Мердок Стюарт: Шотландия тағдыры және Альбани тұқымы
Murdoch Stewart, Duke of Albany
Мердок Стюарт, Шотландия аристократы, Роберт II-нің немересі. 12 жыл Англияда тұтқын болды, Шотландияның губернаторы қызметін атқарды, содан кейін айыпталып өлімге кесілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мюрдок Стюарт, Олбани герцогы (Muireadhach Stiubhart) (1362–24 мамыр 1425) – Шотландияның көрнекті аристократы, Олбани герцогы Роберт Стюарттың ұлы және Стюарт әулетін қалаған Шотландия королі Роберт ІІ-нің немересі. 1389 жылы ол Форттың солтүстігіндегі әділет судьясы (Justiciar) болды. 1402 жылы Гомильдон төбесі шайқасында тұтқынға алынып, Англияда 12 жыл тұтқында болды. 1420 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, және Шотландияның таққа отырмаған королі Джеймс I Англияда тұтқында болғанда, Стюарт 1424 жылға дейін Шотландияның губернаторы қызметін атқарды, содан кейін Джеймс ақыры құн төлеп, Шотландияға қайта оралды. Бірақ 1425 жылы Джеймс таққа отырғаннан кейін көп ұзамай Стюарт тұтқындалып, мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылып, екі ұлымен бірге өлім жазасына кесілді. Оның жалғыз тірі қалған мұрагері – Джеймс Семіз (James the Fat), ол Антримге (Ирландия) қашып кетіп, 1429 жылы қайтыс болды. Стюарттың әйелі Изабелла Леннокс отбасының құрылуына қарамастан аман қалды. Ол Джеймс I-нің қазасын және өзінің атағы мен иелігінің қайта жаңғыруын көріп қалды.
Murdoch Stewart, Duke of Albany (Muireadhach Stiubhart) (136224 May 1425) was a leading Scottish nobleman, the son of Robert Stewart, Duke of Albany, and the grandson of King Robert II of Scotland, who founded the Stewart dynasty. In 1389, he became Justiciar North of the Forth. In 1402, he was captured at the Battle of Homildon Hill and would spend 12 years in captivity in England. After his father died in 1420, and while the uncrowned King James I of Scotland was himself held captive in England, Stewart served as Governor of Scotland until 1424, when James was finally ransomed and returned to Scotland. However, in 1425, soon after James's coronation, Stewart was arrested, found guilty of treason, and executed, along with two of his sons. His only surviving heir was James the Fat, who escaped to Antrim, Ireland, where he died in 1429. Stewart's wife Isabella of Lennox survived the destruction of her family. She lived to see the assassination of James I and the restoration of her title and estates.
Саясат
Мердок Стюарт Англияда тұтқында болғанмен, әкесі отбасы мүддесін аяусыз қудалап, көбінесе зорлық-зомбылыққа жүгінді. 1402 жылдың 26 наурызында Альбани герцогының сіңілі баласы, Ротесей герцогы Дэвид Стюарт, өзінің інісінің қорғауында Фолкленд сарайында қайтыс болды. Шотландия королі Роберт III, Шотландия тағының мұрагері, кіші ұлы Джеймс та осындай тағдырға ұшырайды деп қорқып, оны корольдіктен шығарып, Альбанидің билігінен құтылу үшін жіберді. 1406 жылы Джеймс Францияға бағытталған Данцигтен келген «Мариенкнайт» кемесіне мінді, бірақ 1406 жылдың 22 наурызында кеме Фламбороу мүйісінде ағылшын пираттарына түсіп, Джеймс Англия королі Генрих IV-ке тұтқын ретінде жеткізілді. Одан көп ұзамай, 1406 жылдың 4 сәуірінде король Роберт III қайтыс болып, Шотландия патшасыз қалды. Шотландия тағының мұрагері, енді 12 жастағы Джеймс ханзада, Англияда 18 жыл тұтқында болды. Оның болмауы кезінде Альбани Стюарттары билікті өз қолына алды, ал Мердоктың әкесі, Альбани герцогы Роберт Стюарт, Шотландияның губернаторы болды, іс жүзінде король болды. Джеймсті Шотландияға қайтарудың ағылшын талабы – Шотландияның ағылшын үстемдігіне бағынуы болды, мұны шотландтардың көбісі қабылдауға дайын емес еді. Осы уақытта Мердок Стюарт әлі де Англияда тұтқын болды, бірақ 1416 жылы ол Нортумберлендтің 2-ші графы Генри Персиге айырбасталды және Шотландияға оралды. Альбани Стюарттары Джеймстің жерлерін өз бақылауына алып, патшаны кірістен және оның лауазымының барлық атрибуттарынан айырды. Джеймс ресми құжаттарда тек «қараған патшаның ұлы» деп аталады.
Murdoch Stewart's captivity in England did not prevent his father from ruthlessly pursuing the family interest, often through violent means. On 26 March 1402 the Duke of Albany's nephew, David Stewart, Duke of Rothesay, had died in Falkland Palace while under his uncle's protection. King Robert III of Scotland, fearful that his younger son Prince James, the heir to the throne of Scotland, would suffer the same fate, sent him out of the kingdom to escape Albany's clutches. In 1406 James boarded the Maryenknyght, a ship from Danzig that was bound for France, but on 22 March 1406, the ship was taken by English pirates off Flamborough Head and James was delivered as a prisoner to King Henry IV of England. Soon afterwards, on 4 April 1406 King Robert III died, leaving Scotland without a King. Prince James, now the heir to the throne of Scotland and just 12 years old, would endure 18 years of detention in England. In his absence the Albany Stewarts took the reins of power, and Murdoch's father, Robert Stewart, Duke of Albany, became Governor of Scotland, king in all but name. The English price of returning James to Scotland was English overlordship of Scotland, something that few Scots were prepared to accept. At this time Murdoch Stewart was still a prisoner in England, but in 1416 he was exchanged for Henry Percy, 2nd Earl of Northumberland, and he returned to Scotland. The Albany Stewarts took James's lands under their own control, depriving the king of income and any of the regalia of his position. James was referred to in the official records as merely 'the son of the late king'.
Шотландияның губернаторы және Албани герцогы
1420 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін 58 жастағы Мердок, соңғы кезде Албани герцогтығын мұраға алды. Ол сонымен қатар Фиф және Ментейт графтықтарын да мұралады, және өз еркімен Шотландияның губернаторы атанды. Ол бұл лауазымды 1420 жылдан 1424 жылға дейін, король Яков I Англияда тұтқында болғанда атқарды. Албани герцогы Джеймсті Шотландияға қайтаруға тырысқан көрінеді, бірақ саяси қысымның нәтижесінде Мердок жалпы кеңеске келісуге мәжбүр болды.
In 1420, on his father's death, Murdoch, now aged 58, finally inherited the Dukedom of Albany. He also inherited the Earldom of Fife and the Earldom of Menteith, and at last became Governor of Scotland in his own right. He would hold this position from 1420 to 1424, while King James I was still held captive in England. Few serious attempts appear to have been made by Duke Albany to return James to Scotland, but eventually political pressure compelled Murdoch to agree to a general council.
Джеймс І-нің төлемдері мен оралуы
1423 жылдың тамызында Джеймсті босату үшін келіссөздер жүргізу мақсатында Англияға елшілік жіберу туралы келісімге келді. 1424 жылдың 28 наурызында Дархамда 60 000 маркалық (өте үлкен сома) құн төлеу шарты жасалды, және Джеймс оған өзінің мөрін қойды. Ол және оның патшайымы, ағылшын және шотланд дворяндарының сүйемелдеуімен Мелроуз аббаттығына аттанды, 5 сәуірде ол Олбанимен кездесіп, губернатордың мөрін алды. Джеймс I Шотландияға оралғаннан кейін Олбани регенттік лауазымынан шеттетілді. Джеймс өзінің беделін нығайта бастады. Оның таққа отыруы 1424 жылдың 21 мамырында Сконда өтті. Таққа отыру парламентінде патша – әлдеқайда таққа адал саяси бірлестік құру ниетімен – Олбанидің ұлы Александр Стюартты қоса алғанда, 18 белгілі дворянды рыцарьлық дәрежесіне көтерді. Осы кезде патшаның Олбани Стюарттарына қарсы әрекет етуге мүмкіндігі болмады, себебі Мердоктың інісі Джон Стюарт, Бухан графы және Арчибальд Дуглас, Дугластың 4-ші графы француздық одақтастарымен бірге Францияда ағылшындармен шайқасып жатты. Бухан халықаралық деңгейде танымал әскери сардар болды және шамамен 6000 сарбаздан тұратын үлкен шотланд әскеріне басшылық етті, бұл күшті армия еді. Одан әрі ол Францияның констеблі болды, осылайша ол бүкіл француз армиясының нақты басшысы болды. Бірақ, олар екеуі де 1424 жылдың тамызында Вернейл шайқасында қаза тапты, ал шотланд әскері жеңіліске ұшырады. Бұл Олбанидің одақтастарының қазасы оларды саяси жағдайда әлсіз қалдырды. Джеймс көп кешікпей Олбани Стюарт туыстарына қарсы шаралар қолданды.
In August 1423 it was agreed that an embassy should be sent to England to negotiate James's release. A ransom treaty of 60,000 marks (an enormous sum) was agreed at Durham on 28 March 1424, to which James attached his own seal—he and his queen, accompanied by an escort of English and Scottish nobles, proceeded to Melrose Abbey, arriving on 5 April where he met Albany to receive the governor's seal of office. Upon the return of James I to Scotland, Albany lost his position as Regent. James began to consolidate his position. His coronation took place at Scone on 21 May 1424. At his coronation parliament the king—probably with the intent of securing a cohesive political community loyal to the crown—knighted 18 prominent nobles including Albany's son Alexander Stewart. At this stage, it is probable that the king felt unable to take action against the Albany Stewarts while Murdoch's brother, John Stewart, Earl of Buchan and Archibald Douglas, 4th Earl of Douglas were fighting the English in France alongside their Dauphinist French allies. Buchan was a soldier with an international reputation, and commanded the large Scottish army of around 6,000 men, a formidable force. In addition he was Constable of France, making him the effective commander of the entire French army. However, both he and Douglas were killed at the Battle of Verneuil in August 1424 and the Scottish army was routed—the loss of these Albany allies with their fighting force left Murdoch politically exposed. James moved swiftly against his Albany Stewart relatives soon afterwards.
Тұтқындау
Мердок және оның кіші ұлы, Александр Стюарт лорды тұтқындалды. Олбани алдымен Сент-Эндрюс қамалында қамалды, кейін Кэрлаверк қамалына ауыстырылды. Оның әйелі Изабелла отбасының сүйікті резиденциясы – Дун қамалына түсіріліп, Танталон қамалына жіберілді. Джеймстің ағасы, Дэвид Стюарт, Ротесей герцогы, Мердоктың әкесі, Роберт Стюарт, Олбани герцогының қамқорлығында Фолкленд қамалында жас кезінде қайтыс болды. Парламент Олбаниді ақтағанмен, қылмысқа қатысқандығы күдігі сақталды. Сонымен қатар, герцог Роберт және оның ұлы Мердок, Джеймс ағылшын тұтқында болғанда оны босату үшін келіссөздер жүргізуге тырыспады. Бұл Джеймсті Олбани Стюарттарының Шотландия тағына жеке мүддемен қарағанына күдік тудыруы мүмкін. Ол кезде Олбанидің тағы бір ұлы, Уолтер, түрмеде отырды. Мердоктың ең кіші ұлы Джеймс (кейде «Жұмбақ Джеймс» деп те аталады) тұтқындалудан қашып, Ленноксқа қашып кетті, онда ол Леннокс және Аргайл азаматтарын патшаға қарсы көтеріліске басшылық ету арқылы көтеріліс ұйымдастыра бастады. Ол Думбартон қаласына шабуыл жасап, көп адам қаза болғандықтан өртеп жіберді. Олбанидің ең кіші ұлының зорлық-зомбылыққа жүгінуі патшаны Олбани Стюарттарына қарсы мемлекеттік құпияға қарсы іс қозғауға итермелеген болуы мүмкін, алайда оның ірі феодалдардың қолдауын алуына жеткілікті басқа да дәлелдер (қазір сақталмаған) болған болуы мүмкін.
Murdoch was arrested, along with his younger son Lord Alexander Stewart. Albany was at first confined in the castle at St. Andrews and afterwards transferred to Caerlaverock Castle. His wife Isabella was captured in the family's fortified castle of Doune, their favourite residence, and committed to Tantallon Castle. James's older brother David Stewart, Duke of Rothesay had died young, in Falkland Castle, while in the care of Murdoch's father, Robert Stewart, Duke of Albany. Though Albany had been exonerated by Parliament, the suspicion of foul play remained. Moreover, neither Duke Robert nor his son Murdoch had exerted themselves in negotiating James's release while in English captivity. This may well have left James with the suspicion that the Albany Stewarts had personal designs on the throne of Scotland. At this time Albany's other son Walter was already in prison. James, Murdoch's youngest son (also known as James the Fat), escaped arrest. and fled into the Lennox, where he began to organise a revolt, leading men of Lennox and Argyll in open rebellion against the crown. He attacked and burned the burgh of Dumbarton with much loss of life. This resort to violence by Albany's youngest son may spurred the king into bringing a charge of treason against the Albany Stewarts, however, it is likely there was other evidence (no longer extant) for him to have gained the support of the leading magnates.
Сот және өлім жазасы
Герцог Мердок, оның ұлдары Вальтер мен Александр және Дункан, Леннокс графы 1425 жылғы 18 мамырда корольдің қатысуымен Стирлинг қамалында өткен парламент отырысында сотқа тартылды. Жеті граф және он төрт кіші дворяннан құралған сот алқасы, олардың ішінде Олбанидің аралас ағасы Уолтер Стюарт, Атолл графы, бірінші туысы Александр Стюарт, Мар графы, бірнеше буын туысқандары Арчибальд Дуглас, 5-ші Дуглас графы және Александр, Росс графы мен Аралдардың Лорды, тұтқындарды Леннокстағы көтеріліске байланыстыратын куәліктерді тыңдады. Төрт ер адам бір күндік сот отырысында мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп танылды. Вальтер 24 мамырда сотталды. Олбани және оның ұлы Александр келесі күні сол қазылар алдында сотталды. Барлық тұтқындардың басы Стирлинг қамалының "алдында" орналасқан Бас төбеде жазаланды. Олбани кінәлі деп танылды және оның барлық дворяндық титулдары жойылды. Ол Стирлингтегі Блэкфриарс шіркеуіне жерленді. Олбани Стюарт әулетінің құрылуымен Джеймс I әулеттің Фиф, Ментейт және Леннокс графтықтарынан айтарлықтай кіріс алды, және Олбани Стюарт әулеті ешқашан осы соққыдан қалыпқа келмеді. Көбірек маңыздысы, ол өзінің билігін Олбани Стюарт әулетінің оған үнемі төнген қаупінен, оның үлкен ағасының өлімінен кейін, ондаған жылдар бұрын қорғады.
Duke Murdoch, his sons Walter and Alexander, and Duncan, Earl of Lennox were in Stirling Castle for their trial on 18 May 1425, at a prorogued parliament in the presence of the King. An assize of seven earls and fourteen lesser nobles — including Albany's half uncle Walter Stewart, Earl of Atholl, first cousin Alexander Stewart, Earl of Mar, first cousins once removed Archibald Douglas, 5th Earl of Douglas, and Alexander, Earl of Ross and Lord of the Isles — heard the evidence that linked the prisoners to the rebellion in the Lennox—in a trial lasting just one day the four men were found guilty of treason. Walter was condemned on 24 May. Albany and his son Alexander were tried before the same jury the following day. All the prisoners were publicly beheaded on Heading Hill "in front of" Stirling Castle. Albany was attainted and all of his peerage titles were forfeited. He was buried at Blackfriars' Church, Stirling. In the destruction of his close family, the Albany Stewarts, James I gained the substantial rents from the family's three forfeited earldoms of Fife, Menteith and Lennox, a blow from which the Albany Stewarts never recovered. More importantly, he secured his reign from the threat which had been constantly posed to him by the Albany Stewarts since his older brother's death, probably at their hands, decades before.
Мұра
Олбанидің жалғыз тірі қалған ер бала мұрагері – оның кіші ұлы, Джеймс Толы болды. Әкесі мен ағаларының өлім жазасына кесілгеннен кейін, ол сәтсіз көтерілісінен соң Ирландияға қашып кетті. Джеймс қайтып оралу мүмкіндігі болмағандықтан, Ирландияда қалып, 1429 жылы қайтыс болды. Ол әкесінің титулдарына ие бола алмады, себебі олар қылмыс жасағандықтан алынып тасталған еді. Олбанидің немересі, Джеймс "Биг" Стюарт (шамамен 1410-1470 жылдары) ақырында корольден кешірім алып, Шотландияға оралды, бірақ отбасы жоғалтқан иеліктерін ешқашан қайтарып алмады. Джеймс "Биг" Стюарт – Лохернсайдтағы Ардворлич Стюарттарының арғы атасы, олардың тарихын Сэр Уолтер Скотт «Монтроз жырлары» атты шығармасында баяндайды. Олбанидің әйелі, Леннокстың Изабелласы, отбасының өлім жазасынан аман қалды, бірақ сегіз жыл Танталлон қамалында патшалық тұтқын ретінде өмір сүрді. 1437 жылы, Джеймс I қайтыс болғаннан кейін, ол өз жерлері мен титулын қайтарып алды. Келесі бірнеше жылда, Лох-Ломондтан провинциясын басқаруға мәжбүр болса да, ол көптеген жарлықтар шығарды және Джеймстің мұрагері, Шотландия королі Джеймс II оны Альбани герцогинясы және Леннокс графинясы ретінде барлық титулдары мен құрметтерін қабылдауға рұқсат берді.
Albany's sole surviving male heir was his youngest son, James the Fat who, after his failed rebellion, escaped to Ireland following the execution of his father and brothers. James remained in Ireland, unable to return, and died there in 1429. He was never able to inherit his father's titles, since they had been declared forfeit under the attainder. Albany's grandson, James "Beag" Stewart (c1410 1470), would eventually secure a pardon from the King and return to Scotland, though the family would never recover their lost estates. James "Beag" Stewart is the ancestor of the Stewarts of Ardvorlich on Lochearnside, whose family history is recounted by Sir Walter Scott in A Legend of Montrose. Albany's wife, Isabella of Lennox, survived the execution of her family, though she spent eight years as a royal prisoner at Tantallon Castle. In 1437, after the death of James I, she at last recovered her lands and title. In the next few years, although forced to govern her province from Loch Lomond, she issued a large number of charters and was tolerated by James's successor, King James II of Scotland, who allowed her to assume all her titles and honors as Duchess of Albany and Countess of Lennox.