Кіріспе

Мариандық ғибадатхана, Францияның Жоғарғы Пиренейдегі Лурдс қаласында

Лурдс әйелінің киелі орамы (;) – Францияның Жоғарғы Пиренейдегі Лурдс қаласында орналасқан, Лурдс әйеліне арналған католиктік Мариандық ғибадатхана және қажырлы саяхат орны. Киелі орынға 1858 жылы Лурдс аяндығының оқиғалары болған Массабиелл үңгірінің маңындағы бірнеше діни ғимараттар мен ескерткіштер кіреді, олардың ішінде үш базилика бар: Таза ұғымның Лурдс әйелі базиликасы, Розарий базиликасы және X Пий базиликасы, сәйкесінше жоғарғы, төменгі және жер асты базиликасы деп аталады. Киелі орын науқастар мен мүмкіндігі шектеулілер үшін маңызды орын, себебі аян болғаннан бері үңгірден ағып жатқан Лурдс суы керемет жазылуға көмектеседі деп есептеледі. Бұл аймақ Тарб және Лурд Рим-католик епархиясының меншігінде және басқаруында болып, ғибадат ету, кеңселер, сондай-ақ науқас және мүмкіндігі шектеулі қажырлы саяхатшылар мен оларға көмектесушілерге арналған тұру орындары сияқты бірнеше қызметтерді қамтиды. Үңгір мен үш базиликадан басқа, киелі орынға Лурдс суын ұсынатын бұлақтар, суға батыруға арналған моншалар, процессияларға арналған алаң, кальвария, Лурдс медициналық бюросының кеңселері және бірнеше ғибадат орындары кіреді. Лурдс киелі орамы – әлемдегі ең көп зиярат ететін католиктік киелі орындардың бірі, жыл сайын шамамен төрт миллион турист келеді. Киелі орынның ең танымал жері – Массабиелл үңгірі, оның жүздеген көшірмелері әлемде "Лурдс үңгірлері" деп белгілі.

Тарих

Лурдес қасиетті орны 1858 жылы Лурдес қаласында Бернадетт Субируға болған Мариялық көріністерден бастау алды. 1858 жылдың 11 ақпанында 14 жасар шаруа қызы Бернадетт Субиру, әпкесі мен досымен бірге Гав де По өзенінің сол жағалауында Массабиэль үңгірінің жанында ойнап жүргенде, бір "әйелді" көргенін айтты. "Әйел" Массабиэль үңгірінің негізгі ойысының үстіндегі нишадағы раушан гүлдерінің арасында тұрды. Көріністер кезінде үңгір қаладан тыс, ауыл тұрғындары мал жаюға, отын жинауға және қоқыс тастауға пайдаланатын жалпы жерде орналасқан еді. Бернадетта әпкесіне көрініс туралы ата-анасына айтпауды өтінді, бірақ оларға айтты, ал ата-аналары үңгірге қайта баруын тыйым салды. Бернадетта олардың бұйрығына бағынбай, үңгірге баруын жалғастырды. 1858 жылдың 11 ақпаны мен 16 шілдесі аралығында Бернадетта осындай көріністі 18 рет көрді. "Әйел" ақырында Бернадеттке өзін 1854 жылы Папа Пий IX-тің догмасы ретінде жарияланған Таза ұғымды Мария ретінде таныстырды. Бұл жергілікті дін қызметкері Доминик Пейрамальге Бернадеттің Марияның шынайы көрінісін көргеніне сендірді. Көріністер кезінде "әйел" Бернадеттке нұсқаулар берді, олар қасиетті орынның дамуы мен оның рәсімдерінде маңызды рөл атқарды. Бернадетке үңгірдің ішінде пайда болатын бұлақтан су ішіп, осы сумен жуынуды айтты. Сондай-ақ, ол дін қызметкерлеріне барып, үңгір орнына шіркеу салуды, онда адамдар шерумен келуі керектігін жеткізуді өтінді. Көріністерден кейінгі айларда көріністерге қызығушылық артып, қызығушылық танытқан келушілердің орнына, көріністер мен кереметтер туралы қызықты оқиғаларға тартылған алыстан келген паломниктер келе бастады. Жергілікті дін қызметкері Доминик Пейрамаль және жергілікті епископ Бертран Севьер Лоуренс 1861 жылы Лурдес қаласынан үңгір мен оның төңірегіндегі жерді сатып алды. Олар бірден бұл аумақты паломниктерге қолайлы ету үшін өзгертуге кірісіп, қазір "Крипта" деп аталатын алғашқы шіркеуді салуға кірісті. 1864 жылы француз мүсіншісі Жозеф Юг Фабишке Бернадеттің сипаттамаларына негізделген Лурдтағы біздің ханымның мүсінін жасау тапсырылды. Бұл мүсін Лурдтағы біздің ханымның танымал символына айналғанмен, ол Бернадеттің сипаттамасынан гөрі Мәриям ананың дәстүрлі бейнесіне сәйкес келеді. Мүсін Бернадетке Марияның көрінген нишасында орналасқан. Көріністерден кейін көп ұзамай паломниктер қасиетті реликвияларды іздеп, бастапқы жабайы раушан гүлдерін жойды, бірақ жақын жерге жаңа гүл отырғызылды. Франциядағы саяси өзгерістер нәтижесінде шіркеу мен мемлекеттің күштеп бөлінуіне байланысты, 1910 жылы қасиетті орынның меншігі шіркеуден тәркіленіп, қаланың иелігіне қайтарылды. Ол кездегі епископ Франсуа Ксавье Шёпфер бұл тәркілеуге қарсы шықты және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін қаладан қасиетті орынды жалға алуға рұқсат алды. Кейін, 1941 жылы маршал Петанның Лурдеске сапары қасиетті орынның ресми танылуына мүмкіндік берді. Шіркеу басшылары Петаннан қасиетті орынның меншігін қайтаруға рұқсат беруді сәтті өтінді. Қасиетті орын жыл бойы ашық. Қыста келушілердің саны азаяды, қызметтер мен діни іс-шаралардың кестесі қысқартылады және шерулер өткізілмейді. Қыс мезгілі 1 қарашада (Барлық қасиеттілер күні) басталып, Пасхаға дейін созылады. 11 ақпанда, Лурдтағы біздің ханымның мерекесінде әдетте іс-шаралардың толық бағдарламасы өтеді. Қасиетті орын жыл сайын Пасха мен Барлық қасиеттілер күні аралығында толыққанды жұмыс істейді және құлшылық ету іс-шараларының бағдарламасын ұсынады, соның ішінде қасиетті жаралылық, процессиялар, қасиетті жаралылыққа құрмет көрсету және татуласу тағылымдары бар. Көптеген іс-шаралар бірнеше тілде жүргізіледі; кейбір қызметтерде литургия әртүрлі тілдерде қайталанады. Аула күн сайын таңғы сағат 5-тен түнгі 12-ге дейін ашық; осы уақыттан тыс уақытта үңгірге Жоғарғы базиликаның артындағы Ласет қақпасы арқылы кіруге болады. 1860 жылдан бері қасиетті орынға 200 миллионға жуық адам келген. Рим-католик шіркеуі 70 керемет жазылуды ресми түрде мойындады, оның 70-і 2018 жылдың 11 ақпанында мойындалған Бернадетт Мориау әпкесінің жазылуы болды.

Лурдес суы

Лурд суы Бернадет оны тапқан Массабиелл үңгіріндегі қайнардан ағып шығады. Алғашқы қайнар үңгірдің ішінде, төменнен жарықтандырылып, шыны қоршаумен қорғалған. Паломниктер Лурд суын емдік қасиеттері бар деп сенгендіктен ішеді. Суға үңгір мен ванналар арасында орналасқан жеке крандар арқылы қол жеткізуге болады. 1858 және 1859 жылдары тәуелсіз химиктер Лурд суын жан-жақты талдады, оның жасырын емдік күші жоқ екенін және ерекше ғылыми немесе медициналық қасиеттері жоқ екенін анықтады. Бұған қарамастан, су Лурд паломниктері үшін сенімнің берік символы болып табылады, көптеген адамдар кішкентай құтылары бар мүсіндер мен тәсбихтер сатып алады және үлкен пластикалық контейнерлермен үйлеріне алып кетеді.

Шерулер

Қасиетті орында шерулер өткізіледі, олардың ішінде факелдік шеру ең танымал әрі көз тартарлық болып саналады.

Қасиетті Тағаланың шеруі

Қасиетті Тағала процессиясы күн сайын сағат 17:00-де өтеді. Процессия үңгірден өзеннің арғы жағындағы даладағы ашық аспандағы құрбандық алаңынан басталады және ауру қажылар бастап келеді, одан кейін дін қызметкері, епископ немесе кардинал Қасиетті Тағала сақталатын монархты алып жүреді. Әдетте, Қасиетті Тағаланың алып жүрушісі төрт көмекшімен тасымалданатын, баладахин деп аталатын жылжымалы шатырмен ауа райынан қорғалады. Қасиетті Тағаламен бірге шамдарды, хош иіс жағатын құралдарды немесе басқа да құлшылық нышандарын алып жүретін адамдар болады. Бұл алып жүрушілер қажылардың арасынан таңдалған жандар. Қасиетті Тағала процессиясы мен науқастарды баталау кезінде, оның тікелей артынан әртүрлі қажылық сапарлардан келген дәрігерлердің өкілдері жүреді. Соңынан қажылардың топтары келеді, олардың кейбіреулері өздерінің шіркеу немесе епархиялық туларын ұстап жүреді. Процессия өзенді кесіп өтеді, Таж кигізілген мүсіннен өтеді, эспланада бойымен және жер астындағы X Пий базиликасына түседі, онда ауру қажылар құрбандық алаңының алдына орналастырылады. Процессия барысында түрлі тілдерде ой-толғаныстар, дұғалар, ән-күйлер мен гимндер орындалады. Барлық қатысушылар жиналғаннан кейін, Евхаристиялық құлшылық кезеңі басталып, содан кейін науқастарға бата беру рәсімі өтеді. Ауа райы нашар болған жағдайда процессия базиликаның ішінде өтеді.

Шамша жарық жүрісі

Күн сайын сағат 21.00-де шаммен жарқыраған Мариандық шеру өтеді. Ол үңгірдің жанынан басталып, эспланаданың аллеяларымен жалғасып, Розарий алаңында аяқталады. Қатты ауа райы болған жағдайда, рәсім жер асты базиликасында өтілуі мүмкін. Шеруді ауру қажылар бастап келеді, олардан кейін Қасиетті Марияның Кабуше мүсілінің көшірмесін алып жүрген еріктілер ілеседі. Көптеген қатысушылар шам жағады. Бұл шерудің негізгі мақсаты – розарийді оқу. Розарийдің бес бөлігі әдетте түрлі тілдерде оқылады. Лурд гимні де әртүрлі тілдерде, шумақтарымен бірге орындалады. Дұғалар айтылып, содан кейін Лаудете Мариам оқылады. Соңында латын тілінде бата беріліп, қажылар бір-бірімен татулық белгісін алмасуға шақырылады.

Жоғарғы базилика

Пәксіз Тұймақ базиликасы, көбінесе "Жоғарғы базилика" деп аталатын, 1876 жылы қасиеттендірілді. Бұл сәулетші Гипполит Дюран жобалаған, готикалық стильдегі әсерлі, күрделі ғимарат. Оның бір жағы Массабиэль тасынан тікелей өркендегендей көрінеді (қиямет орны үңгірдің үстінде орналасқан). Қабырғалары бұрынғы ұлттық және мемлекеттік қажырлы сапарлардың естелік тақталарымен жабылған. Базиликада Лурд тарихындағы түрлі оқиғаларды бейнелейтін әйнек суреттері бар; шатыр терезелері Мәриямды Екінші Ева ретінде көрсетеді. Сыртқы жағында биік мұнара және 1908 жылы аяқталған екі кішірек мұнара бар. Кіреберіс үстінде 1854 жылы Пәксіз Тұймақ догмасын анықтаған Папа Пий IX-ның мозаикалық бейнесі орналасқан. Базиликаның крипті бар, ол 1866 жылы киелі орында аяқталған алғашқы шіркеу болды. Құрылысын Пейрамале аббат және епископ Лоранс бастады. Бернадеттің әкесі оның құрылысында жұмыс істеді және 1866 жылғы Пентикост жексенбісінде болған ресми ашылу рәсіміне қатысты. Неф кішкентай, және үстіне салынған Жоғарғы базиликаның салмағын ұстап тұрған алып бағаналар да ерекше көзге түседі. Криптке дәліз арқылы кіруге болады, оның кіреберісінде Аспан Корольдігінің кілттерін ұстаған Әулие Петрдің үлкен қола мүсіні тұр. Оның қарсысында Пий X-нің мүсіні орналасқан. Дәліз бен нефтің қабырғалары рухани игіліктері үшін алғыс айту ретінде сыйланған кішкентай мәрмәр тақташалармен – экс-вото тақташаларымен жабылған.

Төменгі базилика

Розарий базиликасы, "Төменгі базилика" деп белгілі, 1899 жылы аяқталды және сәулетші Леопольд Харди жобалаған. Ол 1901 жылы қасиеттендіріліп, 1500 жатқанға арналған. Оның стилі Византия сәулетінің ықпалында жасалған. Базиликаның негізгі бөлігі ашық және дөңгелек пішіндес, үстінде күмбез орналасқан. Күмбездің сыртында әсем алтын жалатылған тәж мен крест орнатылған, олар 1924 жылы Ирландия халқының сыйы болған. Базиликаның сыртқы қасбеті 2007 жылы өзгертіліп, жарық мистириялары бейнеленген, олар дәстүрлі он бес мистирияның құрамына кірмейді, бірақ 2002 жылы Папа Иоанн Павел II кеңейтілген нұсқасына қосылған.

Жер асты базиликасы

Қасиетті Пий X базиликасы, "Жер асты базиликасы" деп белгілі, қасиетті орынның ең ірі шіркеуі болып табылады. Оны архитектор Пьер Ваго жобалаған және 1958 жылы Лурд қаласына көріністердің жүз жылдығына күтілетін көп адамды қарсы алу үшін аяқтаған. Заманауи, бетоннан салынған ғимараттың көп бөлігі жер астында орналасқан (ғимараттың бір бөлігі жоғарыдағы Père Rémi Sempé бульварының астында жатыр). Толық толғанда ол 25 000 жаралыны сыйдыра алады.

Үңгір аумағы

Бернадетт Субирустың Лурдедегі аянды көрген жері "Массабиелл үңгірі" деп аталады, бұл қасиетті орынның ең танымал жері. Лурд сулары үңгір ішіндегі бұлақтан ағып шығады. 2014 жылдан 2018 жылға дейін үңгір маңы қажылардың үңгір төңірегіндегі нысандар арқылы ыңғайлы өтуі үшін жаңартылды. Жағалауға жаңа эспланада салынды, бұлақтан су беретін шүмектер үңгірден алысқа жылжытылды, қажыларға арналған жаңа фонтандар жасалды, жуыну орындары жаңартылды және жаңа көпір салынды. Оң жағалауда қажылар шам жағып, дұға тастайтын шағын ғибадатханалар салынды.

Массабиел үңгірі

Розарий алаңы мен үш базиликаның сұлулығына қарағанда, Массабиелдегі үңгір, киелі Бернадеттаның көріністері болған жер, өте қарапайым және аскетикалық. Үңгірдің ішкі бөлігі безендірілмеген, бірақ онда қарапайым тас алтарь мен мінбар орнатылған, сонда діни қызметтер өткізіледі. Басты ойыстың үстінде Бернадетт Субирустың көрген "әйел" аян кезінде тұрған және Фабиштің Лурдтағы Біздің Анамыздың мүсіні қазір тұр. Алтарьдың жанында 96 шамдық үлкен шамдақ жыл бойы жандырылып тұрады. Қажылық маусымында әр таңертең үңгірде әдетте екі қажылық мисса өткізіледі. Бернадеттің ашқан бұлағы үңгірдің арт жағында, шыны қақпақпен қоршалған күйде көрініп тұрады. Діни рәсімдер кезінде қажылар алтарьға тағзым ете алады. Сондай-ақ, үңгірдің арт жағында металл жәшік бар, оған жазбаша дұғалар мен тілектер салынады; олар күнделікті жиналып, өртеледі. Орындықтар қатарлап орналасқан, келушілер отырып дұға етуге немесе ойға шолу жасауға мүмкіндік береді. Қажылардан айналада тыныштық сақтау сұралады, соның арқасында ғибадат атмосферасы қалыптасады. Бернадеттің Құдайға дұға айтқан жерлерінің бірі арнайы плиткамен белгіленген. Үңгірдің айналасындағы кейбір тас қабырғаларда қасақана өзгертулердің іздері бар, бұл қажыларға кіруді жеңілдету үшін жасалған болуы мүмкін. Сондықтан үңгірдің бастапқы пішіні қандай болғаны нақты емес. Кем дегенде бір замандас куәгер мүсіннің нишасының артында бірнеше бөлмелер болғанын айтады, оларға тек жартастағы жарықтар арқылы, "кесірткедей" өрмелеп шығу арқылы жетуге болады.

Су крандары мен фонтандары

Бұрын қажылар Лурд суын Массабиелл жартасының бойындағы үңгірге жақын орналасқан су құбырларынан алатын. Бірақ, қасиетті орынды басқаратын адамдар Лурд суын тарату үшін екі бөлек жердің болуы дұрыс деп ойлады: бірі – ішуге және бөтелкелер мен ыдыстарды сумен толтыруға, екіншісі – діни рәсім ретінде су алуға, дәл сол сияқты Бернадетт Субирус аян кезінде «ханымнан» бұлақ суын ішіп, осы сумен жуынуын естігендей. Сондықтан Массабиелл жартасының батыс жағында «су алу рәсімі» үшін жаңа фонтандар салынды. Олардың құрылымы бөтелкелер мен ыдыстарды толтыруды қиындату үшін жасалған, су ағыны да аз. Ал, үңгірден алыс жағалауға бөтелкелер мен ыдыстарды Лурд суымен толтыруға арналған жаңа су құбырлары орнатылды.

Су моншалары

Қажылар су көздерінде бетін жуумен қатар, Лурд суымен толтырылған ванналарда (француз тілінде "бассейн" деген мағынаны білдіретін "писциндер") шомылуға болады. Бұл сондай-ақ, Бернадетт Субирустың көріністер кезінде "ханымның" айтқаннан кейін сумен шаюындай болған қимылын қайталау мақсатында жасалған. Алғашқы ванналар 1862 жылы, ал қазіргі ванналар 1955 жылы салынған. Олар Массабиелл тасының бойындағы үңгірдің батыс жағында орналасқан. Қажыларға ваннаға толық батыру үшін еріктілер көмектеседі. Жыл сайын шамамен 350 мың қажы шомылады. Суретке түсіруге немесе бейнежазуға тыйым салынған.

Жарық шіркеулері

Бернадетт Субиру аян болған кезде жасаған тағы бір діни амал – ант шамдарын жағу, және қазір ол Лурдес саяхатының маңызды бөлігіне айналды. Бұрын қажылар Массабиелл тасының жанындағы үңгірге жақын шамдар жағатын. Қазір олар "жарық капеллаларына" жету үшін Гав-де-Пау өзені арқылы жаңа көпірден өтуі керек, онда барлық шамдар жағылады. Жыл сайын құлшынғандық үшін қолданылатын шамдарға шамамен 800 тонна шайтан күйдіріледі.

Қосымша діни орындар

Үш базилика мен үңгір аймағынан өзге, қасиетті орында қанағаттандыру үшін арналған әр түрлі құдайға сиыну орындары мен паломниктерге арналған жерлер бар.

Киелі Бернадетта шіркеуі

Басты ғибадат орындарының ең жаңасы – 1988 жылы қасиеттелген Санкт-Бернадетта шіркеуі. Ол өзен арғы бетіндегі үңгірдің қарсы бетінде, Бернадетт Субиру 1858 жылғы 16 шілдедегі 18-ші және соңғы көрінісі кезінде тұрған жерде салынған. Санкт-Бернадетта шіркеуі – салыстырмалы түрде аз әшекейленген брутализм стиліндегі ғимарат. Ол ғибадатханаға мүмкіндігінше көп табиғи жарық түсіру үшін жобаланған, сондай-ақ ашық түсті материалдар қолданылған, бұл оны жер асты базиликасынан едәуір жарық етеді. Оны архитектор Жан-Поль Феликс жобалаған. Бұл ғимарат сонымен қатар әмбебаптылығымен де ерекшеленеді. Ғибадатханада 5000 адам отыруға және 350 мүгедек коляскасына арналған орын бар, бірақ ғибадатхананы кішігірім бөліктерге бөлу үшін бөлімдерді қоюға болады. Одан басқа, құлшылық үшін де пайдаланылатын үлкен лекциялық зал, сондай-ақ рухани немесе рухани емес іс-шаралар үшін қолданылатын конференц-залдар мен кішігірім бөлмелер де бар.

Татуласу шіркеуі

Келісу шіркеуі бұрын Крест жолының жоғарғы станцияларына кіре берісте, сәл шетте орналасқан. Бірнеше жыл бұрын ол бұрынғы Accueil Notre Dame ғимаратына, тәж киген мүсіннің жанына және эспланадаға қарап, көрінетін жерге көшірілді. Келісу шіркеуінің ерекшелігі – онда мисса немесе басқа да діни қызметтер өткізілмейді, ол толығымен татуласу құдайына арналған. Әртүрлі елдерден келген дін қызметкерлері кезек тізімін ұстанады, сондықтан күнінің кез келген уақытында Еуропадан (кейде одан да алыс елдерден) келген қажылар өз тілінде күнәларын мойындау үшін дін қызметкерін таба алады.

Қасиетті Жүсіптің шіркеуі

Марияның күйеуі – Әулие Жозефтің құрметіне аталған Қасиетті Жозеф шіркеуі, эспланаданың ең шетінде, Әулие Михаил қақпасының жанында орналасқан. Бұл заманауи, бетоннан салынған шіркеудің көп бөлігі жер астында, сондықтан табиғи жарығы шамалы. Оны Пьер Ваго жобалаған, ал 1968 жылдың 1 мамырында киелендірілген. Шіркеуде 450 адам отыруға және 80 коляскаға арналған орындар бар.

Розарий алаңы

Розарий базиликасының алдындағы ашық кеңістік "Розарий алаңы" деп аталады. Жоғары базиликаның кіреберісі мен оның криптасы, екеуі де Массабиелл тасының үстіне салынған, жер бетінен қақ жарылып тұр. Кіруге қолайлы болуы үшін Розарий алаңының екі жағына екі алып пандус салынды. Екі пандуспен шектеліп, Жоғары базиликаның мұнараларымен көтерілген Розарий базиликасының кіреберісінің бейнесі Лурдтың танымал символдарының біріне айналды, ал осы бейненің стилденген нұсқасы киелі орынның өзі логотипі ретінде қабылдады.

Тақ мүсіні

Тағаланған Мәриямның мүсіні – Лурдтағы Біздің Анамыздың мүсіні, ол Массабиелл үңгіріндегі мүсініне өте ұқсас. Ол 3 шілде 1876 жылы Папалық легаты Пьер Франческо Мельяның қаноникалық түрде таж кигізу рәсімінен кейін «тажды мүсін» деп аталды. Мүсін Розарий алаңының қарсы жағында, Розарий базиликасынан көрініп, кіреберіске қарай орналасқан. Бұл ерекше мүсін – танымал белгі және дәстүрлі кездесу орны. Мүсіннің биіктігі 2,5 метр, қоладан құйылған және дәстүрлі түстерде – ақ және көк түске боялған. Оның розариосы Биргит стилінде жасалған және алты ондықтан тұрады. Бернадеттің өзі аянға байланысты кез келген коммерцияландыруға қарсы болды. Лурдты «Католик шіркеуінің Диснейленді» деп атайды. Сыншылар Лурд құбылысының қала мен аймақ үшін үлкен қаржылық пайдадан басқа ештеңе емес деп санайды, сондықтан қажыларды тартуға үлкен мүдделілік бар. Алайда, шіркеу коммерцияландырудан алшақтап, көптеген сувенирлік дүкендер жеке меншікте, ал сатушыларға киелі жердің ішінде қатаң тыйым салынған.