Кіріспе
Дерби каналы 14 миль (23 км) қашықтыққа Сваркстондағы Трент және Мерси каналынан Дерби және Литтл Итонға, сондай-ақ Англияның Дербишир округіндегі Сандиакрдағы Эреваш каналына дейін созылған. Канал 1793 жылы парламент актісімен бекітіліп, 1796 жылы толықтай құрылысы аяқталған. Ол Дерби қаласының орталығында Дервент өзенінен деңгейлік өтуді қамтамасыз еткен. Литтл Итонды Денбидегі көмір кендерімен байланыстырған алғашқы трамвай жолы Кіші Итон өткелі деп белгіленген. 1840 жылы теміржол пайда болғанға дейін канал салыстырмалы түрде сәтті болды. 1908 жылы өткел жабылып, 1935 жылы Литтл Итон тармағы да тоқтатылды. Каналдың толық жабылуы 1964 жылы қалпына келтіруге жасалған алғашқы тыраштандыру әрекеттерін тоқтатты. 1994 жылдан бері Дерби және Сандиакр каналдарының қоры мен қауымдастығы бастаған қалпына келтіру науқаны белсенді жүріп жатыр. Дервент өзеніндегі өткелдің құрылыс салдарынан жоғалуы өзен арқылы қайықтарды тасымалдау үшін Derby Arm деп аталатын инновациялық инженерлік шешімді ұсынуға әкелді.
The Derby Canal ran 14 mile (23 km) from the Trent and Mersey Canal at Swarkestone to Derby and Little Eaton, and to the Erewash Canal at Sandiacre, in Derbyshire, England. The canal was authorised by an Act of Parliament in 1793 and was fully completed in 1796. It featured a level crossing of the River Derwent in the centre of Derby. An early tramroad, known as the Little Eaton Gangway, linked Little Eaton to coal mines at Denby. The canal's main cargo was coal, and it was relatively successful until the arrival of the railways in 1840. It gradually declined, with the gangway closing in 1908 and the Little Eaton Branch in 1935. Early attempts at restoration were thwarted by the closure of the whole canal in 1964. Since 1994, there has been an active campaign for restoration spearheaded by the Derby and Sandiacre Canal Trust and Society. Loss of the Derwent crossing due to development has resulted in an innovative engineering solution called the Derby Arm being proposed, as a way of transferring boats across the river.
Шығу тегі
Деревент өзені ежелгі заманнан бері Тренттен көліктік мақсаттарда пайдаланылғанмен, көптеген жерлерде қисық және саяз болды, жиі лайланып қалатын. 1204 жылы король Джон Дерби тұрғындарына оны кеме жүргізу үшін пайдалану құқығын берді. Инженер Джордж Сорокольд жақсарту жоспарларына қатысты, бірақ оның нақты жұмыстарға қатысқан-қатыспағаны белгісіз. Алғашқы жоспарлар 1664 жылы ұсынылды, ал заң жобалары 1696 және 1698 жылдары Парламентке ұсынылды. 1703 жылы Сорокольд Парламентке 10 миль (16 км) қашықтықтағы өзенге төрт жаңа канал, бөгеттер мен шлюздерді салу жоспары бойынша куәлік беру үшін қатысты. Заң жобасы қабылданбады, бірақ 1717 жылы ұсынылған ұқсас жоспарға арналған картаны Сорокольд салған деген сөз бар. Бұл 1720 жылы Дервент су жолы заңына айналды, ал жұмыс 1721 жылдың қаңтарында кемелерге Дербиге жетуге мүмкіндік берді, бірақ су тасқыны немесе құрғақ ауа райында жүзу әлі де қиын болды. Шындығында, Трент өзені де жақсырақ болған жоқ. Сандиакр желісі ескі Ноттингем жолымен жүріп, Бороуаш маңында екі шлюзден өтіп, содан кейін Дрейкотт пен Брестон арқылы, екі шлюз арқылы Эреваш каналымен Сандиакр қосылысына дейін төмен түсті. Литтл Итон желісі жарыс алабының шекарасында солтүстікке қарай тармақталып, Честер Гриннің шығысынан, қазіргі темір жолға параллель және шығысқа қарай өтті. Дербиден Литтл Итонға дейінгі канал 1795 жылдың 11 мамырында ашылды, Денбиден әкелінген алғашқы көмір Дербидің кедейлеріне таратылды. Сандиакр желісі 1795 жылдың 30 мамырында ашылды. Содан кейін Дервентті кесіп өту жұмыстары басталды, содан кейін Суаркстоунға дейінгі желі салынды. Жоғарыда аталған шағын бөгеттен қазіргі Дарвин алаңына қарай канал ағып, өзендегі бөгеттің үстіндегі Дервент бассейніне дейін жетті, ол әлі күнге дейін Кеңес үйінің артында, Эксетер көпірінен төмен орналасқан. Сүйрейтін жол ретінде пайдаланылатын ағаштан жасалған жол тіреулерге орнатылды. Бөгеттің ішінде екі тармақ арасында шамамен 0,25 миль (0 км) қашықтыққа суды тасымалдайтын су өткізгіш құбыр да болды. Бассейннен канал диірмен арнасын (әлі де Басс саябағының жанынан өтеді) құю темір су құбыры арқылы өтіп, Гандидің кемежайына жетті, қазір Кокпит аралы орналасқан жерде, құлыпқа түсті. Ол локомотивтер жұмысының артынан (қазіргі Прайд Парк), Шельтон мен Фулленнің шлюздері арқылы оңтүстікке қарай Челластонға қарай бұрылды, диірмен арнасының бойымен өтті. Ол Дербиден 9 км қашықтықтағы Сваркстоун қосылысында Трент және Мерси каналына қосылды. Сваркстоун көпірінен жоғары ағыстағы Трент өзеніне қысқа ұзарту салынды. Дербиден Суаркстоунға дейінгі жол 1796 жылдың 30 маусымында ашылды. 1820 жылдары одан әрі кеңейтулер жасалды, сол кезде шамамен 6 миль (10 км) трамвай жолы болды. Холмс су құбыры өте қиын болып шықты. Сол уақытқа дейін су құбырлары тастан жасалған, бірақ бірнеше қысқа аркалар қажет болған, бұл өзеннің ағысына кедергі келтіретін еді. Оутрам ойлап тапқан және 1796 жылы аяқтаған 44 фут (13 м) бір аралықтағы құйма темір құрылымы өзінің түріндегі алғашқысы болды, өйткені ол Лонгдоннан бірнеше апта бұрын аяқталды. 1802 жылы жақтарының бүгіліп, палубаға қосылған жеріне аса салмақ түсіргеніне байланысты ішінара бұзылу болды. 1812 жылы жөндеу жұмыстары жүргізілгеннен кейін ол қайтадан сәтсіз аяқталып, ағаш арқалықтармен нығайтылды. Таспен ауыстыру жоспарлары дайындалғанмен, ол 1930 жылға дейін сақталып қалды, содан кейін төменгі тақталар ағаштан жасалған негізге ауыстырылды, ол суға толы болды. 1817 жылы Трент өзені мен Трент және Мерси каналы арасындағы байланыс қаржылық жетістіксіздіктен жабылды. 1812 жылдан бастап техникалық қызмет көрсету шығындары кірістерден асып кетті, өйткені ол аз пайдаланылды, өйткені Трент және Мерси каналы байланысты пайдаланатын кемелер үшін өтемақы төлемдерін жоғары бағамен талап етті. 20 жылдан кейін ол құрғап қалды, Дерби мен Лонг Итон арасындағы Мидленд Каунтис темір жолының құрылысына рұқсат беру үшін. Бұл бағытты ауыстырып, жаңа Бороуэш жоғарғы шлюзін салуды қамтиды. 1811 жылдан бастап акционерлерге тұрақты дивидендтер төленді, бірақ кейбірлері алдыңғы жылдары төленген болатын. Бастапқыда олар бастапқы заңда уәде етілген 5 пайызға жақын болды, бірақ 1839 жылы 12 пайызға жетті. Бұл заңда көрсетілген мөлшерден асып кеткенімен, 5 пайызды төлеуге болмайтын жылдарды қамтиды деп негізделді. 1839 жылдың ақпан мен наурыз айларындағы көлік қозғалысы Литтл Итон желісі 13 332 тонна, Сандиакр желісі 15 725 тонна, ал Сваркстоун желісі 9 773 тонна жүк тасымалданғанын көрсетті. Бұл жылдық көлемі шамамен 200 000 тоннаға жететінін көрсетеді.
Құлдырау
1830 жылы компания Дербиден Смитти Хаузға дейін локомотивтік желі салуды қарастырды, ал екі жылдан кейін Дербиден Литтл Итонға дейін локомотивтік желі салу мүмкіндігін қарастырды. Біріншісін инженер Стивенсон, болжам бойынша Джордж Стивенсон зерттеді, бірақ одан әрі шаралар қабылданбады. 1834 жылдан бастап бәсекеге қабілетті болу үшін тарифтер төмендетілді, бірақ 1840 жылы Дербиде үш маңызды теміржол пайда болды. 1838 және 1868 жылдар аралығында түсімдер 8180 фунт стерлингтен 2556 фунтқа дейін төмендеді, ал осы кезеңде дивидендтер 10,5 пайыздан 4 пайызға дейін азайды. 1872 жылы каналдың барлық бөлігін Мидленд темір жолына 90 000 фунтқа сатуға тырысты, бірақ сәтті болмады, сондай-ақ Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолына жасалған ұсыныс та қабылданбады. Кромфорд каналындағы Баттерли туннелінің жабылуынан кейін трафик одан әрі төмендеді. Литтл Итон өткелі 1908 жылы жабылды, бұл әрекет алғаш қарастырылғаннан кейін он жыл өткен соң болды, ал Литтл Итон тармағы 1935 жылдың 4 шілдесінде, компания оның жабылуына рұқсат алғаннан кейін жабылды. 1937 жылы Сандиакр желісін жабуға жасалған әрекет Империялық Химиялық Өнеркәсіптердің наразылығына байланысты сәтсіз аяқталды. 1945 жылы каналдың қалған бөлігіндегі коммерциялық трафик тоқтатылды. 1964 жылы канал компаниясы каналдың қалған бөлігін жабуға рұқсат алды. 2008 жылдан бастап Дербишир қалалық серіктестігінен алынған гранттар Trust Development Group-қа қайта құруға арналған жоспарлау рұқсатын алу процесін бастауға мүмкіндік берді. Каналдың бағыты үш жергілікті кеңес аймағынан өтеді, сондықтан Дерби қалалық кеңесіне, Эреваш қалалық кеңесіне және Оңтүстік Дербишир аудандық кеңесіне жеке өтініштер жіберу қажет болды. 2011 жылдың 24 тамызына дейін барлық үш өтініш мақұлданды, бұл қажетті қаржы қолжетімді болған жағдайда нақты қайта жаңғырту жұмыстарын бастауға жол ашты. Қайта жаңғырту жоспарларына Дервент өзенінің деңгейін қайта жаңғырту кірмейді. Бастапқы өткелдің орны құрылыс үшін жоғалды, сондай-ақ сумен жабдықтау және су тасқынының қаупіне байланысты мәселелер туындады. Инновациялық шешім ретінде Дерби Арм ұсынылды, ол суды және қайықты жартылай дөңгелек аркамен өзеннің бір жағынан екінші жағына тасымалдайды. Оның дизайны ортағасырлық требюшеке ұқсас. 2013 жылы Лондоннан Бирмингемге, Манчестерге және Йоркке дейінгі жоғары жылдамдықты теміржол желісі High Speed 2 бағыты жарияланғанда, қайта жаңғырту жоспарларына қауіп төнді. Бұл Тотондағы Шығыс Мидлендс Хабы станциясын қарастырды, бұл каналдың бір бөлігін жойған болар еді, бірақ 2016 жылдың 15 қарашасында түзетілген жоспарлар жарияланды, станция каналға тимеу үшін жылжытылды. Дерби және Сандиакр канал трестінің төрағасы Крис Мэдж стансаны Дербиге байланыстыратын трамвайдың каналға әсер ететініне алаңдады, бірақ трамвай құрылысы басталғанға дейін осы аймақтағы канал қайта ашылатынына үміттенді, сондықтан трамвай жоспарлары каналды ескеруі керек.
Бүгінгі канал
Суаркстоуннан каналдың желісін Дербиге дейін, Уилмортонға дейін бақылап жүруге болады, бірақ каналдың танылатын жалғыз белгілері – Фуллен және Шелтон шлюздарының камералары, сондай-ақ Челластон жолының (суретте) және Лондон жолының астындағы көпірлер. Ұлттық велосипед желісінің 6-жолы (NCN 6) осы канал бөлігімен өтеді. Дерби қаласының орталығындағы каналдың іздері ХХ ғасырдың жақсы бөлігіне дейін сақталған болса да (Кокпит аралындағы мұз фабрикасы суын осы каналдан алған), қазір ол дамудың нәтижесінде, негізінен ішкі айналма жол мен Прайд Парквейімен жабылған. Прайд Парктегі жаңа құрылыстар осы аймақтағы каналдың барлық іздерін жойды. Дервент бассейнін құру үшін өзенге салынған бөгет әлі де қалалық әкімшілік үйінің артында, Эксетер көпірінен төмен орналасқан, ал 1959 жылға дейін сүйреу жолы ретінде пайдаланылған, тіреулерге орнатылған ағаш жол да сақталған. A52 Брайан Клауғ жолы Пентагон мен Спондон арасындағы каналдың орнына салынған. Спондоннан бастап, желіні Сандиакраға дейін табуға болады. NCN 6 Борроуэш пен Брестон арасындағы канал бағытын пайдаланады. Түпнұсқа көпірлердің бірі A6005 Дерби жолы мен Борроуэш теміржолының арасында орналасқан. Ол қызыл кірпіштен жасалған, таспен әрленген және II санатқа жатады. Сандиакра шлюзіндегі шлюз сақтаушысының үйі де канал ашылған шаққа дейін сақталған, және 19-шы және 20-шы ғасырларда қосымша терезелер қосылса да, оның көп бөлігі түпнұсқа күйінде.