұзақ жылдар бойы зорлық-зомбылықтың құралына айналды. 1834 жылғы Фирман оны жинаудың ескі тәсілін жойды және оны әр округтегі қазы, мұсылман губернаторлары және Райялардың муниципалитет басшыларынан құралған комиссия арқылы жинауды бұйырды. Көптеген басқа да қаржылық жақсартулар жасалды. Әкімшілік басқаруды оңайлату және күшейту үшін тағы бір маңызды шаралар қабылданды, сондай-ақ көптеген пайдасыз лауазымдар жойылды. Сұлтан Махмұд II ақылдылық пен үнемділікке тамаша үлгі көрсетті, императорлық үйді ұйымдастырды, қызметі жоқ барлық атақтарды жойды және функциялары жоқ жалақылы лауазымдардың барлығын жойды.

Танзимат дәуірі 18391876

1839 жылы Хати Шариф жариялауы Танзимат (араб тілінен аударғанда: تنظيم tanẓīm, "ұйымдастыру" дегенді білдіреді) (1839–76) кезеңін бастады. Алғашқы фирмандарға дейін, қуылған немесе өлім жазасына кесілген барлық адамдардың мүлкі халифаға тиесілі болатын, бұл қатыгездікке ынталандырды және жалақорларды қолдады. Екінші фирман түрік губернаторларының адамдарды өз қалауынша бірден өлімге кесуге болған ежелгі құқығын жойды; Пашалар, Ағалар және басқа да шенеуніктерге "құқықтық үкіммен, қаді айтқан және судья қол қойған жағдайда ғана, Рая немесе түрік болсын, кез келген адамға өлім жазасын өздері тағайындамау керек" деп бұйрық берілді. Танзимат реформалары Дунай княздықтары мен Сербия княздығындағы ұлттық сезімнің күшеюін тоқтата алмады, олар шамамен алты он жыл бойы жартылай тәуелсіздікте болды. 1875 жылы Сербия мен Черногорияның, сондай-ақ Валахия мен Молдавияның Біріккен княздықтары империядан тәуелсіздіктерін жариялады. 1877–1878 жылдардағы Ресей-Түрік соғысынан кейін империя үш соғысқан елге де тәуелсіздік берді. Болгария да дербестікке қол жеткізді (Болгария княздығы ретінде); оның еріктілері көтерілісші елдердің жағында Ресей-Түрік соғысына қатысты. Үкіметтің конституциялық реформалар сериясы жаңадан әскерге шақырылатын армияны құруға, банк жүйесін реформалауға, гомосексуализмді қылмыстан шығаруға, діни заңды секулярлық заңмен және гильдияларды заманауи фабрикалармен алмастыруға әкелді.

1840 жылдар

Османдық пошта министрлігі 1840 жылдың 23 қазанында Стамбулда құрылды. Алғашқы пошта кеңсесі Жаңа мешіттің ауласына жақын орналасқан Postahane i Amire болды. Бұл сәтті сынақтан кейін 1847 жылдың 9 тамызында алғашқы телеграф желісін (Стамбул – Адрианополь – Шумну) орнату жұмыстары басталды.

1844 жылғы Осман империясының жеке куәлігі мен халық санағы

Осман империясы 1830 жылдарға дейін халық туралы жазбаларға ие болғанмен, Халық тіркелімдері кеңсесі қоры (Ceride i Nüfus Nezareti) 1831 жылы ғана құрылды. 1839 жылы кеңсе децентрализацияланып, дәл деректер алу мақсатында облыстар мен кіші әкімшілік аудандарға тіркеушілер, инспекторлар және халықты есепке алу жөніндегі қызметкерлер тағайындалды. Олар туу және қайтыс туралы мәліметтерді белгілі бір мерзімде тіркеп, әр ауданның халқын көрсететін тізімдерді салыстырып отырды. Бұл жазбалар халықтың толық саны емес, «үй бастығы» деп аталатын деректерге негізделген. Тек еркек отбасы мүшелерінің жасы, кәсібі және мүлігі ғана есепке алынды. Осман империясындағы алғашқы жалпы халық санауы 1844 жылы өтті. Алғашқы ұлттық жеке куәліктер ресми түрде Меджидие жеке куәліктері деп, ал халық арасында kafa kağıdı (бас қағаз) деп аталды.

1850-ші жылдар

1856 жылы Гүлханның «Хатты-Хұмаюн» этникалық және діни ерекшеліктерін ескермей, барлық Осман азаматтарына теңдік беруге уәде берді, осылайша 1839 жылғы Гүлханның «Хатты-Шерифінің» маңызы кеңейді. Жалпы алғанда, Танзимат реформаларының әсері зор болды. Танзимат кезеңінде ашылған мектептерде білім алғандардың қатарында Мұстафа Кемал Ататүрік және Түркия Республикасының, сондай-ақ Балқан, Таяу Шығыс және Солтүстік Африкадағы көптеген бұрынғы Осман мемлекеттерінің прогрессивті басшылары мен ойшылдары болды. Бұл реформалар Осман азаматтарының өміріне, ар-намысына және мүлкіне қатысты толық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге кепілдік берді; 1850 жылы Денсаулық сақтау министрлігінің (Тиббие Незарети) құрылуы; 1850 жылғы Сауда және тауар айналымы кодексі; 1851 жылы Ғылым академиясының (Енчүмен-и Даниш) құрылуы; 1851 жылы алғашқы бумен жүретін жолаушылар паромдарын иеленген «Ширкет-и Хайрие» компаниясының құрылуы; 1853 жылы алғашқы еуропалық үлгідегі соттар (Меджлис-и Ахкам-ы Адие) және жоғарғы сот кеңесі (Меджлис-и Али-йи Танзимат); 1854 жылы қазіргі Стамбул қалалық әкімшілігі (Шехреманети) және қалалық жоспарлау кеңесі (Интизам-ы Шехир Комиссиону) құрылуы; 1856 жылы мұсылман емес азаматтардан алынатын жеке салықтың (Жизья) жойылуы және салық салу мен жинаудың тұрақты әдісінің енгізілуі; мұсылман емес азаматтарға әскери қызметке қабылдануға рұқсат берілуі (1856); қоғамдық қызметті жақсарту және сауданы дамыту бойынша шаралар; 1847–1855 жылдары алғашқы телеграф желілерінің және 1856 жылы теміржолдардың салынуы; өнеркәсіптік фабрикалардың шеберханалардың орнына қойылуы; 1856 жылы Осман орталық банкінің (алғашқыда Банк-ы Османи ретінде құрылған, кейіннен 1863 жылы Банк-ы Османи-йи Шахане ретінде қайта ұйымдастырылған) және 1866 жылы Осман қор биржасының (Дерсаадет Тахвилат Борсасы) құрылуы; 1857 жылғы жер кодексі (Арази Кануннамеси); 1857 жылғы «Сербести-и Куршад Низамнамесі» арқылы жеке сектор баспагерлері мен баспаханаларға рұқсат беру; 1859 жылы Экономика және саяси ғылымдар мектебінің (Мектеп-и Мүлкие) құрылуы. 1855 жылы Осман телеграф желісі іске қосылып, Телеграф басқармасы құрылды. Соғыстың көп бөлігі одақтас әскерлердің Қара теңізді бақылауға алу үшін Ресейдің Қырым түбегіне түскен кезде болды. Батыс Анатолияда, Кавказда, Балтық теңізінде, Тынық мұхитында және Ақ теңізде шағын шайқастар өтті. Бұл теміржолдар мен телеграфты соғыста алғаш рет тактикалық тұрғыдан пайдалану сияқты жаңа технологияларды енгізгендіктен, алғашқы «заманауи» соғыстардың бірі болды. 1856 жылғы Париж шарттары Осман империясының Балқан түбегі мен Қара теңіз бассейніне бақылауын қамтамасыз етті. Бұл 1877–1878 жылдардағы орыс-түрік соғысында жеңіліске ұшырағанға дейін сақталды. Осман империясы 1854 жылдың 4 тамызында, Қырым соғысы басталғаннан кейін алғашқы шетелдік қарызын алды. Соғыс Қырым татарларының көшіне себеп болды. Таврид провинциясындағы 300 мың татардың шамамен 200 мыңы Осман империясына көшіп келді. Кавказ соғыстарының соңында черкестердің 90%-ы өздерінің туған жерлерінен қуылды және Осман империясына қоныстанды. 19 ғасырда Балқан, Кавказ, Қырым және Криттен мұсылман халықтарының көп бөлігі қазіргі Түркияға көшіп келді. 19 ғасырдың басында арал тұрғындарының 45%-ы мұсылман болған болуы мүмкін, бұл елдің негізгі ерекшеліктерін қалыптастыруға үлкен әсер етті. Бұл адамдар жалпы анықтама бойынша мухажирлер деп аталды. 1922 жылы Осман империясы құлаған кезде Түркияның қала тұрғындарының жартысы Ресейден келген мұсылман босқындарының ұрпақтарынан тараған еді. 19 ғасырдың соңындағы Қырым татарларының босқындары түрік білімін жаңғыртуға ерекше үлес қосты. Христиан миллеттері, мысалы, 1863 жылғы Арменияның Ұлттық Конституциясында, артықшылықтарға ие болды. Диван бекіткен Регламент кодексі армян зиялылары дайындаған 150 баптан тұрды. Тағы бір мекеме – жаңадан құрылған Армения Ұлттық Ассамблеясы болды. Империяның христиан халқы, жоғары білім деңгейіне байланысты, мұсылман көпшілігінен алға шықты, бұл соңғылардың наразылығына әкелді. Османдық қарызды өтеуден бас тарту Еуропа елдерінің ашуын туғызды, өйткені олар қарыздардың иелері болды. Ұлыбритания мен Францияның бірлескен күш-жігері, олардың азаматтары Османдық борыш бойынша басты бонд иелері болды, бұл 1881 жылы Османдық мемлекеттік борыш әкімшілігін құруға әкелді. Ол Османдық бюрократияның тәуелсіз құралы ретінде жұмыс істемек, оның мақсаты салық кірістерін қамтамасыз етіп, бонд иелеріне үйлеріне қайтару еді. Басқа да мемлекеттер Германия, Италия, Австрия, Нидерланды, сондай-ақ ішкі Осман облигация иелері болды.

In 1856, the Hatt ı Hümayun promised equality for all Ottoman citizens regardless of their ethnicity and religious confession; which thus widened the scope of the 1839 Hatt ı Şerif of Gülhane. Overall, the Tanzimat reforms had far reaching effects. Those educated in the schools established during the Tanzimat period included Mustafa Kemal Atatürk and other progressive leaders and thinkers of the Republic of Turkey and of many other former Ottoman states in the Balkans, the Middle East and North Africa. These reforms included guarantees to ensure the Ottoman subjects perfect security for their lives, honor and property;

Establishment of the Ministry of Healthcare (Tıbbiye Nezareti, 1850); the Commerce and Trade Code (1850); establishment of the Academy of Sciences (Encümen i Daniş, 1851); establishment of the Şirket i Hayriye which operated the first steam powered commuter ferries (1851); the first European style courts (Meclis i Ahkam ı Adliye, 1853) and supreme judiciary council (Meclis i Ali yi Tanzimat, 1853); establishment of the modern Municipality of Istanbul (Şehremaneti, 1854) and the City Planning Council (İntizam ı Şehir Komisyonu, 1855); the abolition of the capitation (Jizya) tax on non Muslims, with a regular method of establishing and collecting taxes (1856); non Muslims were allowed to become soldiers (1856); various provisions for the better administration of the public service and advancement of commerce; the establishment of the first telegraph networks (1847–1855) and railways (1856); the replacement of guilds with factories; the establishment of the Ottoman Central Bank (originally established as the Bank ı Osmanî in 1856, and later reorganised as the Bank ı Osmanî i Şahane in 1863) and the Ottoman Stock Exchange (Dersaadet Tahvilat Borsası, established in 1866); the Land Code (Arazi Kanunnamesi, 1857); permission for private sector publishers and printing firms with the Serbesti i Kürşad Nizamnamesi (1857); establishment of the School of Economical and Political Sciences (Mekteb i Mülkiye, 1859). In 1855 the Ottoman telegraph network became operational and the Telegraph Administration was established. Most of the fighting took place when the allies landed on Russia's Crimean Peninsula to gain control of the Black Sea. There were smaller campaigns in western Anatolia, the Caucasus, the Baltic Sea, the Pacific Ocean and the White Sea. It was one of the first "modern" wars, as it introduced new technologies to warfare, such as the first tactical use of railways and the telegraph. The subsequent Treaty of Paris (1856) secured Ottoman control over the Balkan Peninsula and the Black Sea basin. That lasted until defeat in the Russo Turkish War of 1877–1878. The Ottoman Empire took its first foreign loans on 4 August 1854, shortly after the beginning of the Crimean War. The war caused an exodus of the Crimean Tatars. From the total Tatar population of 300,000 in the Tauride Province, about 200,000 Crimean Tatars moved to the Ottoman Empire in continuing waves of emigration. Toward the end of the Caucasian Wars, 90% of the Circassians were exiled from their homelands in the Caucasus and settled in the Ottoman Empire. During the 19th century, there was an exodus to present day Turkey by a large portion of Muslim peoples from the Balkans, Caucasus, Crimea and Crete, By the early 19th century, as many as 45% of the islanders may have been Muslim, had great influence in molding the country's fundamental features. These people were called Muhacir under a general definition. By the time the Ottoman Empire came to an end in 1922, half of the urban population of Turkey was descended from Muslim refugees from Russia. Crimean Tatar refugees in the late 19th century played an especially notable role in seeking to modernize Turkish education. The Christian millets gained privileges, such as in the Armenian National Constitution of 1863. This Divan approved form of the Code of Regulations consisted of 150 articles drafted by the Armenian intelligentsia. Another institution was the newly formed Armenian National Assembly. The Christian population of the empire, owing to their higher educational levels, started to pull ahead of the Muslim majority, leading to much resentment on the part of the latter. The default on the Ottoman debt was met by outrage in European nations, to whom the debts were owed. The concerted efforts of the United Kingdom and France, whose citizens were the chief bondholders on the Ottoman debt, would lead to the creation of the Ottoman Public Debt Administration in 1881. It would function as an independent arm of the Ottoman Bureaucracy, whose goal was to secure tax revenue to send back home to its citizen bondholders. Other represented nations were Germany, Italy, Austria, the Netherlands, as well as internal Ottoman bondholders.

Османдық Конституциясы, 1876 жыл

Реформалық кезеңнің ең биік нүктесі – 23 қараша 1876 жылы жарияланған, «Жас османдықтар» мүшелері жазған «Қануни-и Эсаси» (осман тілінде «Негізгі заң») Конституциясы болды. Ол сенім бостандығын және барлық азаматтардың заң алдындағы теңдігін орнатты. Империяның бірінші конституциялық дәуірі қысқа ғана уақытқа созылды. Бірақ османдық идеясының әсері зор болды. Батыс университеттерінде білім алған «Жас османдықтар» деп аталған реформаторлар тобы конституциялық монархияның империядағы өрбуде жатқан әлеуметтік толқуларға жауап беретініне сенді. 1876 жылы жасаған әскери төңкеріс арқылы олар солтан Абдулазизді (1861–1876) Мурад V пайдасына тақтан түсірді. Алайда, Мурад V психикалық ауруға шалдыққандықтан, бірнеше айдан кейін тақтан алынды. Оның мұрагері Абдулхамид II (1876–1909) билікке конституциялық монархия жариялау шартымен келді, ол 1876 жылғы 23 қарашада орындалды. Парламент солтан оны таратып жібергенге дейін екі жыл ғана жұмыс істеді. Оны қайтадан шақыруға мәжбүр болғанда, ол оның орнына өкілдік органны жойды. Осылайша «Қануни-и Эсаси»ның күші жойылды.

1876 ж. V Мұрат

Абдулазиз тақтан түсірілгеннен кейін Мурат таққа отырды. Оның конституцияға қол қоятыны үміті болған. Бірақ, денсаулығының нашарлауына байланысты Мурат та 93 күннен соң тақтан түсіп, Империяның ең аз уақыт билеген сұлтаны атанды.

Бірінші конституциялық дәуір, 18761878

Осман империясының бірінші конституциялық дәуірі – 1876 жылғы 23 қарашада жас османдықтардың мүшелері жазған «Канун-и Есаси» («Негізгі заң» деген мағынаны білдіретін осман түрік тіліндегі термин) жарияланғаннан бастап, 1878 жылғы 13 ақпанға дейінгі конституциялық монархия кезеңі болды. Бұл дәуір Абдулхамид II-нің Осман парламентін қызметтен шеттетуімен аяқталды.

Ресей-Түрік соғысы 18771878

1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы Балқандағы ұлтшылдықтың күшеюімен, сондай-ақ Ресейдің Қырым соғысындағы аумақтық шығындарын өтеу, Қара теңіздегі беделін қайта орнату және Балқан халықтарын Осман империясының билігінен азат етуге бағытталған саяси қозғалыстың ықпалымен туындады. Соғыс нәтижесінде Румыния, Сербия және Черногория княздықтары, бұрын белгілі бір уақыттан бері де-факто тәуелсіздікте болған, Осман империясынан тәуелсіздіктерін ресми жариялады. Жарты мың жылға жуық (1396-1878) созылған Осман билігінен кейін Болгария мемлекеті Дунай өзені мен Балқан таулары арасындағы жерді (Солтүстік Добруджа Румынияға берілді) және София аймағын қамтитын Болгария княздығы ретінде қайта құрылды. София жаңа мемлекеттің астанасы атанды. Берлин конгресі Австрия-Мажарстанға Босния мен Герцеговинаны оккупациялауға, Ұлыбританияға Кипрді иеленуге рұқсат берді, ал Ресей империясы Оңтүстік Бессарабия және Карс аймақтарын аннексиялады.

Берлин конгрессі, 1878 жыл

Берлин конгресі (13 маусым – 13 шілде 1878 жыл) – Еуропаның ірі державалары мен Осман империясының жетекші мемлекет қайраткерлерінің кездесуі болды. 1877–1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы Ресей мен оның православие христиан одақтастарының (соғысқа дейін Осман империясының азаматтары) Балқан түбегінде шешуші жеңісімен аяқталды. Осыған байланысты Балқанды тұрақтандыру және қайта ұйымдастыру, жаңа ұлттар құру қажеттігі туындады. Конгреске төрағалық еткен Германия канцлері Отто фон Бисмарк, Осман империясының әлсіреуін мойындап, ірі соғыс қаупін азайту үшін шекараларды реттеуге, ірі державалардың мүдделерін теңестіруге тырысты. Нәтижесінде Осман империясының Еуропадағы иеліктері күрт азайды. Болгария Осман империясы құрамында тәуелсіз княздық болып құрылды, бірақ бұрынғы аумағын сақтап қалуға рұқсат етілмеді. Болгария Шығыс Румелиядан айырылды, ол ерекше басқарумен түріктерге қайтарылды, ал Македония түріктерге қайтарылды, олар реформалар жасауға уәде берді. Румыния толық тәуелсіздікке қол жеткізді, бірақ Бессарабияның бір бөлігін Ресейге беруге мәжбүр болды. Сербия мен Черногория толық тәуелсіздік алды, бірақ аумақтары кішірек болды. 1878 жылы Австрия-Мажарстан Осман империясының Босния және Герцеговина, Нови-Пазар провинцияларын біржақты түрде басып алды, бірақ Осман үкіметі бұл әрекетке қарсы шығып, екі провинцияда да әскерін сақтап тұрды. Бұл жағдай 30 жылға созылды (австриялық және Осман әскерлері Босния мен Нови-Пазарда үш онжылдық бойы бірге болды), 1908 жылға дейін. Осы жылы австриялықтар Осман империясындағы саяси тұрақсыздықтан пайдаланып, Жас түрк революциясынан кейін Боснияны аннексиялады, бірақ түріктермен соғыстан аулақтау үшін Нови-Пазардан әскерін шығарды. Ұлыбритания премьер-министрі Бенджамин Дизраэли Берлин конгресінде Балқан түбегіндегі Осман аумақтарын қалпына келтіруді қолдағандығы үшін, 1878 жылы Кипрді басқаруды өз мойнына алды, ал кейіннен 1882 жылы Осман үкіметіне Ураби көтерілісін басуға көмектесу сылтауымен Мысырға әскер жіберді, осылайша екі аумақтың да бақылауын қолға алды (Ұлыбритания 1914 жылдың 5 қарашасында Осман империясының Орталық державалар жағында Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу шешіміне жауап ретінде Кипр мен Мысырдың номиналды түрде Осман аумақтарын ресми түрде аннексиялады). Франция 1881 жылы Тунисті басып алды. Бұл нәтижелер алғашқыда бейбітшілік пен тұрақтандырудағы үлкен жетістік ретінде қабылданды. Алайда, қатысушылардың көпшілігі толық қанағаттанбады және 1914 жылы дүниежүзілік соғысқа дейін наразылықтар күшейді. Сербия, Болгария және Грекия пайда тапты, бірақ олар күткеннен әлдеқайда аз болды. Сол кезде "Еуропаның ауру адамы" деп аталған Осман империясы қорланды және әлсіреді, бұл оны ішкі тәртіпсіздікке және сыртқы шабуылдарға бейім етті. Ресей конференцияға себеп болған соғыста жеңіске жеткенімен, Берлинде қорланды және оған наразы болды. Австрия көп аумақтарды иеленді, бұл оңтүстік славяндарды ашуға ұшыратты және Босния мен Герцеговинадағы шиеленіске әкелді. Бисмарк орыс ұлтшылдары мен панславистердің жек көруіне ұшырады және Германияны Балқанда Австриямен тым тығыз байланыстырғанын түсінді. Ұзақ мерзімде Ресей мен Австрия-Мажарстан арасындағы шиеленіс күшейді, сондай-ақ Балқандағы ұлттық мәселе де күшейді. Конгресс Стамбулдың Осман империясының қолында қалуын қамтамасыз етті. Бұл Ресейдің жеңісін жоққа шығарды. Берлин конгресі бұрынғы келісім бойынша Болгария княздығына берілген аумақтарды, әсіресе Македонияны Осман империясына қайтарды, осылайша 1912 жылы Бірінші Балқан соғысына әкелген Болгариядағы күшті реваншистік талапты қалыптастырды, нәтижесінде түріктер жеңіліске ұшырап, Еуропадағы дерлік барлық иеліктерінен айырылды. Осман империясының көлемі, әскери күші және байлығы азайған сайын, көптеген Балқан мұсылмандары империяның қалған аумағына, Балқанға немесе Анатолияның орталық аймақтарына көшіп кетті. Мұсылмандар Осман империясының кейбір аймақтарында, мысалы, Қырымда, Балқанда және Кавказда көпшілік құрады, сондай-ақ Ресейдің оңтүстігінде және Румынияның кейбір аймақтарында көпшілікке жақын болды. Бұл жерлердің көпшілігі 19-20 ғасырлар аралығында Осман империясынан жоғалып кетті. 1923 жылы мұсылман жері ретінде тек Анатолия мен Шығыс Фракия ғана қалды.

The Congress of Berlin (13 June – 13 July 1878) was a meeting of the leading statesmen of Europe's Great Powers and the Ottoman Empire. In the wake of the Russo Turkish War (1877–1878) that ended with a decisive victory for Russia and her Orthodox Christian allies (subjects of the Ottoman Empire before the war) in the Balkan Peninsula, the urgent need was to stabilize and reorganize the Balkans, and set up new nations. German Chancellor Otto von Bismarck, who led the Congress, undertook to adjust boundaries to minimize the risks of major war, while recognizing the reduced power of the Ottomans, and balance the distinct interests of the great powers. As a result, Ottoman holdings in Europe declined sharply; Bulgaria was established as an independent principality inside the Ottoman Empire, but was not allowed to keep all its previous territory. Bulgaria lost Eastern Rumelia, which was restored to the Turks under a special administration; and Macedonia, which was returned outright to the Turks, who promised reform. Romania achieved full independence, but had to turn over part of Bessarabia to Russia. Serbia and Montenegro finally gained complete independence, but with smaller territories. In 1878, Austria Hungary unilaterally occupied the Ottoman provinces of Bosnia Herzegovina and Novi Pazar, but the Ottoman government contested this move and maintained its troops in both provinces. The stalemate lasted for 30 years (Austrian and Ottoman forces coexisted in Bosnia and Novi Pazar for three decades) until 1908, when the Austrians took advantage of the political turmoil in the Ottoman Empire that stemmed from the Young Turk Revolution and annexed Bosnia Herzegovina, but pulled their troops out of Novi Pazar in order to reach a compromise and avoid a war with the Turks. In return for British Prime Minister Benjamin Disraeli's advocacy for restoring the Ottoman territories on the Balkan Peninsula during the Congress of Berlin, Britain assumed the administration of Cyprus in 1878 and later sent troops to Egypt in 1882 with the pretext of helping the Ottoman government to put down the Urabi Revolt; effectively gaining control in both territories (Britain formally annexed the still nominally Ottoman territories of Cyprus and Egypt on 5 November 1914, in response to the Ottoman Empire's decision to enter World War I on the side of the Central Powers.) France, on its part, occupied Tunisia in 1881. The results were first hailed as a great achievement in peacemaking and stabilization. However, most of the participants were not fully satisfied, and grievances regarding the results festered until they exploded into world war in 1914. Serbia, Bulgaria, and Greece made gains, but far less than they thought they deserved. The Ottoman Empire called at the time the "sick man of Europe", was humiliated and significantly weakened, rendering it more liable to domestic unrest and more vulnerable to attack. Although Russia had been victorious in the war that occasioned the conference, it was humiliated at Berlin, and resented its treatment. Austria gained a great deal of territory, which angered the South Slavs, and led to decades of tensions in Bosnia and Herzegovina. Bismarck became the target of hatred of Russian nationalists and Pan Slavists and found that he had tied Germany too closely to Austria in the Balkans. In the long run, tensions between Russia and Austria Hungary intensified, as did the nationality question in the Balkans. The Congress succeeded in keeping Istanbul in Ottoman hands. It effectively disavowed Russia's victory. The Congress of Berlin returned to the Ottoman Empire territories that the previous treaty had given to the Principality of Bulgaria, most notably Macedonia, thus setting up a strong revanchist demand in Bulgaria that in 1912 led to the First Balkan War in which the Turks were defeated and lost nearly all of Europe. As the Ottoman Empire gradually shrank in size, military power, and wealth, many Balkan Muslims migrated to the empire's remaining territory in Balkans or to the heartland in Anatolia. Muslims had been the majority in some parts of Ottoman Empire such as the Crimea, the Balkans, and the Caucasus as well as a plurality in southern Russia and also in some parts of Romania. Most of these lands were lost with time by the Ottoman Empire between the 19th and 20th centuries. By 1923, only Anatolia and eastern Thrace remained as the Muslim land.

1878-1908 Абдул Хамид II

Абдул Хамид II билігінің кезеңі бұқаралық пікірде "истибдад" (деспотизм) деп аталып келді. Оның билігі империяның 75 жылдық өзгерістерінің шегіне жеткен кезеңмен және осы өзгерістерге қарсы күштердің күресімен қиындыққа тап болды. Сұлтан Осман әскерінің осалдығын және империяның ішкі басқарудағы кемшіліктерін жақсы түсінді. Оның Панисламизмді қолдауға жасаған тытысысы, көбінесе, империяға еуропалық әсер мен мұсылман емес халықтың көптігіне байланысты сәтті болмады. Оның саясаты империяны оқшаулап, оның құлдырауын жеделдетті. Империя үшін жаңа конституция мен реформаларды қалаған элитаның бірнеше өкілі Еуропаға қашуға мәжбүр болды.

Армяндар, 1890 жылдар

Танзимат реформалары арқылы өздеріне конституция және ұлттық жиналыс берілгеніне қарамастан, армяндар 1878 жылғы Берлин конгресінде келісілген 61-баптың Осман үкіметі тарапынан орындалуын талап етуге ұмтылды.

Автономистер

1880-1881 жылдары, Армения ұлт-азаттық қозғалысының бастапқы кезеңінде, сыртқы қолдаудың болмауы және жаттығудан өткен, ұйымдастырылған күрд күштерін сақтап тұру мүмкін болмауы күрдтердің үміттерін төмендетті. Дегенмен, екі белгілі күрд әулеті (тайпасы) империяға қарсылық көрсетті, бұл этно-ұлттық ұстанымға негізделген. Бадр хандары тәуелсіздік көздесе, Нихири сайидтері автономияны жақтады. 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысынан кейін 1880-1881 жылдары Нихири шейхы Обайдалла Осман-Парсы шекарасында (Ван вилаятын қоса), армян халқы көп болатын жерде "тәуелсіз күрд княздығын" құруға тырысты. Шейх Обайдалла Нихири 20 мың жауынгер жинады. Тәртіпсіздік салдарынан, олар аймақтағы ауылдарды (армян ауылдарын да қоса) тонап, байлық жинап, қатарларынан шығып кетті. 1882 жылы Осман әскері Нихири шейхы Обайдалланы тұтқынға алды, осымен қозғалыс аяқталды. Осман шенеуніктері бұл адамдардың ірі революциялық ұйымның мүшелері деп санды, бұл талқылау газеттерде (Eastern Express, Oriental Advertiser, Saadet және Tarik) жарияланды, ал армян газеттері жауап берді. Кейбір армян орталарында бұл оқиға шейіттікке теңестіріліп, жаңа қарулы қақтығыстарға әкелді. Башкаледегі қарсылық Парсы шекарасында болды, онда армяндар Парсы империясындағы армяндармен байланыста болды. Одан кейінгі айларда болған Гугунян экспедициясы – 1890 жылы Ресей Армениясынан келген армян ұлтшылдарының шағын тобының жергілікті армяндарды қолдау үшін Осман империясының шекарасын кесіп өтуге жасаған әрекеті. Кум Капудағы демонстрация Армения патриархатының орналасқан жері – Кум Капу ауданында болды, бірақ комендант Хасан Ағаның шарапатымен бұл оқиғадан аулақталды. 1890 жылдың 27 шілдесінде Харутюн Жангулян, Михран Дамадиан және Хамбарцум Бояджиян армян шіркеуіндегі қағиданы үзіп, манифест оқып, Армения патриархы мен Армения Ұлттық Ассамблеясының бейжайлығын айыптады. Харутюн Жангулян (Ваннан келген) Стамбул патриархын өлтіруге тырысты. Мақсаты – армян дінбасыларын ұлттық саясатқа сәйкес келетін саясатты қабылдауға көндіру болды. Олар тез арада патриархты Берлин шартының 61-бабын орындауды талап ету үшін Йылдыз сарайына бағытталған шеруге қосылуға мәжбүр етті. 6000 армянның қаза тапқан бұл қырғын мұсылман халқының жалпы көтерілісінің нәтижесі болмады. Хамидие жүйесінің негізгі болжамы – күрд тайпаларын (армян қауіпсіздігіне қатысты күрд әмірлері) әскери тәртіпке бағынуға болатыны – «утопиялық» екені дәлелденді. Парсы казак бригадасы кейіннен тәуелсіз бөлім ретінде жұмыс істей алатынын көрсетті, бірақ одан үлгі алған Османды үлгісі Осман сұлтанына немесе оны құрған бөлімге деген тайпалық адалдықты алмастыра алмады. 1892 жылы Сұлтан Абдул Хамид II-нің ынтасымен алғаш рет жаттығудан өткен және ұйымдастырылған күрд күштері құрылды. Хамидие жеңіл атты әскерін құрудың бірнеше себебі бар. Хамидие құрылуының бір бөлігі Ресей қатеріне жауап болды, бірақ ғалымдар оның басты себебі армяндық социалистік/ұлтшыл революционерлерді басу екеніне сендіреді. Армян революционерлері қауіпті болды, өйткені олар бүлікшіл деп есептелді және Осман империясына қарсы ресейліктермен жұмыс істей алатын. Олар Кавказ казак полктерінен (мысалы, Парсы казак бригадасы) үлгі алды және алдымен Ресей-Осман шекарасын бақылау, екінші кезекте күрд-армян ынтымақтастығының мүмкіндігін азайту міндеті жүктелді. Хамидие атты әскері әскери сыртқы түріне, ұйымдасқандығына және әлеуетіне қарамастан, тайпалық күш емес еді. Хамидие тез арада әскери соттың қарауына түсетінін білді, соның салдарынан азаматтық басқарудан иммунитет алды. Олар өздерінің иммунитетін түсінгеннен кейін тайпаларын «заңдастырылған қарақшылар бригадасына» айналдырды, егін ұрлап, өздеріне тиесілі емес егістіктерді жинап, мал айдап, дүкен иелерінен ашық тонап алды. Кейбіреулер Хамидие құрылуы «армян халқының наразылығын одан әрі күшейтті» және олар алдын алуға тырысқан қақтығысты нашарлатты деп санайды. Күрд әміршілері де осы бөлімшелерді ұстап тұру үшін аймақ халқынан салық жинады, бұл армяндар үшін қанаушылық болып есептелді. Армян өкілдері күрд әміршісімен (қос салық салу мәселесі) келіспегенде екі халық арасындағы антагонизм күшейді. Хамидие атты әскері армяндарды мазалап, шабуылдады. 1908 жылы Сұлтан құлатылғаннан кейін Хамидие атты әскері ұйымдасқан күш ретінде таратылды, бірақ олар ресми танылмас бұрын «тайпалық күштер» болғандықтан, таратылғаннан кейін де «тайпалық күштер» болып қалды. Хамидие атты әскері тайпалық жанжалдарға үлес қосқаны үшін әскери көңілі толмағандық және сәтсіздікке ұшыраған деп сипатталады.

During 1880 1881, while the Armenian national liberation movement was in its early stage; lack of outside support and inability to maintain a trained, organized Kurdish force diminished Kurdish aspirations. However, two prominent Kurdish families (tribes) mounted opposition to the empire, based more on an ethno nationalistic standpoint. The Badr Khans were secessionists while the Sayyids of Nihiri were autonomists. The Russo Turkish War of 1877 78 was followed in 1880 1881 by the attempt of Shaykh Ubayd Allah of Nihri to found an "independent Kurd principality" around the Ottoman Persian border (including the Van Vilayet) where Armenian population was significant. Shaykh Ubayd Allah of Nihri gathered 20,000 fighters. Lacking discipline, his man left the ranks after pillaging and acquiring riches from the villages in the region (indiscriminately, including Armenian villages). Shaykh Ubayd Allah of Nihri was captured by the Ottoman forces in 1882 and this movement ended. Ottoman officials believed that the men were members of a large revolutionary apparatus and the discussion was reflected in newspapers, (Eastern Express, Oriental Advertiser, Saadet, and Tarik) and the responses were on the Armenian papers. In some Armenian circles, this event was considered martyrdom and brought other armed conflicts. The Bashkaleh Resistance was on the Persian border, which the Armenakans were in communication with Armenians in the Persian Empire. The Gugunian Expedition, which followed within a couple of months, was an attempt by a small group of Armenian nationalists from the Russian Armenia to launch an armed expedition across the border into the Ottoman Empire in 1890 in support of local Armenians. The Kum Kapu demonstration occurred at the Armenian quarter of Kum Kapu, the seat of the Armenian Patriarch, was spared through the prompt action of the commandant, Hassan Aga. On 27 July 1890, Harutiun Jangülian, Mihran Damadian and Hambartsum Boyajian interrupted the Armenian mass to read a manifesto and denounce the indifference of the Armenian patriarch and Armenian National Assembly. Harutiun Jangülian (member from Van) tried to assassinate the Patriarch of Istanbul. The goal was to persuade the Armenian clerics to bring their policies into alignment with national politics. They soon forced the patriarch to join the procession heading to the Yıldız Palace to demand implementation of Article 61 of the Treaty of Berlin. It is significant that this massacre, in which 6000 Armenians are said to have perished, was not the result of a general rising of the Muslim population. The central assumption of the Hamidiye system—Kurdish tribes (Kurdish chiefdoms cited among Armenian security concerns) could be brought under military discipline—proved to be "Utopian". The Persian Cossack Brigade later proved that it can function as an independent unit, but the Ottoman example, which was modeled after, never replaced the tribal loyalty to Ottoman Sultan or even to its establishing unit. In 1892, first time a trained and organized Kurdish force encouraged by the Sultan Abdul Hamid II. There are several reasons advanced as to why the Hamidiye light cavalry was created. The establishment of the Hamidiye was in one part a response to the Russian threat, but scholars believe that the central reason was to suppress Armenian socialist/nationalist revolutionaries. The Armenian revolutionaries posed a threat because they were seen as disruptive, and they could work with the Russians against the Ottoman Empire. They were intended to be modeled after the Caucasian Cossack Regiments (example Persian Cossack Brigade) and were firstly tasked to patrol the Russo Ottoman frontier and secondly, to reduce the potential of Kurdish Armenian cooperation. The Hamidiye Cavalry was in no way a cross tribal force, despite their military appearance, organization, and potential. Hamidiye quickly find out that they could only be tried through a military court martial They became immune to civil administration. Realizing their immunity, they turned their tribes into “legalized robber brigades” as they steal grain, reap fields not of their possession, drive off herds, and openly steal from shopkeepers. Some argue that the creation of the Hamidiye “further antagonized the Armenian population” and it worsened the very conflict they were created to prevent. Kurdish chieftains also taxed the population of the region in sustaining these units, which Armenians perceived as exploitation. When Armenian spokesmen confronted the Kurdish chieftain (issue of double taxation), it brought about the enmity between both populations. The Hamidiye cavalry harassed and assaulted Armenians. In 1908, after the overthrow of the Sultan, the Hamidiye Cavalry was disbanded as an organized force, but as they were “tribal forces” before official recognition, they stayed as “tribal forces” after dismemberment. The Hamidiye Cavalry is described as a military disappointment and a failure because of its contribution to tribal feuds.

Армяндықтар

1894-96 жылдардағы Хамиди қанында Хамидие полктерінің, әсіресе Сасунды қанды басу кезінде (1894) маңызды рөл атқарғаны жиі айтылады. 1897 жылғы 25 шілдеде Ханнасор экспедициясы күрдтердің Мазрик тайпасына (Музури күрдтері) қарсы бағытталды, олар осы атты әскердің маңызды бөлігіне ие болған. Армян қарсылық қозғалысының алғашқы маңызды шайқасы Сассунда болды, онда Мигран Дамадиан, Хампартсум Бояджиан және Храйр сияқты Хунчак белсенділері ұлттық идеяларды кеңінен таратуға ықпал етті. Армян революциялық федерациясы да аймақ халқын қаруландыруда елеулі рөл атқарды. Сассун армяндары Осман армиясымен және күрд жалдамалы әскерлерімен Сассунда шайқасты, бірақ басым күштерге ұтылып қалды. Одан кейін Зейтун көтерілісі (1895-1896) болды, 1891 және 1895 жылдар аралығында Хунчак белсенділері Киликия мен Зейтунның түрлі аймақтарын аралап, қарсылықты ынталандырды және Социал-демократиялық Хунчак партиясының жаңа бөлімшелерін құрды. Бұл аймақта армяндар мен мұсылмандар арасында (Хамидие (атты әскері) қатысқан) азамат соғысына ұқсас жағдай бірнеше ай бойы дамыды, бірақ Ұлы державалардың араласуымен тоқтатылды. Алайда, армяндардың осы аймақтардағы автономиясы орнамай, күрдтер (күрд тайпаларының басшылары) өздерінің автономиясын және билігін сақтап қалды. Абдулхамид «бөлшектенген, аграрлық күрд қоғамының» дәстүрлі билік құрылымын – аға, шейх және тайпа басшыларын өзгертуге көп күш жұмсаған жоқ.

Экономика

Экономикалық жағынан империя еуропалық банктерге Османдық мемлекеттік қарызын төлеуде қиындыққа тап болды, бұл Османдық мемлекеттік қарызды басқару кеңесінің құрылуына себеп болды. 19 ғасырдың соңына қарай, империяны батыс елдерінің жаулап алуына негізгі себеп олардың аймақтағы күш тепе-теңдігін сақтауға жасаған тытысы болды. Австрия мен Ресей екеуі де Осман империясының есебінен өздерінің ықпал аймағын және территориясын кеңейтуді қалаған, бірақ олардың бұл әрекеттерін көбінесе Шығыс Жерорта теңізінде Ресейдің үстемдігінен сескен Ұлыбритания тежеп тұрды.