Кіріспе
Platonia insignis туысы, Platonia тұқымдасының жалғыз түрі, Оңтүстік Америкада Бразилия, Парагвай, Колумбияның бір бөлігі және Гвиананың солтүстік-шығысындағы ылғалды ормандарда, әсіресе Амазонка жаңбырлы орманында өсетін Clusiaceae тұқымдасына жататын ағаш. Көптеген атаулары бар, олардың ішінде бакури (сондай-ақ бакури, бакури, бакури, пакури, пакури, пакури, пакурири, пакури, пакури), манибалли, наранжильо және бакуризеиро есімдері жиі кездеседі. Moronobea esculenta салдарынан номенклатуралық шатасу туды. Егер бұл түр үшін жарамды жарияланған болса, қазіргі атауы Platonia esculenta болар еді. Бірақ Moronobea esculenta ресми түрде жарияланбағандықтан, атау Platonia insignis деп сақталады. Platonia Жаңа Каледониядағы Montrouziera туысымен байланысты.
Platonia insignis, the sole species of the genus Platonia, is a tree of the family Clusiaceae native to South America in the humid forests of Brazil, Paraguay, parts of Colombia and northeast to Guyana; especially in Amazon Rainforest. Common names include bacuri (and numerous variant spellings thereof; bacurí, bacury, bakuri, pacuri, pakuri, pakouri, packoeri, pakoeri), maniballi, naranjillo and bacurizeiro. There was a degree of nomenclatural confusion, caused by Moronobea esculenta. If that were validly published for this species the current name would be Platonia esculenta. It was established that Moronobea esculenta is not a formal name (not "validly published"), so the name remains Platonia insignis. Platonia is related to Montrouziera from New Caledonia.
Сипаттама
Platonia insignis – биіктігі 25-40 м жететін, құрғақ маусымда жапырағы түсетін ағаш. Оның пирамида тәрізді қалың жапырағы және қабығында көп мөлшерде сары латекс болады. Жапырақтары қарама-қарсы орналасқан, жай, сопақтан эллипстік пішіндес, ұзындығы 8-15 см, жылтыр қара жасыл, толқынды жиектері мен былғарыдай текстурасы бар. Гүлдері 5-7 см ұзындықта, қызғылт түсті, бес құлпынауы мен көптеген аталық тозаңдары бар. Жемісі дөңгелек немесе сопақ пішіндес, ұзындығы 7-14 см, қалың сары қабығы бар. Сырттан папайяға ұқсайды. Қабығын басса, сары латекс шығады. Ақ түсті, жабысқақ жұмыр еті хош иісті, дәмі тәтті-қышқыл. Ішінде 3-5 дәнек болады. Аққұйрықты попугай (Pionites leucogaster) бұл өсімдікті тозаңдандырады, сондықтан ол құстар арқылы тозаңданатын (орнитофильді) өсімді.
Өсіру және пайдалану
Бакури жемісі үшін өсіріледі, одан түрлі дәмдеуіштер мен сусындар дайындалады. Оның құрамында фосфор, темір және С витаминінің деңгейі жоғары. Майлы қоңыр түсті тұқымдары тері ауруларын емдеу үшін халықтық ем ретінде қолданылады. Сары түсті ағашы жиі құрылыс материалы ретінде пайдаланылады.
Химия
Платония – үшқышқылы ксантондардың табиғи көзі. Латексінде резинотол бар.