Виинфрид Мэйбл Леттс: Ирландиялық ақын, драматург және жазушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Англо-ирландтық ақын, драматург және романист (1882–1972)

Уинифред М. Леттс (10 ақпан 1882 – 7 маусым 1972) – өмірінің көп бөлігін Ирландияда өткізген жазушы. Ол өлеңдерімен, романдарымен және пьесаларымен белгілі болды.

Өмірбаян

Виннифред Мейбл Леттс 1882 жылдың 10 ақпанында Мэри Изабелдің (құрметті Ферриер) және пастор Эрнест Фредерик Леттстің отбасында дүниеге келді. Ол алдымен Стаффордширдегі Абботс Бромлидегі Сент-Энн мектебінде, кейіннен Дублиндегі Александра колледжінде білім алды. Балалық шағындағы жазғы демалысын ол Дублиндегі Нокмарун паркінде, анасының ата-анасының үйінде өткізді. 1915 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Леттс еріктілерден құралған көмек отрядына қосылды және Англиядағы Манчестер базалық госпиталіне жіберілді. Ол жараланған әскерлерге физиотерапия жасауға оқытылды және Манчестер мен Альнуикте (Нортумберленд) Альмерик Паджет массаж корпусында қызмет етті. Уильям 1943 жылы қайтыс болды, содан кейін Леттс Англияға көшіп, Кенттегі Фавершемде әпкелерімен бірге тұрды. Леттс 1972 жылдың 7 маусымында қайтыс болды және Дублин графтығындағы Раткулде жерленді. Оның өмірі мен еңбегін еске алу үшін 2022 жылдың 20 маусымында президент Майкл Д. Хиггинс Раткулде мемориалдық тақта ашты.

Жазушылық мансап

Леттс Дублиннің көркемдік ортасында белсенді қатысты. Ол Ирландия әйелдер жазушылар клубының мүшесі болды. Cuala Press баспасында бірнеше суретшілермен бірлесіп, өлеңдеріне иллюстрация салынған парақтар жасады.

Поэзия

Леттс бүгін Бірінші дүниежүзілік соғыстың ақыны ретінде еске алынады; алайда, оның алғашқы жарияланымдары – кельт қайта өркендеуі арқылы танымал болған ирланд халық тақырыптарын зерттейтін лирикалық поэзия. Оның ерте шығармаларының бірі, «The Sense of Faery» 1904 жылы ағылшын әдеби журналы Occasional Papers-та жарияланды, ал кейін Вестминстер газеті мен Манчестер Сити Ньюс (1906) басылымдарында одан әрі өлеңдері жарық көрді. Оның алғашқы поэзия жинағы «Лийнстерден шыққан әндер» 1913 жылы жарық көрді. 1916 жылы, ол медбике болып жұмыс істеген кезде, «Хэллоуин және басқа да соғыс өлеңдері» атты жинағы жарияланды. Жинақ 1917 жылы «Оксфордтың шпильдері және басқа да өлеңдер» деген атпен қайта басылды. «Оксфорд шпильдерінің» баспасының алғы сөзінде: «Қоғамның пікірі, қайта басылу туралы үнемі келіп түсетін өтініштер арқылы көрсетілгендей, «Оксфорд шпильдері» жинақтағы ең маңызды өлең болып табылады – демек, бірнеше жаңа өлеңдермен жаңа басылым шығаруда біз осы пікірге құрметпен бойын иеміз және «Оксфорд шпильдеріне» жинақтың алдына орын береміз» делінген. «Оксфорд шпильдері» өлеңі соғыс кезінде Америкада жарық көрген кем дегенде екі антологияға енді: Джон Уильям Кунлиффтің «Ұлы соғыс өлеңдері» (1916) және Джордж Герберт Кларктың «Соғыс поэзиясының қазынасы» (1917). Өлеңнің екі жолы 1921 жылы Браун университетінде ашылған солдаттар ескерткіш қақпасына жазылған: «Олар өздерінің қуанышты жастықтарын / ел үшін және Құдай үшін берді». 1980 жылға дейін Леттстің соғыс поэзиясы көбінесе ұмытылған еді. 1922 жылы жарық көрген «Ирландия өлеңдерінің антологиясында» Патрик Колум оның соғыс өлеңдерінің орнына «Сингеяның қабірі» өлеңін қамтыды. Қазіргі әдеби сыншылардың айтуынша, ерлердің жауынгерлік тәжірибесін бағалап, модернизмнің жаңа бағыттарын қалыптастырған поэзия, соғыс кезінде әйелдердің, әсіресе тыл майданындағы тәжірибесін сипаттаған шығармалардан артықшылыққа ие болды. Стейси Гиллис 1980 және 1990 жылдары әйелдердің соғыс поэзиясына қатысты бірнеше зерттеулер жарияланғанын, сондай-ақ 1981 жылы Леттстің бірнеше өлеңдерін қамтыған «Жүрегімдегі жаралар» антологиясын атап көрсетеді, бұл әйелдердің тәжірибесіне жаңа қызығушылықты білдірді. Леттстің соғыс поэзиясына қатысты соңғы бағалар оның «Қандай сыйлық?», «Экрандар» және «Дезертир» сияқты соғыс өлеңдеріндегі иронияны пайдалануын көрсетіп отыр. «Леттс ресми деректерде көбінесе қалған құрбандар туралы айтқанда өзінің ең жақсы деңгейінде», - деп жазады Джим Хоги. Джейн Даусон «Дезертир» сияқты өлеңдердің «батырлыққа қарсы» аспектілеріне де назар аударады. Алайда, Дэвид Клэр Леттстің соғыс өлеңдерінің ирландия тарихындағы күрделі мұрасын атап өтеді: «Бірінші дүниежүзілік соғыстың ирландиялық естеліктегі мәселелі статусы ирландия әдеби канонының (қазіргі түсінігінде) бір мезгілде өте ирландиялық, бірақ сонымен бірге Ұлыбританияның дүниежүзілік соғыстағы күш-жігерімен байланысты шығармаларды қабылдауда қиындықтарға тап болуын білдіреді».

Letts is remembered today as a poet of the First World War; however, her first publications were lyric poetry exploring Irish folk themes popularised by the Celtic Revival. An early poem, 'The Sense of Faery', was published in 1904 in the English literary magazine Occasional Papers, with further poetry appearing in the Westminster Gazette and the Manchester City News (1906). Her first poetry collection, Songs from Leinster, was published in 1913. In 1916, by which time she was working as a nurse, she published Hallowe'en and Other Poems of the War. The collection was re issued in 1917 as The Spires of Oxford, and Other Poems. The publisher's preface to The Spires of Oxford stated, ‘The verdict of the public, as shown by continual requests to republish, is that The Spires of Oxford is the most important poem in the volume—and therefore in issuing a new edition with several new poems, we bow to this verdict and give The Spires of Oxford its place in the forefront of the volume’. The poem 'The Spires of Oxford' appeared in at least two anthologies published in America during the war, John William Cunliffe’s Poems of the Great War (1916) and George Herbert Clarke’s A Treasury of War Poetry (1917). Two lines from the poem are inscribed on the Soldiers Memorial Gate at Brown University, dedicated in 1921: 'They gave their merry youth away / For country and for God'. Until the 1980s, Letts’s war poetry was largely forgotten. In his 1922 Anthology of Irish Verse, Padraic Colum included 'Synge’s Grave' rather than her war poems. As contemporary literary critics point out, poetry that privileged men’s experience of combat and that forged new directions in modernism was preferred over works that described the experiences of women during the war, particularly those on the Home Front. Stacy Gillis points to a new interest in women's experience that emerged in the 1980s and 1990, when several critical studies of women’s war poetry were published, as well as the 1981 anthology Scars Upon My Heart, which included several poems by Letts. Recent assessments of Letts’s war poetry have pointed to her use of irony in war poems such as 'What Reward? ', 'Screens', and 'The Deserter'. 'Letts is at her best when she tackles the casualties largely left out of the official narrative', Jim Haughey writes. Jane Dowson also focuses on the 'anti heroic' aspects of poems such as 'The Deserter'. However, David Clare notes the complicated legacy of Letts’s war poems within Irish history: ‘World War I's problematic status in Irish memory has meant that the Irish literary canon (as it is currently conceived) still has a hard time accommodating works that are simultaneously very Irish and yet also bound up with the British effort in the World War’.

Пьесалары

Леттс өзінің Абби театрымен алғашқы тәжірибесін "My First Abbey Play" атты эссесінде еске алды. Ол Джон Миллингтон Сингедің "Теңіз саяхатшылары" пьесасын Сара Оллгуд пен Уильям Фэйдің орындауында көрді. Аугуста Грегори мен У. Б. Йейтс залдың алдыңғы қатарында отырды. Ол "Синге сөйлеуінің және трагедиясының сиқыры маған әсер етті. Мен де осы үлгіде бірдеңе жазуға құштар болдым" деп есіне алды. Оның екінші бір актілік пьесасы, "Шақыру", махаббат үшбұрышы мен дуэль туралы әңгіме, 1909 жылдың 14 қыркүйегінде Абби театрында тұңғыш рет қойылды. Ол "Шақыруды" 1912 жылы "Irish Review" журналында жарияланған әңгіме ретінде қайта жазды. Оның үш актілік жалғыз пьесасы "Гамильтон және Джонс" 1941 жылы Дублиндегі Гейт театрында сахналанды. Леттстің "Святых және періштелердің қоғамы" әңгімесі 1912 жылдың қаңтарында Томас Макдонагтың редакторлығымен "Irish Review" басылымында жарияланды. "Нокмарун" жинағында бұрын "Cornhill", "Spectator", "Manchester Guardian", "Irish Review", "Irish Statesman", "Month" және "Country Life" сияқты басылымдарда жарияланған эсселердің сериясы топтастырылған.

Көркем әдебиет және поэзия

"Оқиға айтушы". Суреттерін Ф. Гарднер салған. Лондон: Т. С. & Е. С. Джек, 1907. "Қалдық қамал" (қыз балаларға арналған кітап). Джон Джелликоның суреттері. Лондон және Эдинбург: Т. С. & Е. С. Джек, 1907. Томас Нельсон және Ұлдары, ЖШС, Лондон, 1916, 1918, 1920 ж. Барлық жұмыстың Бриджит. Джеймс Дёрден суреттеген. Лондон: Ходдер және Стоутон, 1909. "Диана тақтан түсірілді". Лондон: Джон Лейн, 1909. "Көк роза іздестіруі". Джеймс Дёрден суреттеген. Лондон: Ходдер және Стоутон, 1910. Оксфорд университетінің баспасында қайта басылған: Хамфри Милфорд, Лондон, 1926. "Қиын жол". Лондон: Уэллс Гарднер және Компаниясы [1912]. "Жаман София". Суреттерін Руби Линд салған. Лондон: Грант Ричардс, 1912. Лондон: Ричардс баспасы, 1949 ж. қайта басылған. "Құдіретті әскер: Әулиелердің өмірі". Стивен Рид суреттеген. Лондон: Уэллс Гарднер, Дартон және Компаниясы, 1912. "Ленстер жырлары". Лондон: Джон Мюррей, 1913. 1916 ж. қайта басылған, 5-рет басылған 1923; 6-рет басылған 1938; жаңа басылымымен Dundalgan Press, Dundalk, Ирландия: 1947. "Қалпақ және плащ: Монастырлық және әскери ордендер туралы әңгімелер". Мэри Ф. С. Леттспен бірге. Лондон: Уэллс Гарднер, Дартон және Компаниясы, 1914. "Кристинаның ұлы". Лондон: Уэллс Гарднер және Компаниясы, 1915. "Хэллоуин" және "Соғыс жырлары". Лондон: Джон Мюррей, 1916. "Оксфорд мұнаралары" және басқа жырлар. Нью-Йорк: Э. П. Даттон және Компаниясы, Нью-Йорк, 1917. "Капрал бұрышы". Лондон: Уэллс Гарднер және Компаниясы, 1919. "Содан кейін не болды?". Лондон: Уэллс Гарднер және Компаниясы [1921]. "Ленстер жырларынан" тағы бір ән. Лондон: Джон Мюррей, 1926. "Саяхатшы Әулие Патрик: Оның өмірі мен саяхаттарының тарихы". Лондон: Ивор Николсон және Уотсон ЖШС, 1932. "Помона және Компания". Лондон: Т. Нельсон және Ұлдары [1934]. "Помона аралы". Суреттерін Хильда Фигорски салған. Лондон: Т. Нельсон және Ұлдары [1935]. "Жұмсақ тау". Суреттерін Кэтлин Вершойл салған. Дублин: Талбот баспасы [1938]. Лондон: RTS, 1939 ж. қайта басылған.

Мемуарлар мен эссе

Кнокмарун. Лондон: Джон Мюррей 1933 жыл.

Антологиялар, таңдалған

Кэтрин Тайнан және С. М. Уотс. Жабайы арфа. Сиджвик және Джексон, Ltd., 1913 жыл. Джордж Герберт Кларк. Соғыс поэзиясының қазынасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстың британдық және американдық өлеңдері, 1914–1917 жылдар. Бостон: Хоутон Миффлин, 1917 жыл. Джон Уильям Кунлифф. Ұлы соғыстың өлеңдері. Нью-Йорк: Макмиллан, 1918 жыл. Стерлинг Андрус Леонард. Соғыс және бейбітшілік өлеңдері. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс, 1921 жыл. Кэтрин Райли. Жүрегімдегі жаралар: Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әйелдер поэзиясы. Вираго, Лондон, 1981 жыл. Констанс М. Рузик. Бірінші дүниежүзілік соғыстың халықаралық поэзиясы: жоғалған дауыстар антологиясы. Лондон: Блумсбери, 2020 жыл.

Поэзияның музыкалық тұжырымдары

Эдвард Катберт Бейрстоу. "Жалғыз қыз", У. М. Леттс сөздері. Лондон: Stainer & Bell, шамамен 1926 ж. Ина Бойл. "Құдайға шүкір, күн ашық!", В. М. Леттс сөздері. Рода Когилл, "Мэри Мориарти", Уинифред М. Леттс сөздері (1925). Айвор Гурни (Майкл Флуд атынан). "Жылқыгүл гүлуақыты", Уинифред М. Леттс сөздері. [1919-1920 жж.]. Айвор Гурни (Майкл Рафо Флуд атынан). "Жәрмеңке", Уинифред М. Леттс сөздері. [1920 ж.]. Чарльз Вуд. "Жігіттер" (көрсетілмеген).