Роберт Веддерберн: Ямайкалық радикал және құлдыққа қарсы күрескер
Robert Wedderburn (radical)
Роберт Веддерберн (1762-1836) – британия-ямайкалық радикал, құлдырауға қарсы күрескер. Аболиционизм, діни көзқарастары, саяси қайраткерлік туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық ямайкалық радикал және құлдыққа қарсы күрескер Роберт Веддерберн (1762 – 1835/1836?) 19 ғасырдың басында Лондонда белсенділік танытқан, көп ұлтты текті британдық-жамайкалық радикал және аболиционист. Веддерберн Ямайканың Кингстон қаласында құл әйел Розаннаның және шотландтық қант плантаторы Джеймс Веддерберннің заңсыз ұлы ретінде дүниеге келді. Өмірі бойы Роберт Веддерберн саяси мақсаттары мен діни көзқарастарын қабылдастыруға тырысты. Мыңжылдық идеялардың ықпалымен ол методизмнен унитариандыққа қарай бет бұрып, кейін христиан дінінен бас тартып, деистік көзқарасқа бейімделді. Ертедегі бостандық ойшылы, оның деистік нанымдары, танымал радикалдар мен атеистермен байланысы және утопиялық саяси идеалдары оны дінге қарсы заңдарды бұзғаны үшін тұтқындауға алып келді. 1824 жылы ол "Құлдықтың қасіреттері" атты памфлет жариялады, ол аболиционист қозғалысына әсер етті.
British Jamaican radical and abolitionist
Robert Wedderburn (1762 – 1835/1836?) was a British Jamaican radical and abolitionist of multiracial descent active in early 19th century London. Wedderburn was born in Kingston, Jamaica, an illegitimate son of an enslaved Black woman, Rosanna, and Scottish sugar planter James Wedderburn. During his life, Robert Wedderburn sought to reconcile his political priorities and religious views. Influenced by millenarian ideas, he moved from Methodism and towards Unitarian leanings, before rejecting Christianity and embracing a deist outlook. An early freethinker, the combination of his deist views, associations with well known radicals and atheists, and utopian political ideals, led to his arrest for breach of blasphemy laws. In 1824 he published The Horrors of Slavery, a tract which influenced the Abolitionist movement.
Ерте өмір
Роберт Веддерберн шамамен 1762 жылы Ямайкада дүниеге келген. Оның анасы Розанна, қоңыр терілі қара әйел болды және оның ақ шотландтық әкесінің үйінде құл ретінде жұмыс істеді. Оның әкесі Джеймс Веддерберн, Шотландияда туған құл иесі және плантация иесі, 1745 жылғы якобит көтерілісінен кейін мемлекетке опасыздық жасағаны үшін жазаланған 5-ші баронт сэр Джон Веддерберннің ұлы болды. Осы оқиғадан кейін жас Джеймс және оның інісі Джон Веддерберн Балленден Шотландиядан Батыс Үндістанға қашып кетті. Джеймс Веддерберн Кингстонда қоныстанды, қант плантациясының иесі ретінде байлыққа қол жеткізгенге дейін дәрігер болып жұмыс істеді. Ямайкада ол бірнеше құл әйелдерден бала тапты. Розанна Веддерберннің екі баласын дүниеге әкелгеннен кейін, кейінгі жылдары Джеймс Веддерберн Ұлыбританияға оралды, онда оның заңды ұлы және мұрагері Эндрю Колвилл бұл мәліметтер британ баспасөзінде жарияланғанда, әкесін қорғады, әкелігін жоққа шығарды және Розаннаның мінезі нашар екенін, ашуын баса алмайтынын мәлімдеді. Бостандықпен туған болса да, Веддерберн қатал ортада өсті, өйткені оның анасы "әсіресе және бүлікшіл мінезі" үшін жиі жазаланды. Ол ақырында ұлынан алыстатылып, сатылып кетті.
Robert Wedderburn was born in Jamaica in around 1762. His mother Rosanna was a black woman of dark brown complexion, and was enslaved in his white Scottish father's house as a house worker. His father was James Wedderburn, a slave owner and plantation owner who was born in Scotland, and was the son of Sir John Wedderburn, 5th Baronet of Blackness, who was executed for treason following the Jacobite rising of 1745. Following this catastrophe, the young James and his brother John Wedderburn of Ballendean fled Scotland for the West Indies. James Wedderburn settled in Kingston, making a living as a medical doctor before making his fortune as a sugar plantation owner. While in Jamaica he fathered children with several enslaved women. After Rosanna had given birth to two of Wedderburn's children, In later years, James Wedderburn returned to live in Britain, where his legitimate son and heir Andrew Colville defended his father when these details were made public in the British press, denied the paternity and further claimed Rosanna was both promiscuous and unable to control her temper. Although born free, Wedderburn was raised in a harsh environment, as his mother was often flogged due to her "violent and rebellious temper". She was eventually re sold away from her son,
Плантациядағы қауіпсіздіксіздік пен зорлық-зомбылықтан құтылу үшін Веддерберн 16 жасында Корольдік теңіз-жаяу әскеріне қосылды. Кемелерде тамақ пен тұру жағдайы өте нашар болды, осы уақытта Веддерберн Корольдік теңіз-жаяу әскерінің жазалау әдістеріне қарсы болды. Осы кезеңде Веддерберн тігінші болып жұмыс істеді, бұл кәсіпті меңгерді; бірақ ол ұсақ ұрлықтарға да қатысқан деген хабарлар болды. Белгісіз жолмен (жамайкада шәкірт болған немесе теңізде үйренген болуы мүмкін), Веддерберн ақырында шебер тігінші болды. Ол өзін "көктерек" тігінші деп атағандықтан, бұл оның кәсіптер кітабына тіркелгенін және басқа қолөнершілерге тән құндылықтарды, оның ішінде өз шеберлігіне мақтануды және экономикалық тәуелсіздікке сенуді білдіретінін көрсетеді. Өкінішке орай, оның мансабының тұрақсыздығы оны сауда дағдарысының, инфляцияның және азық-түлік тапшылығының әсеріне бейімдеді, ол көп ұзамай қаланың шетінде жартылай жөндеу жұмысына ауысты. Содан кейін Веддерберн ұсақ ұрлықпен айналысып, жезөкшелік үйін ашты. 1824 жылы "Беллдің өмірі" журналында Роберт Веддерберннің Уильям Уилберфорсқа жазған хаты жарияланды, онда оның тегі мен әкесінің оған көмектеспеуі туралы айтылды. Сондай-ақ, оның жарты ағасы Эндрю Колвилдің жауабы жарияланды, онда оның әкесі әкелігін жоққа шығарды және газет тағы да жала жапса сотқа беретінін мәлімдеді.
To escape the insecurity and abuse of the plantation, Wedderburn signed on with the Royal Navy at the age of 16. On the ships, the quality of food and living conditions were abysmal, and it was during this time that Wedderburn became increasingly opposed to the method of punishments used by the Royal Navy. During this period, Wedderburn found employment as a tailor, becoming trained in the profession; though he was also reported to have been involved in occasional incidents of petty theft as well. Through means that remain unclear (it is possible that he had been an apprentice in Jamaica or had learned while in the Navy), Wedderburn eventually became a journeyman tailor. As he referred to himself as a "flint" tailor, this suggests he was registered in the book of trades and shared values typical of other artisans including pride in his craft and a belief in economic independence. Unfortunately, the instability of his career made him increasingly susceptible to the effects of a trade recession, inflation and food shortages, and he was soon reduced to part time mending work on the outskirts of town. Wedderburn thereafter dabbled in petty theft and keeping a bawdy house. In 1824, Bell's Life in London published a letter from Robert Wedderburn addressed to William Wilberforce giving an account of his origins and his father's failure to provide for him. It also published his alleged half brother, Andrew Colvile's, reply citing his father's denial of paternity and threatening to sue the paper if it published any further slanders.
Радикализм және белсенділік
1786 жылы Уэддерберн «Жеті телефон» деп аталатын жерде естіген Веслиан уағыздаушысын тыңдау үшін тоқталды. Арминийлік, мыңжылдық, кальвинистік және унитариандық идеялардың әсерінен ол методист болып, көп ұзамай «Шындық өзінен-өзі қолдалады: немесе, Христиан шіркеуінде кең таралған кейбір доктриналық қателіктерді жоққа шығару» атты шағын теологиялық трактат жариялады. Бұл еңбекте құлдық туралы тікелей айтылмаса да, ол Уэддерберннің болашақтағы құпия және радикалды саяси әрекеттеріне бағытталғанын көрсетеді. Уэддерберн 1817 жылы «Лондон қалалық тавернасына бір көз» атты сатирикалық суретін жариялаған карикатурист Джордж Крюкшенктің назарына ілікті, онда Уэддерберн әлеуметтік реформатор Роберт Оуэнмен бірге карикатураланды. Крюкшенктің 1819 жылғы «Жаңа одақ клубы» суретіндегі орталық тұлға да Уэддерберннің карикатурасы болуы мүмкін. 1824 жылы ол Уильям Дагдейл баспасында, және мүмкін Джордж Кэннонмен бірлесіп жазған «Құлдықтың қорқыныштары» атты құлдыққа қарсы кітап шығарды. Діни нанымын тарату үшін ол Лондонның Сохо ауданындағы Хопкинс көшесінде өз унитариандық шіркеуін ашты. Кейіннен ол христиандық қағидаларға күмән келтіре бастады. Соңынан ол еркін ой қозғалысымен, соның ішінде Ричард Карлиль сияқты танымал деистермен және атеистермен байланысты болды. Ол сондай-ақ сөз бостандығы үшін күресті.
In 1786, Wedderburn stopped to listen to a Wesleyan preacher he heard in Seven Dials. Influenced by a mixture of Arminian, millenarian, Calvinist, and Unitarian ideas, he converted to be a Methodist, and soon published a small theological tract called Truth Self Supported: or, a Refutation of Certain Doctrinal Errors Generally Adopted in the Christian Church. Although this work contained no explicit mention of slavery, it does suggest Wedderburn's future path in subversive and radical political action. Wedderburn was sufficiently well known to be the subject of at least one satirical print by the caricaturist George Cruikshank, who in 1817 published "A Peep into The City of London Tavern" in which Wedderburn is caricatured alongside the social reformer Robert Owen. The central figure in Cruikshank's 1819 print The New Union Club may also be a caricature of Wedderburn. In 1824, he published an anti slavery book entitled The Horrors of Slavery, printed by William Dugdale and possibly coauthored by George Cannon. To promote his religious message, he opened his own Unitarian chapel in Hopkins Street in Soho, London. After, he began to question Christian tenets. He was later associated with the freethought movement, including popular deists and atheists such as Richard Carlile. He also campaigned for freedom of speech.
Түрме
Роберт Веддерберн бірнеше рет түрмеде жазасын өтеді. Питер Лайнбоудың (2000) мәліметінше, Веддерберн "ұрлық, құдайды қорлау және әдепсіз үй ұстағаны үшін Колд Бат Филдс, Дорчестер және Гилтспур-стрит-Контер түрмелерінде жазасын өтеген". Түрмеде отырғанда, өзінің әріптесі Ричард Карлайлмен бірге Веддерберн Фрэнсис Плейске хат жазды. 1831 жылы 68 жасында ол тұтқындалып, Гилтспур көшесіндегі түрмеге жіберіліп, екі жылға бас бостандығынан айырылды, себебі ол бәсекелес үй ұстағаны үшін сотталды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Нью-Йорк қаласына кеткен сияқты, онда газет оның алаяқтық іске қатысқанын жазып, оны "тігінші және шалбар тігуші, далалық уағыздаушы, банк салымдарына қарсы саясаткер, роман жазушы, айналымдық кітапханашы және есірткі, деизм және жалпы моральдық бұзылыспен айналысатын саудагер" деп сипаттайды. Кейбір зерттеушілер Веддерберннің деизмін, радикализмін және секуляризмін британ гуманизмінің тарихымен байланыстырады. Гуманистік мұра сайтында "Веддерберн және оған ұқсас адамдар рационализм, мейірімділік және төзімділік гуманистік дәстүрін қалыптастырды, ал гуманистер бүгін де күресіп жатқан құдайды қорлау заңдарының салдарына ұшырады" деп еске түсіріледі.
Robert Wedderburn served several prison terms. According to Peter Linebaugh (2000) it is recorded that Wedderburn "did time in Cold Bath Fields, Dorchester, and Giltspur Street Compter prisons for theft, blasphemy, and keeping a bawdy house." While imprisoned, alongside his associate Richard Carlile, Wedderburn wrote a letter to Francis Place. In 1831, at the age of 68, he was arrested and sent to Giltspur Street Prison and sentenced to two years in jail, having been convicted of keeping a brothel. On his release he appears to have gone to New York City, where a newspaper records his involvement in a fraud case and refers to him as "a tailor and breeches maker, field preacher, anti bank deposite politician, romance writer, circulating librarian, and ambulating dealer in drugs, deism, and demoralization in general". Some have located Wedderburn's deism, radicalism, and secularism within a history of British humanism. The Humanist Heritage website recalls that "Wedderburn and others like him fostered a humanist tradition of rationalism, compassion, and tolerance, suffering the effects of blasphemy laws the like of which humanists continue to fight today."
Ұрпақтар
Британдық лейборист саясаткері Билл Уэддерберн, Чарльтон бароны Уэддерберн, Роберт Уэддерберннің тікелей түп атасы болды.
The British Labour politician Bill Wedderburn, Baron Wedderburn of Charlton, was a direct descendant of Robert Wedderburn.