Кіріспе

Қалқанша безі гормонына төзімділік (сондай-ақ қалқанша безі гормонына төзімділік (RTH), кейде Рефетов синдромы) – қалқанша безі гормонының деңгейі жоғарылаған, бірақ қалқанша безін стимуляциялайтын гормон (TSH) деңгейі күтілгендей басылмаған немесе толық басылмаған сирек кездесетін синдромды сипаттайды. Бұл жағдай туралы алғашқы хабарлама 1967 жылы жарияланды. 2014 жылдың наурызында Рефетов және авторлар тобы «қалқанша безі гормонына сезімталдықтың төмендеуі» деген жаңа термин ұсынды.

Презентация

Синдром әр түрлі симптомдармен көрініс беруі мүмкін, тіпті бір мутацияны тасымалдаған бір отбасының мүшелері арасында да. Әдетте, организмнің көптеген немесе барлық тіндері қалқанша безі гормонына төзімді болады, сондықтан қан сарысуындағы қалқанша безі гормонының деңгейі жоғарылағанмен, адам эутиреозды (қалқанша безінің гипер- немесе гипоактивтілігінің белгілері жоқ) көрінуі мүмкін. Ең көп кездесетін симптомдар – зоб пен тахикардия. Бұл синдром зейін тапшылығы және гипербелсенділік синдромымен (АДГҚС) байланысты кейбір жағдайларда кездеседі, бірақ осы диагнозбен жүрген адамдардың көпшілігінде қалқанша безімен байланысты мәселелер жоқ. Депрессиямен байланысы туралы болжам бар.

Себептер

Қалқанша без гормонының қалыпты жұмысы үшін клеткалық мембрана арқылы гормондардың қалыпты тасымалдануы, тиісті дейодинация, қалқанша без гормонының ядролық рецепторы, қалқанша без гормонының жауап беру элементтері, коактиваторлар, корепрессорлар және қалыпты гистон ацетилденуі қажет. Осы тізбектегі кез келген бұзылыс қалқанша без гормонына төзімділікке алып келуі мүмкін, және бұл инсулинге төзімділіктің түрлі формаларына қарағанда аз зерттелген. Синдромның ең көп таралған себебі – қалқанша без гормоны рецепторының β (бета) түрінің (THRB гені) мутациялары, олардың 100-ден астам әртүрлі мутациясы тіркелген. MCT8 және SECISBP2 гендеріндегі мутациялар да осы синдроммен байланысты.

Қалқанша без гормондары секрециясының реттелуі

Гипоталамус тиротропин босататын гормон (ТРГ) деп аталатын гормонды бөліп шығарады, ол өз кезегінде қалқанша безін стимуляциялайтын гормонды (ТТГ) бөліп шығарады. ТТГ қалқанша безіне тироксин (Т4) және трийодтиронин (Т3) қалқанша безі гормондарын бөліп шығаруға сигнал береді. Т4 деиодиназа ферменттерінің көмегімен шеткі тіндерде белсенді Т3-ге айналады. Т3 гипофизге теріс кері байланыс арқылы әсер етеді және ТТГ секрециясын азайтады.

Диагностика

Бұл аурудың ерекше қан сынағы нәтижелері басқа ауруларда да табылуы мүмкін (мысалы, ТТГ-ома (гипофиз аденомасы) немесе гипофиздің басқа да бұзылыстары). Диагноз қою үшін қалқанша безі рецепторының мутациясын анықтау қажет, ол жағдайлардың шамамен 85% -ында кездеседі.

Менеджмент

Бета-блокаторлар, мысалы, метопролол, кейде белгілерді жеңілдету үшін қолданылады.

Өрлеу

Қалқанша безі гормондарына төзімділік синдромы сирек кездеседі, оның жиілігі әртүрлі дереккөздерде 50 000 немесе 40 000 тірі туған баланың біреуіне шамамен келеді. Қалқанша безі гормондарына төзімділікпен 1000-нан астам адам анықталды, олардың 85%-ы қалқанша безі гормонының бета рецепторының мутациясын (өзгерісін) көрсетті.