Кіріспе
Халтвистл – Англияның Нортумберленд графтығындағы сауда қаласы және азаматтық округ. Ол Карлайлдан шығысқа қарай 22,9 миль (37 км), ал Ньюкасл-апон-Тайннан батысқа қарай 36,8 миль (59 км) қашықтықта орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 3811 адамды құрайды. Халтвистл Адриан қабырғасына және Нортумберленд ұлттық паркіне ең жақын елді мекен, екеуі де шамамен 2 миль (3 км) жерде жатыр.
Атауы
"Холтвистл" атауының теміржол аялдамасымен еш қатысы жоқ. Атаудың ертедегі түрлері: Hautwesel (1240), Hautwysel (1254), Hawtewysill (1279), Hautwysell (1381), Haltwesell (Speede 1610). Атаудың екінші бөлігі – "twistle" екі өзенге немесе ағысқа қатысты. Ол екі ежелгі ағылшын сөзінен туындаған: "twicce" немесе "twise" – "екі есе", "екіге бөлу" және "wella" – "ағын, бұлақ". Екінші сөз күрделі сөз ішінде "ull" түріне дейін қысқартылып, "twicculla", "twisella" болады. Жер-су атауларының көптеген мысалдарында, екі өзеннің қосылатын жеріндегі биік тілімді жер мекені білдіріледі (бір мысалдан басқа). Алғашқы бөлігі, болжам бойынша, ежелгі ағылшын сөзі "hēafod" – "тау басы", жалпы мағынада "бас", "қабақ", "жота", "жоғарғы ұшы" немесе "өзеннің бастауы" сөзінен шыққан. Егер осылай болса, ол Холи Кросс шіркеуі мен Холтвистлдің ең көне бөлігі салынған тау басын, солтүстік-шығысы мен батысы Haltwhistle Burn, оңтүстігі South Tyne өзенімен қоршалған жерді сипаттайды. Роуленд "Hal" сөзінің "тау" сөзінен шыққандығын ұсынады. Сонымен қатар, атау француз тіліндегі "haut" сөзінен, яғни "жоғары" деген мағынадан туындаған болуы мүмкін, өйткені бұл елді мекен Норманд басқындығынан әлдеқайда бұрын пайда болған. Қала веб-сайтында Холтвистл атауы "екі өзеннің жанындағы биік төбе" немесе "биіктен күзету" дегенді білдіреді деп айтылады.
A suggestion is French haut , meaning 'high', since the settlement already existed long before the Norman Conquest. A Town web site suggests that Haltwhistle signifies either "the high hill by two rivers" or "the watch on high".
Тарих
Хальтвистл, вероятно, существовало еще во времена римлян, поскольку это одно из самых близких мест, где река Саут-Тайн в своем горном течении подходит к Валу Адриана. Старая римская дорога, известная как Станегейт, которая, как считается, предшествовала Валу Адриана примерно на сорок лет, проходит в 3 км к северу от города. Веб-сайт города резюмирует важную часть истории общины (позднее Средневековье) следующим образом: «На протяжении многих веков постоянные набеги англичан и шотландцев вызывали смятение в Хальтвистле и по всей приграничной территории». В 1598 году «инфернальные Армстронги из Лидсдейла подожгли и разграбили Хальтвистл». Еще один важный набег на Хальтвистл был совершен в 1601 году шотландцами, «которые увезли пленных и все их имущество»; позже они были возвращены в результате набега на Лидсдейл. Шотландцы, особенно Армстронги, позже вернулись и сожгли многие дома, что привело к «многолетним распрям между Армстронгами и Ридли из Хальтвистла». Селия Фиенс не совсем насладилась своим визитом в 1690-х годах: «Этот Хартвистл – маленький городок, там была одна гостиница, но у них не было сена и они не хотели его доставать, и когда мои слуги достали его в другом месте, они разозлились и не хотели меня принимать, поэтому я была вынуждена остановиться в бедной лачуге, которая была открыта для соломы и не имела стен, а только плетни, покрытые штукатуркой. Действительно, чердак, как они его называли, который находился над другими комнатами, был укрыт плетнем; здесь я была вынуждена найти себе пристанище, и хозяйка принесла мне свои лучшие простыни, которые должны были защитить мои простыни от ее грязных одеял, и действительно, у меня была ее хорошая простыня, чтобы расстелить поверх одежды; но я не могла уснуть, они жгли торф, и их дымоходы были чем-то вроде открытых туннелей, из-за чего дым беспокоил комнаты. Это всего в 19 км от другой части Шотландии, дома построены немного лучше, правда, внутри их содержат немного лучше». Дороти, леди Капелл, завещала школу в Хальтвистле в своем завещании 1721 года. Развитие города выиграло от его расположения на главной дороге Ньюкасл-Карлайл и на железнодорожной линии Ньюкасл-Карлайл. Расширение Хальтвистла в 18-м и 19-м веках было связано с добычей угля в этом районе и, в меньшей степени, с использованием Хальтвистла в качестве погрузочного пункта для металлических руд, поступающих из шахт на Алстон-Мур к югу. В 1836 году, когда некоторые рабочие добывали камень для директоров железной дороги Ньюкасл-Карлайл на вершине Баркомба, высокого холма в округе Торнгрэфтон и приходе Хальтвистл, один из них нашел медный сосуд, содержащий 63 монеты, 3 из которых были золотыми и 60 медными. Золотые монеты были: одна Клавдия Цезаря, с обратной стороны Нерон Клавдий Друз Германский; одна Нерона и одна Веспасиана. Эта находка известна как сокровище Торнгрэфтона, и пустой кошелек для рук все еще можно увидеть в музее форта Честерс. В последнее время производство красок стало крупной коммерческой силой в городе, но сейчас крупномасштабное производство остановлено. К нынешним местным работодателям относятся заводы по производству пластиковых бутылок и средств для удаления наледи. В 21 веке туристическая индустрия доминирует в экономике, а Вал Адриана и пешие прогулки и походы являются одними из главных интересов туристов. Веб-сайт города резюмирует привлекательность этого района, который находится «в пределах легкой досягаемости от Ньюкасла и Карлайла». Окаймленный национальным парком Нортумберленд и хребтом Северных Пеннин, Хальтвистл идеально подходит для активного и семейного отдыха, пеших прогулок, езды на велосипеде, рыбалки и альпинизма. Расположенный недалеко от места слияния рек Норт и Саут-Тайн, с множеством живописных деревень, разбросанных по обеим долинам рек.
Ерте экономика
Халтвистл жергілікті тауарлар алмасатын базар қаласы болды. 18 ғасырда екі квакер безе фабрикасын ашып, тоқу орны болды. Халтвистл өзенінде толықтау, бояу және иіру тіршілігі болды. Бұл өзен бойымен Рим қабырғасына дейін серуендегенде, мұнда карьерлер, көмір өндіру және әк күйдіру пештерімен қатар өнеркәсіп гүлдегенін көруге болады. 1822 жылғы анықтамалықта (Пиго) 60-қа жуық қолөнершілер, дүкен иелері мен саудагерлер тізімделген, оның ішінде аяқ киім жасаушылар да бар. Апталық базар бейсенбі күндері өткізілді, ал 14 мамыр және 22 қараша күндері мал және қой жәрмеңкелері ұйымдастырылды.
Көрнекті орындар
Қаланың солтүстігіндегі Адриан қабырғасы қаланың маңызды тартуы ретінде пайдаланылады. Қабырғаның Хальтвистлге ең жақын бөлігі ең таңғажайып және жақсы сақталғандарының бірі болып табылады, қабырға Крэг-Лоугтағы көлден бастап, Уийн-Силлдің тізбегімен шығысқа қарай созылады. Хальтвистл қамалының қалдықтары, Бастлдар тізбегі және Хальтвистл мұнарасы сақталған. Хальтвистл сондай-ақ Ұлыбританияның географиялық орталығында орналасқанын мәлімдейді – негізгі тараптар бойынша тең қашықтықта теңізден өлшенгенде. Осы талапты мойындау үшін Хальтвистлдің орталығындағы қонақ үй «Ұлыбританияның орталығы» деп аталған. Бұл талап ақылға сыймайды, себебі солтүстік шегін Шетланд емес, Оркней деп есептеуді қажет етеді. Дегенмен, аралдың ортасы қалай есептелгеніне байланысты, орталық Ланкаширдегі Дансоп көпірі болуы мүмкін. Ұлыбританияның орталық нүктелеріне қараңыз. 15 ғасырға жуық Шекаралық рейдерлердің Пил мұнарасы қазір «Ұлыбританияның орталығы» қонақ үйінің бөлігі болып табылады, ал қалада бес Бастл үйі (бекітілген шаруа үйлері) бар. Қала орталығынан шамамен үш миль қашықтықта Бленкинсоп сарайы мен Бленкинсоп қамалы орналасқан, екеуі де II санаттағы ескерткіштер. I санаттағы Тирлволл қамалы Хальтвистлден төрт миль қашықтықта орналасқан. Жақын маңдағы басқа тарихи нысандар: Федерстон қамалы, Ыраазылық залы, Беллистер қамалы және Коунвуд достар жиналыс үйі. Хальтвистл виадугі теміржол стансасының оңтүстігінде орналасқан және Алстонға, Камбрияға дейінгі Алстон желісінің алғашқы маңызды нысаны болды.
Басқа ерекшеліктері
Тастан салынған үйлер – Халтвистлдің ерекшелігі. Ол "Англиядағы 13 ғасырдың басында салынған және әлі күнге дейін қызмет ететін сирек шіркеулердің бірі" деп есептеледі. Мазарлардың бірі 1388 жылы қайтыс болған крестші Томас де Бленкинсоппқа арналған. Бленкинсопптар мен Тирлвеллдерге арналған тағы бірнеше ортағасырлық қабір қақпақтары сақталған. Бұл шіркеу Солтүстік аймақтың шіркеуінің көрнекті үлгісі болып табылады, он үшінші ғасырда салынған кезіне қарағанда әсерлі. Хорының ұзындығы , ал терезелері сүйірленіп келген, шығыс жағында үш, әр жағында төрт шам бар, қабырғалары тіреулермен нығайтылған. Ішінде жууға арналған бассейн (piscina) және дін қызметкерлері үшін үш орындық (sedilia) бар. Нефтің ұзындығы және оның екі жағында дәліздер орналасқан, олардың үстінде жарық терезелері бар. Ол төрт бөлімнен тұрады, дөңгелек бағаналары мен сүйір аркалары бар, ішкі кеңістігі өте кең. 1676 жылы жасалған қазандықта ерекше, қарапайым ою-өрнектер бар, сондай-ақ бұрынғы қазан болуы мүмкін үлкен дөңгелек табақ та бар. Батыс жағында ұзын сүйір терезелер мен қоңырау мұнарасы орналасқан, бұл да Солтүстік аймаққа тән. Коунвуд Достар үйі квакерлердің құдайға табыну орны болған және бүгінгі күнге дейін сақталған, келушілерге ашық тарихи ескерткіш ретінде қызмет етеді.
Басқару
Хальтвистл қазіргі уақытта Хексам парламенттік сайлау округінің құрамында; Консервативтік партиясының Гай Опперман Парламент мүшесі. 2023 жылы Джо Моррис келесі жалпы сайлауда Еңбек партиясының үміткері болып таңдалды. Жергілікті басқару үшін ол Нортумберленд округі кеңесіне қарасты, ал Хальтвистл Тинедел бөлімінде орналасқан. 2009 жылғы жергілікті басқарудың құрылымдық өзгерістеріне дейін ол Тинедел кеңесінің құрамында болған. 1974 жылғы үлкен қайта ұйымдастыруға дейін ол Нортумберленд графтығына қарасты. Хальтвистлдегі ескі қалалық ғимарат қазір шаштараздыққа пайдаланылуда. Сол аттас сайлау округі әлі де бар. Бұл округ Хексемнен оңтүстікке қарай Тайн өзені бойымен оңтүстікке дейін созылады және 2011 жылғы халық санауы бойынша оның жалпы саны 4832 адамды құрайды.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен телебағдарламалар BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees арқылы ұсынылады. Телевизиялық сигналдар Понтоп Пайк және жергілікті қайталағыш таратушылардан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Newcastle, Capital North East, Heart North East және Metro Radio. Қаланың жергілікті газеті – Хексам Куранты.