Кіріспе

Британ қазынашылығындағы кіші министр

Қаржы министрі – Ұлыбританияның Қаржы министрлігіндегі орта деңгейдегі министрлік лауазым. Бұл лауазым Қаржы министрлігінің бірінші лордынан, Қаржы канцлерінен, Қаржы министрлігінің бас хатшысынан және бас төлемшіден кейін қазынашылықтағы бесінші ең маңызды министрлік рөлді иеленеді. Алайда, Қаржы министрлігінің бірінші лорды рөлін әрқашан Қаржы министрі емес, премьер-министр атқарады, ал Бас төлемші лауазымы көбінесе Кабинет кеңсесінің министріне берілетін, үкіметтік жалақы алуға мүмкіндік беретін синукюр болып табылады. Демек, іс жүзінде бұл үшінші ең жоғары дәрежелі Қаржы министрі, және бұрын Министрлер кабинетіне қатысқан. 2023 жылдың қараша айына дейін бұл лауазымда Найджел Хаддлстон тұр. Бұл лауазымды Қаржы министрлігінің көлеңкелі хатшысы бақылайды.

Тарих

Қазынашылықтың қаржы хатшысы лауазымы 1711 жылы құрылды және Қазынашылықтың аға хатшысының жұмыс жүктемесінің артуына көмектесу үшін Қазынашылықтың кіші хатшысы ретінде белгілі болды. Қазынашылықтың бірінші кіші хатшысы Томас Харли болып тіркелген, ол 1711 жылдың 11 маусымында тағайындалған. Бұл лауазым бүгінгі күнге дейін елеулі үзіліссіз жалғасып келеді. Бастапқыда, Қазынашылықтың аға хатшысы лауазымы сайлау немесе үкімет алмасу нәтижесінде бос болмаған жағдайда, кіші хатшы әдетте автоматты түрде жоғары лауазымға көтерілді. Бірақ уақыт өте келе аға және кіші хатшылардың рөлдері айырмашылығы байқала бастады, аға хатшы лауазымы Қазынашылыққа ешқандай ресми жауапкершілігі жоқ бас қамшы үшін синекура ретінде қолданылды. Ал кіші хатшы Қазынашылықта жұмыс істейтін маңызды лауазым болып қала берді. Осылайша аға хатшы "Парламенттік хатшы – Қазынашылық министрі" деп, ал кіші хатшы "Қаржы хатшысы – Қазынашылық министрі" деп аталды және кішіден ағаға "автоматты" көтерілу тоқтатылды. Бұл өзгеріс қандай күні болғаны туралы нақты мәліметтер даулы, бірақ 1830 жылға қарай бұл айырмашылық толыққанды болды деген келісімге келді. 1923 жылы сэр Уильям Джойнсон Хикс премьер-министр Стэнли Болдуиннің қатысуымен, қазіргі күнге дейін кабинетте қызмет атқарған жалғыз қаржы хатшысы болды, ол сонымен қатар Қаржы министрі лауазымын да атқарды. 2010 жылдың мамыр айында Бірінші Камерон үкіметінің министрлік реорганизациясы аясында Қаржы хатшысына қосымша, жартылай ресми "Қала министрі" атағы берілді. Бұл лауазым 2014 жылдың сәуір айына дейін сақталды, Саджид Джавид Мәдениет, БАҚ және спорт министрі болып тағайындалғаннан кейін, Қала министрінің портфелі Қазынашылықтың қаржы хатшысынан Қазынашылықтың экономикалық хатшысына ауыстырылды. Қаржы хатшысы лауазымына тағайындалу саясаткер мансабындағы маңызды қадам саналады; соңғы он лауазым иесінің алтауы кабинеттік деңгейдегі лауазымдарға ие болды. Есімдері тарихқа енген бұрынғы қаржы хатшыларының қатарында Лорд Фредерик Кавендиш, Остин Чемберлен, Стэнли Болдуин, Энох Пауэлл, Найджел Лоусон және Норман Ламонт бар.

Қазіргі рөлі

Қазынашылықтың Қаржы хатшысының қазіргі міндеттеріне Ұлттық статистика бюросы мен Корольдік монета жасау орталығы жатады. Қазынашылықтың Қаржы хатшысы HM Revenue & Customs құрылып, Ішкі кірістермен біріктірілгенге дейін HM Customs & Excise ведомствосының жауапкершілігін жүзеге асырды.