Кіріспе

12-13 ғасырдағы Қытай императоры, Юань әулетінің императоры, сонымен қатар храмдық есімі Нингцзонг.

Сун императоры Нингцзонг (19 қараша 1168 – 17 қыркүйек 1224), жеке аты Чжао Куо, Қытайдың Сун әулетінің 13-ші императоры және Оңтүстік Сун әулетінің төртінші императоры болған. Ол 1194 жылдан 1224 жылы қайтыс болғанға дейін билік етті. Ол өз ізінен келген Гуанцзунның екінші ұлы және жалғыз тірі баласы еді. Әкесі сияқты, Нингцзонг та әлсіз мінезді, әйелдерге оңай ықпал етуге болатын. Нингцзонг билік еткен кезеңде ол 75 ескерткіш және стела салдырды, бұл Сун тарихындағы ең көп көрсеткіш. Ол өнерді ынталы түрде қолдады, Лян Кай және Ма Юань сияқты суретшілерді сарай суретшілері етіп тағайындады және олардың суреттері туралы өлеңдер жазды. Нингцзонгтың қайтысынан кейін, кіші лауазымды шенеунік және Нингцзонгтың алыс туысы Лицзонг императоры болды.

Билік

Ол өзінің билігі кезінде қол жеткізген мәдени және интеллектуалдық жетістіктерімен есімдері танылды. Атап айтқанда, Чжу Си осы кезеңде өзінің ең танымал неоконфуциандық еңбектерін жазды. Дегенмен, император Нингцзонг өз канцлері Хан Туочжоудың ықпалынан императорлық сарайында неоконфуциандық ілімнің таралуына қарсы болды. Саяси тұрғыдан алғанда, император Нингцзонгтың үкіметі экономикаға және солтүстіктен келген жуйчжілердің әскери қимылдарына қауіп төндірген инфляцияның күшеюімен күресті, бұл Сон әулеті мен жуйчжілер басқарған Цзинь әулеті арасындағы соғыстар кезінде болды. Ұлы болмағандықтан, 1197 жылы ол 6 жастағы Чжао Сюнь деген туысын асырап алды. 1198 жылы неоконфуциандыққа екі жылға тыйым салынды, бірақ 1202 жылы бұл тыйым күштен шығарылды.

Цзинь әулетінің шабуылы

Джин табиғи апаттардан әлсіреп жатқанда, Нингцзонгтың канцлері Хан Туочжоу үнемі шабуылдар жасап, әлсіз Джинді қоздырды. 1206 жылдың 14 маусымында Хан Туочжоу Джинді қарсы соғыс жариялады. Соғыс апатқа ұшырады. Табиғи апаттардан болған әлсіздікке қарамастан, Джин Сунның шабуылдарын тойтарды және тіпті қарсы шабуыл жасады. Бұған қоса, Нингцзонг соғысқа қызығушылық танытпады, соның салдарынан әскердің рухы төмендеді. Керек-жарақ жетіспеді және көптеген әскерлер дезертирледі. 1207 жылы қайтыс болған Сычуань генерал-губернаторы У Си 1206 жылдың желтоқсанында Джинге көшті. Бұл жаман жағдай болды, себебі У батыс майданда орналасқан еді. Алайда, Сунның адалдары Джин әскерлері басып алмас бұрын, 1207 жылдың 29 наурызында У Сиді өлтірді. 1207 жылы шайқастар жалғасты, бірақ сол жылдың соңында соғыс тоқтап қалды. Сун енді қорғанысқа көшті, ал Джин Сун территориясында ешқандай табысқа жете алмады. Хан Туочжоудың агрессивті саясатының сәтсіздігі оның құлауына әкелді. 1207 жылдың 15 желтоқсанында Ханды император сарайының күзетшілері өлтірді.

Бейбітшілік

1208 жылғы 2 қарашада бейбіт келісімге қол қойылып, Цзиньге Сунның салық төлеуі қайта жаңартылды. Сунның жылдық өтемақысы 50 000 күміс таль және 50 000 қап матаға артты. Келісімде сондай-ақ Сунның Цзиньге Хан Туочжоудың басын тапсыруы міндеттелді, себебі Цзинь оны соғыстың себепкері деп есептеді. Хан мен Судың бастары, олардың қабірлерінен шығарылып, жұртқа көрсетілген соң, Цзиньге жеткізілді, осылайша соғыс аяқталды. 1210 жылы бұрын Цзиньге бағынышты болған моңғолдар вассалдықтан бас тартып, 1211 жылы Цзиньге шабуыл жасады. Осы оқиғадан кейін Сун сарайы әлсіреген Цзиньге салық төлеуді тоқтатуды талқылады, бірақ Цзиньді ашудан сақтауды жөн көрді. Моңғолдардың кеңеюіне байланысты Цзинь аумақтық шығындарға ұшырап, 1217 жылы Сунға шабуыл жасады, өзінің азаятын аумағын өтеу үшін. Цзинь Сунға шабуылдауын тоқтатқанға дейін жалғастырды, содан кейін бейбіт келісімге келді және үйлеріне қайтты. Дегенмен, Сун жоғалтқан жерлерін ешқашан қайта ала алмады. 1220 жылы оның асырап алған ұлы Чжао Сюнь дизентериядан қайтыс болды. Чжао Сюнь 29 жасқа толған еді. Нингцзонгты улаған болуы мүмкін; сонымен қатар, Нингцзонгтың денсаулығының нашарлығын атап өткен жөн, өйткені оның ресми портретінде ауыр сырқаттың белгілері көрінді. Оның орнын туысы Чжао Юн басты, себебі Нингцзонгтың барлық балалары жас кезінде қайтыс болды, ал олардың өліміне қатысты қылмыстық іс-әрекеттердің дәлелі табылмады, ол кейін Лицзун императоры болды.

Императордың әйелі

Ол жақсы монарх болды, бірақ кейде денсаулығы нашарлап, әйелі Императрица Ян оның әлсіз тұстарын пайдаланып, шамамен 30 жыл бойы империяның нақты билеушісіне айналды.