Кіріспе

Вирджиния штатының нәсілдер араласуына қарсы заңы

1924 жылы Вирджиния Бас Ассамблеясы «Нәсілдік тұтастық туралы» заңды қабылдады. Бұл заң ұлтаралық некелерге тыйым салып, нәсілдік сегрегацияны күшейтті, сонымен қатар «қазақ қаннан басқа қанның ешқандай іздері жоқ» адамды «ақ» деп жіктеді. Эвгеника және ғылыми нәсілшілдік үгіт-насихаттың нәтижесі болған бұл заңды Вирджиния штатының өмірлік статистика бюросының тіркеушісі лауазымын атқарған ақ нәсілшіл және эвгеник Уолтер Плеккер итермеледі. «Нәсілдік тұтастық туралы» заң Вирджиниядағы барлық туу және неке куәліктеріне адамның нәсілін «ақ» немесе «көңілді» деп жазуды талап етті. Заңға сәйкес, американдықтарды қоса алғанда, барлық ақ емес адамдар «көңілді» деп саналды. Клуб 1922 жылдың күзінде Ричмонд қаласында Джон Пауэлл құрды; бір жыл ішінде ақ еркектер клубы штатта 400-ден астам мүшесі мен 31 бөлімшесіне ие болды. 1923 жылы Англо-саксон клубы Шарлоттсвиллде екі бөлімше құрды, біреуі қала үшін, екіншісі Вирджиния университетінің студенттері үшін. Басты мақсаты – ұлтаралық некелер арқылы «араласуды» тоқтату болды. Сондай-ақ, мүшелер англо-саксондық әділ ойын идеяларын қолдайтындарын мәлімдеді. Сол күзі Ричмонд қаласында клуб мүшелерінің штаттық конвенті өтеді. Вирджиния ассамблеясының 21-ғасырлық түсіндірмесінде заңдардың дамуы былай баяндалады:
Қазір сенімсіздікке ұшыраған эвгениканың жалған ғылымы алғаш рет Англияда әйгілі биолог Чарльз Дарвиннің туысы және шәкірті Фрэнсис Гальтон ұсынған теорияларға негізделген. Эвгениканың «ғылымының» мақсаты – селективті өсіру және әлеуметтік инженерия арқылы адамзатты жақсарту, яғни қозғалыстың жақтаушылары тұқым қуалайтын аурулар мен кемшіліктерді жою болды. Эвгеника қозғалысы АҚШ-та танымал болды, Индиана штаты 1907 жылы эвгеникаға негізделген тұқымсыздандыру туралы алғашқы заңды қабылдады. Келесі бес онжылдықта басқа штаттар да Индиананың үлгісімен эвгеникалық заңдарды қабылдады. Висконсин штаты некеге өтініш берген адамдардың медициналық анықтамасын талап ететін заңды қабылдаған алғашқы штат болды. 1913 жылы қабылданған заң басқа штаттарда ұқсас заң жобаларын жасауға ықпал етті. Ақ және ақ емес адамдар арасындағы ұлтаралық некелерге тыйым салатын нәсілдер араласуына қарсы заңдар эвгеника пайда болғанға дейін де бар болды. Бірінші рет отарлық дәуірде құлдық нәсілдік кастаға айналған кезде, мұндай заңдар Вирджинияда және АҚШ-тың көп бөлігінде 1960 жылға дейін қолданыста болды. Ақ және қара адамдар арасындағы барлық некелерге тыйым салатын алғашқы заң 1691 жылы Вирджиния колониясында қабылданды. Бұл үлгіге Мэриленд (1692 жылы) және басқа он үш колонияның бірнешеуі еліктеді. 1913 жылға қарай сол кездегі 48 штаттың 30-ы (оның ішінде Оңтүстік штаттардың барлығы) мұндай заңдарды қолданды.

Покахонтас ерекшелігі

Растық тұтастық туралы заң Покахонтас шартнамасына (немесе Покахонтас ерекшелігіне) бағынды, бұл бір тамшы ереже саясатының қатаң атмосферасына қарамастан, 1/16-дан кем американдық үнді тегі бар адамдардың ақ деп есептелуіне мүмкіндік берді. Туған қан мөлшеріне қатысты ерекшелік, Вирджиния элитасының, соның ішінде Вирджинияның бірінші отбасыларының алаңдаушылығына жауап ретінде бастапқы заңға түзету ретінде қосылды. Олар әрқашан Покахонтастан тарағандығымен мақтанған, бірақ жаңа заңнама олардың мәртебесіне нұқсан келтіруі мүмкін деп қорқып еді. Бұл ерекшелік былай деп жазылған:

> Осы штаттың кез келген ақ адамы басқа ақ адаммен немесе ақ және американдық үнді қандарынан басқа қоспасы жоқ адаммен некеге тұруға құқықсыз болады. Осы заңның мақсаты үшін «ақ адам» термині тек қана ешқандай басқа нәсілді қанның іздері жоқ адамға қолданылады; бірақ американдық үнділердің қандарының он алтыдан бір бөлігі немесе одан аз және басқа емес-кавказдық қандары жоқ адамдар ақ адамдар деп есептеледі. Бұл ақ түстің ресми түрде анықталуының алғашқы тікелей мысалы болды.

Атқару

Бұл заңдар қабылданғаннан кейін Плеккер оларды қолдануға мүмкіндік алды. Губернатор Э. Ли Тринкл заңға қол қойғаннан кейін бір жыл өткен соң Плеккерден үндістерге қатысты жеңілдік беруді және "оларды мүмкіндігінше ұятқа қалдырмауды" сұрады. Плеккер былай деп жауап берді: "Олардың ақ адамдармен аралас некелеріне немесе ақ мектептерге баруға және ақ көліктерде жүруге рұқсат беру арқылы үндістер ретінде танылудың алғы шартына қарсы тұру кеңсемізге әділетсіздік келтіргенін немесе қорлық тудырғанын көре алмаймын". "Покахонтас ережесіне" қанағаттанбаған евгенистер "Расалық тазалық туралы" заңдағы кемшіліктерді жою үшін түзету ұсынды. Бұл түзету 1926 жылдың ақпан айында Вирджиния Бас Ассамблеясы тарапынан қарастырылды, бірақ қабылданбады. Егер қабылданған болса, онда мыңдаған "ақ" адамдар "көлікті" деп қайта жіктелер еді, американдық үнділердің тегіне қатысты "бір тамшы ережесін" қатаң түрде қолдану арқылы. Плеккер Покахонтас ережесіне күшті қарсылық білдірді, әсіресе Джонс және Соррелстердің некелерінен кейін ақ нәсілдің "араласу батпағына сіңіп кетуі" мүмкіндігіне қатысты, онда осы жұптардың әйелдері "көлікті" деп тізілген отбасы мүшелерінің шын мәнінде американдық үнділер болғанын, себебі тарихи тұрғыдан дұрыс жіктелмегенін айтты.

Орындау және салдары: 1924-1979

Осы екі заңның біріктірілген әсері Вирджиния штатының американдық үнді тайпаларының тұжырымдылығына зиян келтірді. Расалық тазалық туралы заңда туғандық куәліктеріне дәстүрлі алты емес, екі расалық категорияны ғана енгізу талап етілді: "ақ" және "көңілді" (бұл қазір үндістерді және барлық анық араласқан нәсілді адамдарды қамтыды). Оның салдары тез байқалды. 1930 жылы АҚШ-тың Вирджиния штаты бойынша халық санағында 779 үнді тіркелді; 1940 жылы бұл көрсеткіш 198-ге дейін төмендеді. Фактически, үндістер ресми тізімдерден топ ретінде жойылды. Мысалы, ол мектеп басшыларына араласқан нәсілді (сол кезде мулаттар деп аталған) балаларды ақ балаларға арналған мектептерден шығаруға қысым жасады. Плеккер "күмәнді текті" деп саналған қайтыс болған адамдардың денелерін ақ зираттардан шығарып, басқа жерге қайта жерлеуге бұйрық берді.

Растық адалдық туралы заңға жауаптар

ХХ ғасырдың басында түрлі терілі адамдар оңтүстік қоғамындағы қатыгезді қысымға байланысты өз пікірлерін айтудан қорқып жүрді. Richmond Planet сияқты журналдар қара нәсілді қауымға өз даусын білдіруге және алаңдаушылықтарын жеткізуге мүмкіндік берді. Richmond Planet түрлі терілі адамдардың пікірін ашық жариялау арқылы қоғамда өзгерістер жасады. 1924 жылғы Расалық тұтастық заңы қабылданғаннан кейін Richmond Planet газеті "Ва. Заң шығарушы органында расалық араласу туралы заң қабылдалуда. Расалық тұтастық және араласу туралы көп пікірталас. Заң ақтар мен ақ емес адамдардың некесін тиымдайды. "Сүйектердің бас сүйегі" расалық мәселені талқылайды" деген мақаланы жариялады. Журналист мақаланы Расалық тұтастық заңы туралы мәлімдемемен ашып, заңның қысқаша сипаттамасын берді. Содан кейін Расалық тұтастық заңының авторлары Джон Пауэлл мен Эрнест С. Кокс сөз сөйледі. Пауэлл мырза Расалық тұтастық заңының "ақ нәсілдің тұтастығын сақтау және оның жоғары қандық тобын қорғау" үшін қажет деп есептеді, ал Кокс өзі "ұлы адам тұжырымы" деп атаған нәрсеге сенді, яғни егер нәсілдер араласса, онда әлемдегі ұлы ақ адамдардың саны азаяды. Ол өзінің позициясын қорғай отырып, ақ емес адамдар оның идеологиясына келісетінін айтты:

"Ақылды және білімді қара адамдар әлеуметтік теңдікке мұқтаж емес. Олардың да біз сияқты нәсілдік мақтанышы бар, аралас неке жасағысы келмейді және әлеуметтік араласуға құштар емес. Олар нәсілдік тазалықты біз сияқты қалайды. Бұл мәселенің екі жағы бар және екі жағынан да бейтарап пікір қалыптастыру үшін оны жан-жақты зерттеу қажет."

Кэрри Бак пен Жоғарғы Сот

Бұл заңдар тек қана ұлттық азшылықтарға ғана қатысты емес. 4000-ге жуық кедей ақ Вирджиниялықтар үкімет бұйрығымен еріксіз стерильдендірілді. 1924 жылы Вирджиния Ассамблеясында стерилизация заңын қолдау үшін куәлік берген Лафлин, "Оңтүстіктегі әлеуметтік бейімделмеген, білімсіз және құнды емес ақтар сыныбы" "қалыпты" адамдар үшін әлеуметтік проблемалар тудыратынын айтты. Ол: "Осы 'кемтар қылмыскерлердің' көбеюін олардың ұрпақ беруін шектеу арқылы ғана бақылауға болады" деді. Кэрри Бак – Вирджинияның евгеника заңдарының ең танымал құрбаны. Ол Шарлоттсвиллде Эмма Бактың қызы ретінде дүниеге келді. Кэрри туғаннан кейін Джон мен Элис Доббсқа асырап берілді. Ол алтыншы сыныпқа дейін мемлекеттік мектепке барды. Содан кейін Доббстермен бірге тұрып, үйде шаруашылық жұмыстарын істеді. Кэрри 17 жасында асырап алған ата-анасының немере інісі зорлағаннан кейін жүкті болды. Оқиғаны жасыру үшін 1924 жылдың 23 қаңтарында Кэрридің асырап алған ата-анасы оны ақыл-ойы кем, түзетілмейтін мінез-құлқы және рассалық еркіндігі үшін Вирджиния штатының эпилептиктер мен ақыл-ойы кем адамдар колониясына жіберді. Олар сотқа жүктіліктің нақты себебін айтпады. 1924 жылдың 28 наурызында Бак Вивиан есімді қызды дүниеге әкелді. Кэрри баласын тәрбиелеуге ақыл-ойы жетпейтін деп танылғандықтан, оның бұрынғы асырап алған ата-анасы баланы асырап алды. 1924 жылдың 10 қыркүйегінде Вирджиния штатының эпилептиктер мен ақыл-ойы кем адамдар колониясының бастығы және евгеник Альберт Сидни Придди 18 жасар Кэрри Бакты стерильдеу туралы өтінішпен директорлар кеңесіне жүгінді. Оның ақыл-ойы 9 жасқа тең деп мәлімдеді. Придди Бактың қоғамға генетикалық қауіп төндіретінін айтты. Сот процесі кезінде Придди қайтыс болды, ал оның орнына келген Джеймс Хендрен Белл іспен айналысты. Директорлар Бакты стерильдеу туралы бұйрық берген кезде, оның қамқоршысы істі Амхерст округінің аудандық сотына шағымдады. Сот басқарма шешімін қолдады. Содан кейін іс Вирджинияның Жоғарғы апелляциялық сотына жіберілді, онда ол қолдау тапты. Бұл шешімге шағымданылып, Buck v. Bell ісінде АҚШ Жоғарғы Соты бұл шешімді бекітті. Шешімді Оливер Венделл Холмс кіші жазды. Ол "қоғамдық игілік" мүддесі жеке адамдардың денесіне қатысты құқықтарынан жоғары тұратынын дәлелдеді: Біз қоғамдық игілік үшін ең жақсы азаматтардың өмірін талап етуге болатынын бірнеше рет көрдік. Егер ол мемлекеттің күшін әлсірететін адамдарды осы аз құрбандықтарға шақыра алмаса, бұл таңғаларлық болар еді, көбінесе мүдделі адамдар мұндай деп ойламайды, бізді құзырсыздықпен суға батудан сақтасын. Егер қоғам бүлінген ұрпақтарды қылмыстары үшін өлім жазасына кесуді күтудің орнына, немесе олардың ақымақтықтары үшін аштықтан өлуіне жол берудің орнына, олардың өз түрлерін жалғастыруға жарамсыз екендігі анық болғандарға кедергі жасауы бүкіл әлем үшін жақсы. Мәжбүрлі вакцинацияның қағидасы аналық құбырларды кесуді де қамтиды. Холмс өзінің пікірін: "Имбецилдердің үш ұрпағы жеткілікті" деген сөздермен аяқтады. Кэрри Бак стерильденгеннен кейін көп ұзамай Вирджиниядағы эпилептиктер мен ақыл-ойы кем адамдар колониясынан шартты түрде босатылды. Осы заң бойынша оның анасы мен үш жасар қызы да өздерінің келісімінсіз стерильдендірілді. 1932 жылы оның қызы Вивиан Бак "ішек қабынуынан" қайтыс болды. Апендицитке шалдыққан Кэрридің кіші қарындасы Дорис Бак ауруханаға жатқанда, оның білімі мен келісімісіз стерильдендірілді. Операция жасалғанын ешқашан айтпаған Дорис Бак үйленіп, күйеуімен балалы болуға тырысты. 1980 жылы ғана жүкті бола алмауының себебін білді. Кэрри Бак Уильям Иглға тұрмысқа шықты. Олар оның өліміне дейін 25 жыл бірге өмір сүрді. Жоғарғы Сот ісі аяқталғаннан кейін Бакқа барған ғалымдар мен журналистер оның қалыпты ақылды әйел екенін хабарлады. АҚШ Жоғарғы Сотының Бак пен Белл ісі бойынша шешімі елде евгеникалық стерилизация заңдарын заңдастыруға әкелді. Көптеген штаттарда стерилизация заңдары болғанымен, Калифорниядан басқалары оларды ретсіз және сирек қолданды. Бак пен Белл ісінен кейін ондаған штаттар жаңа стерилизация заңдарын қабылдады немесе өз заңдарын жаңартты. Олар сот бекіткен Вирджиния заңына сәйкес заңдар қабылдады.

Жоғарғы сот, күшін жою және кешірім: 19672002

1967 жылы АҚШ Жоғарғы Соты "Лавингке қарсы Вирджиния" ісінде "ақтар" мен "ақ емес" адамдар арасындағы некелерді қылмыстық санайтын Расалық тазалық туралы заңның бір бөлігінің, АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне сәйкес азаматтардың тең қорғалу құқығына қайшы екендігін анықтады. 1975 жылы Вирджиния Бас Ассамблеясы Расалық тазалық туралы заңның қалған бөлігін күштен шығарды. 1979 жылы Стерилизация туралы заң күшін жойды. 2001 жылы Бас Ассамблея евгеника қозғалысындағы рөлі үшін Ассамблеяның терең өкініш білдіруіне арналған (HJ607ER) заң жобасын көп дауыспен қабылдады. 2002 жылдың 2 мамырында губернатор Марк Р. Уорнер евгеника қозғалысындағы штаттың рөліне "шынайы өкініш білдіретінін" мәлімдеді, атап айтқанда Вирджинияның 1924 жылғы міндетті стерилизация заңнамасын атады.