Кіріспе

Lockheed Martin Sniper – әскери ұшақтарға арналған нысананы табу жүйесі, ол нысананы нақты анықтау, автономды түрде іздеу, GPS координаттарын жасау және ұзақ қашықтықтан қаруды дәл бағыттау мүмкіндігін береді. АҚШ әскери қызметінде бұл жүйе AN/AAQ 33 деп белгіленген, және Sniper Advanced Targeting Pod (ATP) деп аталады. Сондай-ақ, Sniper Extended Range (XR) және Sniper XR-дің экспорттық нұсқасы PANTERA да бар. Lockheed Martin F 35 Lightning II ұшағы бортындағы сенсорлары Sniper XR-ге баламалы. Ең жаңа нұсқасы – Sniper Advanced Targeting Pod Sensor Enhancement (ATP SE).

Дизайн

Снайпер – бір дана, жеңіл нысанаға бағыттау құрылғысы, ауырлығы жағынан және аэродинамикалық кедергісі жағынан алмастыратын жүйелерден әлдеқайда төмен. Оның кескінді өңдеу мүмкіндігі ұшқыштарға қарсыластың әуе қорғаныс жүйесінің қашықтығынан тыс жердегі тактикалық мақсаттарды анықтауға, тануға және жоюға мүмкіндік береді, бұл жаудың әуе қорғанысын жою миссияларында маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, ол қалалық аймақтардағы ұрыс қимылдарында, ұшақ шуының қашықтығынан тыс жерде контр-партизандық операцияларды қолдайды. Бұл ескі LANTIRN жүйесімен салыстырғанда анықтау қашықтығын 3,5 есе арттырады және қазіргі уақытта АҚШ Әуе күштерінің және көптеген елдердің F-16, F-15, B-1B, CF-18, Harrier, A-10, B-52 және Tornado ұшақтарында қолданылады. Құрылғы жоғары ажыратымдылықтағы орта толқынды FLIR, екі режимді лазер, көрінетін жарықтың HDTV, лазерлік нүкте іздегіші, лазерлік маркер, бейне деректері желісі және цифрлық деректерді сақтау құрылғысын қамтиды. Күрделі сенсорлар мен кескінді өңдеуге арналған бейімдеу құрылғысы, кескінді тұрақтандыру арқылы, жаудың қорғаныс жүйелеріне ұшырау қаупін азайтатын қашықтықтан нысаналарды анықтауға мүмкіндік береді. Екі режимді лазер қалалық ұрыс және оқу операциялары үшін қауіпсіз режимді, сондай-ақ лазерлік басқарылатын бомбаны белгілеуге арналған лазерді ұсынады. FLIR модулі түтін мен бұлттардың арасынан, нашар жарық жағдайында немесе жарық жоқ жағдайда бақылауға және іздеуге мүмкіндік береді. CCD камерасы күндізгі жарықта көрінетін жарықта бірдей операцияларды қолдайды. Жер және әуе күштерімен нысананы үйлестіру үшін лазерлік нүкте іздегіші, лазерлік маркер және HDTV сапасындағы бейне желісі жердегі басқару орталықтарына нысананы жылдам анықтауға және тануға көмектеседі. Снайпер сонымен қатар, кішкентай истребительдердің орталық тірегін баспай, дәстүрлі емес барлау, қадағалау және reconnaissance (NTISR) миссиялары үшін жоғары ажыратымдылықтағы суреттерді ұсынуға қабілетті, және ұшақ маневр жасағанда да қадағалауды жалғастыра алады. Осының нәтижесінде, ISR ұшағын қорғау үшін екінші, арнайы истребитель қажет емес, бұл көптеген кіші елдердің қаржылық мүмкіндігіне сай емес. Техникалық қызмет көрсетуді жеңілдету үшін, Снайпердің оптикалық төсегінің дизайны, бөлімделуі және диагностикалық мүмкіндіктері екі деңгейлі техникалық қызмет көрсетуге мүмкіндік береді, ал қымбат аралық деңгейдегі қолдауды жояды. Автоматтандырылған, кіріктірілген сынақ жүйесі техникалық қызметкерлерге 20 минут ішінде ауыстырылатын құрылғыны оқшаулап, ауыстыруға және толыққанды жұмысқа қабілетті күйге келтіруге мүмкіндік береді.

Қолданыста

2001 жылдың тамызында АҚШ Әуе күштері Lockheed Martin компаниясының Sniper жүйесін Advanced Targeting Pod (ATP) конкурсының жеңімпазы деп жариялады. Бұл келісімшартқа құрылғылар мен олармен байланысты жабдықтар, қосалқы бөлшектер және АҚШ Әуе күштерінің толық құрамы, соның ішінде әрекеттегі әскерилер мен Ұлттық әуе гвардиясы үшін қолдау көрсету кіреді. АҚШ Әуе күштерінің Sniper ATP бойынша алғашқы жеті жылдық келісімшартының құны 843 миллион доллардан аспайды. Sniper ATP жүйесінен 125-тен астам құрылғы жеткізілді, ал АҚШ Әуе күштері кем дегенде 522 Sniper ATP сатып алуды жоспарлап отыр. Advanced Targeting Pod Sensor Enhancement (ATP SE) келісімшартының жалғасы Lockheed Martin Sniper және LITENING жүйелері арасында бөлісті. 2014 жылы АҚШ Әуе күштері Sniper ATP SE жүйесінің бастапқы операциялық мүмкіндіктерін жариялады, бұл сенсорлар мен желілік мүмкіндіктерді жақсартуды қамтыды. Sniper жүйесі АҚШ Әуе күштерінің B-52H Stratofortress, B-1B Lancer, F-15E Strike Eagle, F-16 Fighting Falcon және A-10 Thunderbolt II ұшақтарында қолданылады. Бұл жүйе сондай-ақ британдық Harrier GR9 және канадалық CF-18 Hornet ұшақтарында да пайдаланылды. 2016 жылы Lockheed Martin Кувейт елі Eurofighter Typhoon ұшағында Sniper жүйесін қолданатын алғашқы ел болатынын мәлімдеді. Lockheed Martin UK, BAE Systems және Leonardo S.p.A. (сол кездегі Selex S&AS) командасы Tornado GR4 соғыс ұшағында Sniper ATP жүйесін сәтті сынап, ұшырып көрсетті. 2014 жылы Ауғанстандағы қақтығыста, B-1B бомбалаушы ұшағында орнатылған Sniper жүйесі АҚШ әскерлерінің қасқырларындағы инфрақызыл шамдарды анықтай алмағандықтан бес американдық және бір ауған сарбазы қаза тапқаннан кейін Sniper жүйесі отқа түсті, бұл Ауғанстандағы соғыс барысында американдық күштер арасындағы ең көп шығынға әкелді. 2015 жылдың 27 наурызында Lockheed Martin АҚШ Қорғаныс министрлігінен 485 миллион долларлық белгілі бір бағамен, минималды шығындармен және шексіз жеткізу/шектік көлеммен бірнеше Sniper Advanced Targeting Pods жүйесін АҚШ Әуе күштеріне жеткізу бойынша эксклюзивті келісім алды.