Кіріспе

Ақша жинау әдісі. Адвокаттардың сенімдік шоттары бойынша алынатын сыйақы (IOLTA) – бұл қайырымдастық мақсаттар үшін, ең алдымен, мұқтаж жандарға азаматтық құқықтық көмек көрсету мақсатында, белгілі бір адвокаттардың сенімдік шоттарында жинақталған сыйақыны пайдалану арқылы ақша жинау тәсілі. АҚШ-та IOLTA-ның құрылуына 1980 жылы Конгресс қабылдаған, кейбір есепшоттарга сыйақы төлеуге рұқсат берген федералдық банк заңнамасына енгізілген өзгерістер себеп болды. Флорида адвокаттар қауымдастығы 1981 жылы алғашқы IOLTA бағдарламасын іске қосты. Бүгінде әрбір штат, Колумбия округі және АҚШ-тың Виргин аралдары IOLTA бағдарламаларын жүзеге асырып келеді.

Қалай жұмыс істейді

Адвокаттар клиенттердің қаражатын (көбінесе "сенім ақшасы" деп аталады) болашақта пайдалану үшін сенімгерлікпен сақтауға міндетті. Егер сомасы үлкен болса немесе қаражат ұзақ мерзімге сақталуы тиіс болса, адвокат әдетте осы қаражатты клиенттің мүддесі үшін пайыз төлейтін шотқа орналастырады. Дегенмен, кішкентай сомалар немесе қысқа мерзімге сақталуы тиіс қаражаттар үшін, адвокаттың әр клиент үшін жеке шот ашуы тиімсіз, себебі шот ашу және басқару құны кез келген алынатын пайыздан асып кетеді және клиент үшін таза зиянға әкеледі. IOLTA енгізілгенге дейін, мұндай номиналды және қысқа мерзімді қаражаттар біріктіріліп, пайызсыз жинақтау шотына салынды. Есептерде пайыздар болмауының себебі – 1981 жылға дейін коммерциялық банктерге федералды заң бойынша талап бойынша депозиттерге (мысалы, эскроу шоттарына) пайыз төлеуге тыйым салынған. Сонымен қатар, адвокат шоттан пайыз ала алмайды, өйткені адвокаттардың клиенттеріне тиесілі қаражаттан кез келген қаржылық пайда табуы этикалық емес. IOLTA құрылғаннан бастап, клиент үшін таза пайыз табуға болмайтын номиналды немесе қысқа мерзімді клиенттік қаражатты басқаратын адвокаттар осы қаражатты жинақталған, пайыз төлейтін шоттарға орналастырады, ал осы шоттардан түскен пайыз мемлекеттік IOLTA бағдарламасына қайырымдылық мақсатында аударылады. АҚШ-тағы IOLTA бағдарламаларының көпшілігі IOLTA түсімдерін төмен кірісті тұрғындарға азаматтық мәселелер бойынша заңдық көмек көрсету үшін ұйымдарға гранттар беруге пайдаланады; сонымен қатар, көптеген бағдарламалар IOLTA түсімдерін өз штаттарындағы әділет басқаруын жақсартуға көмектесетін гранттарға да жұмсайды. Адвокаттың IOLTA-сы (көбінесе "сенімгерлік шот" деп те аталады) дұрыс басқарылуы әр штаттың адвокаттар алқасымен қатаң реттеледі. Іс жүзінде, адвокаттың IOLTA немесе сенімгерлік шотын дұрыс басқару – заң кеңсесінің жұмысындағы маңызды басқару дағдысы болып табылады, ол қос жазбалы есеп жүргізу принциптеріне негізделген, сонымен қатар адвокат адвокаттық аудиторлармен немесе мүлікті тексеруші адвокатпен ынтымақтаса алмаған жағдайда аудиторлық ізді жақсартуға арналған қосымша сақтандыру шаралары бар. Заң фирмасының иесі IOLTA клиенттік мүлік сенімгерлік шотын басқару жауапкершілігі үшін тиісті оқудан өтуге міндетті. Клиенттік мүлік сенімгерлік шотын тиімді басқару адвокаттық алқа ережелеріне сәйкесу және заң фирмасының тиімді және табысты жұмыс істеуі үшін қажет. Штаттар әдетте MCLE (Минималды үздіксіз құқықтық білім) провайдерлерін штаттың сот жүйесімен аккредиттеуді талап етеді.

Тарих

IOLTA бағдарламалары алғаш рет 1960 жылдардың соңында Австралия мен Канадада кедейлерге заңдық көмек көрсету және басқа да қайырымдылық мақсаттар үшін қаржы жинау мақсатында құрылды. АҚШ-та IOLTA бағдарламалары штаттар бойынша әртүрлі, және олар өздерінің ережелері мен нормаларына сәйкес жұмыс істейді. АҚШ-тың көптеген IOLTA бағдарламалары сот шешімімен құрылған, ал бірнешеуі штаттық заң шығарушы органдар арқылы құрылған. Көптеген штаттарда IOLTA бағдарламасын штаттық адвокаттар алқасының қайырымдылық бөлімі басқарады, ал кейбір штаттар IOLTA бағдарламасын іске асыру үшін басқа да ұйымдар құрды. IOLTA түсімдері АҚШ-та азаматтық құқықтық қызметтерді қаржыландырудың маңызды көзіне айналды. Дегенмен, бұл да тұрақсыз түсім көзі, себебі IOLTA кірісі толығымен қазіргі пайыздық деңгейге және экономикалық жағдайларға байланысты.

Заңдық

IOLTA тек "номиналды сомада немесе қысқа мерзімге сақталатын" қаражатқа ғана қолданылады. Сондықтан, жеке клиенттер үшін сақталатын үлкен сомадағы ақша IOLTA бағдарламасынан босатылады. Демек, әдетте, IOLTA-ға жататын клиент қаражаты ұзақ мерзімге сақталатын шағын сомадағы ақшаны немесе қысқа мерзімге сақталатын маңызды сомадағы ақшаны қамтиды. IOLTA-ға дейін болған сияқты, адвокаттар клиенттің сенімдік салымның жеткілікті сомада екенін немесе клиент үшін жеке инвестициялау шығындарын ақтау үшін жеткілікті ұзақтықта сақталады-ма екенін анықтауда өз дискрециясын қолдануы керек. IOLTA құрылғаннан бері бірнеше сот ісі туды, онда тараптар IOLTA бағдарламалары Бесінші түзетуді бұзды, нәтижесінде конституцияға қайшы әрекет жасалды деп мәлімдеді. АҚШ Жоғарғы Соты «Браун против Вашингтон заңдық қоры» ісінде IOLTA-ның конституциялық екенін растап, бұл аргументке нүкте қойды, себебі клиент атынан сақталатын ақша клиентке ешқандай таза пайым әкелмес еді, демек, «алу» болған жоқ.