Кіріспе

Абернети – Шотландияның шығыс орталық төмендіктерінде орналасқан Перт және Кинросс кеңесі аймағындағы және Пертширдің тарихи округіне жататын ауыл және бұрынғы қала. Перт қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 8 миль (13 шақырым) жерде, Стратерн аймағында орналасқан Абернети өзінің пикті тарихымен және ортағасырлық дөңгелек мұнарасымен ерекшеленеді. Абернетидің дәстүрлі азаматтық приходына жақын маңдағы Аберарги елді мекені кіреді және дәстүрлі түрде Тай фиордындағы Мугдрэм аралына дейін созылады.

Этимология

Абернети, 10 ғасырда Абурнетиге деп тіркелген, «Нетхи өзенінің құйылысы» деген мағына береді. Атаудың алғашқы бөлігі – пикті тілінен алынған aber сөзі, «өзен құйылысы» дегенді білдіреді. Өзен аты Нетхи кельт түбірінен шыққан "нект" сөзінен туындаған, «таза, әдемі» деген мағынаға ие. Нетхи Берн өзені Очил тауларынан басталып, қазіргі ауылдың жанынан ағып өтеді. Гаэль тіліндегі атау – Обар Нейтих.

Ерте тарих

Бұл аймақта ерте мекендегендігінің куәліктері бар, 2001 жылы Карпоудан қола дәуіріне жататын ағаштан жасалған қайық табылған. Ауыл ішіндегі римдік орындарының тобы "Абернети кешені" деп аталды, оған Касл Лоу төбесіндегі бекініс және ауылдың шығысындағы бұрынғы Карпоу римдік бекінісінің орны кіреді.

Орта ғасырлар

Ауыл бір кезде пиктер патшалығының "астанасы" (немесе кем дегенде ірі діни және саяси орталығы) болған. Пикттердің патшасы Нехтанның берген жерінде орналасқан шіркеу Кильдарлық Әйгүлдің (ф. 451–525) құрметіне арналған, ал шіркеуді Ирландияның ерте христиандық монастырларының бірі – Кильдардың екінші әйелі Даирлугдах құрған деп айтылады. Абернетиде пиктік немесе ерте ортағасырлық мүсіндердің бірнеше бөліктері табылды, соның ішінде дөңгелек мұнараның негізіне бекітілген толық емес пиктік символ тасы бар. Ерте ортағасырлық Артур әдебиетінде айтылатын "Афарнахтың залы" деген жер Абернети деп есептеледі. Абернети ертедегі пиктік епископтықтың орталығы болған деп саналады, оның епархиясы Стратерн бойымен батысқа қарай созылған. 12 ғасырда епископтық орда Мутиллге, содан кейін Данбланға көшірілді, сондықтан Абернети енді тұрғын епископтық болмай, бүгінде Католик шіркеуі оны титулярлық орын ретінде тізімдеген. 1072 жылы Абернетиде Вильгельм Жеңімпаз бен Шотландияның Малкольм III арасында Абернети шарты жасалды. Абернети 1272 жылы құрылған августиндік канондардың шағын монастырына да қонақжай болды. 15 ғасырда бұл монастырь Ангус графтары Дугластардың қамқорлығымен колледждік шіркеуге айналдырылды. Колледждік шіркеудің қалдықтары 1802 жылға дейін қазіргі ауыл зиратында сақталды, содан кейін олар қазіргі қызыл құмтас шіркеумен ауыстырылды, ол әлі де Әйгүлге арналған. Екінші дүниежүзілік соғыста ауыл поляк әскерлерінің лагерін қабылдады және көптеген эвакуацияланған адамдардың бағыты болды. 2012 жылы Лондон Олимпиадасының шырағы эстафетасы Абернетиден өтті.

Мәдениет және қоғамдастық

Абернети бұрын ауыл шаруашылығымен, оның ішінде жұмсақ жеміс өндірумен, лосось балық аулаумен және тоқумен байланысты болған. Ауылдың басты көшесінде дүкен табылады. Жергілікті пошта кеңсесі 2009 жылы көшбас қызметімен алмастырылды. Ауылда сонымен қатар паб, мұражай, бау-бақша орталығы, қоғамдық саябақ және тарихи бақтар бар. Жыл сайын маусым айының бірінші немесе екінші сенбісінде гала / Fete күні ұйымдастырылады, ал келесі күні жақын орналасқан Касл Лоу төбесіне жарыс өткізіледі.

Абернети мұражайы

Абернети мұражайы 2000 жылдың мамыр айында ашылды және жыл сайын мамырдан қыркүйекке дейін жұмыс істейді. Сондай-ақ, мұражайда дөңгелек мұнараның кілті сақталады.

Дін

Ауыл Шотландия шіркеуінің Абернети, Дрон және Арнгаск шіркеулік ауданына кіреді. Ауылдың шіркеуі Кирк Сент-Брайд деп аталады және 19 ғасырда бұрынғы ортағасырлық шіркеу мен бұрынғы монастырь орнында салынған. 1866 жылы салынған бұрынғы Оңтүстік Біріккен еркін шіркеу ғимараты ауылда сақталған, бірақ қазір діни маңызы жойылған.

Көрнекті орындар

Абернетидің орталық бөлігі ескерткіштерді сақтау аймағы ретінде белгіленген, сондай-ақ көптеген тұрғын үйлер мен коммерциялық ғимараттар ескерткіштер тізіміне енгізілген.

Абернет дөңгелек мұнарасы

Ауылда Шотландияның екі сақталған ирланд үлгісіндегі дөңгелек мұнарасының бірі орналасқан (екіншісі Бречин, Ангус қаласында); екеуі де Historic Environment Scotland қорғауында. Мұнараның биіктігі 74 фут (23 метр), және оның үстіне қазіргі заманғы металл спиральді баспалдақпен шығуға болады (мұнараның бастапқыда баспалдақтармен байланыстырылған бірнеше ағаш қабаттары болған). Мұнара екі кезеңде салынғаны байқалады (мұны қабырғалардың тас қалауындағы өзгеріс көрсетіп тұр), және шамамен 11-12 ғасырларға жатады.

Абернетті айқасы

Ауылдағы соғыс ескерткіші бұрынғы базар кресінің үлгісі бойынша жасалған және 1921 жылы ауылдың орталық алаңында ашылған.

Балвард қамалы

XV ғасырдағы Балвард қамалы, ортағасырлық мұнаралы үй, ауылдың сыртында орналасқан.

Көлік

Ауыл M90 тас жолының жанында, A913 жолында орналасқан. Одан шығысқа қарай Купарға, ал батысқа қарай A912 тас жолы арқылы Пертке қатынауға болады. Жақын жердегі қалаларға автобус қатынайды. Абернетти теміржол станциясы 1955 жылға дейін ауылға қызмет көрсеткен, бірақ кейін Британдық көлік комиссиясы оны жапты.

Білім

Ауылда бір ғана конфессиялық емес мемлекеттік бастауыш мектеп сақталып келеді. Абернети бастауыш мектебінің қазіргі ғимараты 2002 жылы салынды және 2013 жылы кеңейтілді. 2023 жылы мектепте 148 оқушы білім алды.