Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы АҚШ-тың Бостандық кемесі
World War II Liberty ship of the United States
Бостандық кемесі SS Генри Бэкон – Екінші дүниежүзілік соғыста Люфтваффе батырған соңғы одақтас кемесі. Осы оқиғада жиырма екі экипаж мүшесі және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қарулы күзет жасағының жеті мүшесі қаза тапты. Кеме американдық сәулетші Генри Бэконның құрметіне аталған, ол Вашингтон қаласындағы Линкольн мемориалы сияқты көптеген ескерткіштер мен қоғамдық мүсіндерді жобалап, салған.
The Liberty ship SS Henry Bacon was the last allied ship sunk by the Luftwaffe in World War II. Twenty two crew members and seven members of the United States Navy Armed Guard lost their lives in this action. The vessel was named after Henry Bacon, the American architect who designed and built many monuments and settings for public sculpture, including the Lincoln Memorial in Washington, D. C.
Екінші дүниежүзілік соғыс
"Генри Бейкон" – "RA 64" конвойының отыз сегіз сауда кемесінің бірі болатын. 1945 жылғы 17 ақпанда Солтүстік Ресейдегі Мурманск қаласының Кола шығанағынан Шотландияның Лох-Эу және Гоурок қалаларына бағыт алған. Капитан Альфред Карини басқаратын экипажда қырық бір саудагер теңізшісі және жиырма алты АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қарулы күзшісі болды. "Генри Бейкон" кемесі жүктен бос және он тоғыз норвегиялық азаматтық босқынды, оның ішінде әйелдер мен балаларды жолаушы ретінде тасымалдады. Конвой жолға шығу алдында, Германияның Сорёя аралында тұратын норвегиялық патриоттарға жасалған шабуыл туралы хабар келіп түсті. Бұл арал бұрынғы неміс теңіз базасы – Альтафьордқа жақын орналасқан. Британдық Корольдік теңіз күштері төрт эсминец жіберіп, 500 ер адам, әйел және баланы құтқарып алды. Осы босқындар Англияға бару үшін конвой кемелеріне бөлінді. 18 ақпан күні түстен кейін ауа райы Бофорт шкаласы бойынша 8 күшке дейін нашарлап, эскорт кемелері ұшақтарды қолдана алмады. Сол түні дауыл күшейіп, желдің жылдамдығы сағатына 60 түйінгә (110 км/сағ) дейін жетті, теңіз қатты толқыды. Конвой бөлініп, тарап кетті. Дауыл 19 ақпанға дейін жалғасты. 20 ақпанда дауыл басылып, эскорт кемелері шашыраған кемелерді қайта жинауға кірісті. Сағат 4-те конвойды ұшақтар анықтады, ал сағат 9-ға қарай жиырма тоғыз кеме қайтадан өз орнына келді, ал төртеуі әлі де артта қалды. 22 ақпанда конвой Баренц теңізінде тіркелген ең қауіпті дауылға тап болды. Конвой тағы да бөлініп, шашырап кетті. Ауа райы Бофорт шкаласы бойынша 12 күшке дейін нашарлап, желдің жылдамдығы 70-90 түйінгә дейін жетті, ал температура нөлден 40 градус төмен болды. Осы дауыл кезінде "Генри Бейкон" кемесінің рульдік механизмінің негізгі серпімдерінің бірі сынды, ал бекіткіш штифт қиылып кетті. Бұл зақым "Генри Бейкон" кемесін конвойдан шығып, жөндеу жұмыстарын жүргізуге мәжбүр етті.
The Henry Bacon was one of the thirty eight merchant ships in convoy RA 64, which departed Kola Inlet, Murmansk, North Russia bound for Loch Ewe, Gourock, Scotland on Friday, 17 February 1945. The crew complement under Captain Alfred Carini was forty one merchant seamen and twenty six US Navy Armed Guard. The Henry Bacon was in ballast and carrying nineteen Norwegian civilian refugees, including women and children, as passengers. Before the convoy set sail, news had been received of a German attack on Norwegian patriots living on the island of Sørøya, in the approaches to the former German naval anchorage at Altafjord. The British Royal Navy had sent four destroyers to the scene and had rescued 500 men, women and children. These refugees were distributed among the ships of the convoy for passage to England. On the afternoon of the Saturday, 18 February, the weather deteriorated to force 8 on the Beaufort scale, and the escort carriers were unable to operate aircraft. That night the storm intensified with winds gusting up to sixty knots (110 km/h) with a heavy sea and swell. The convoy split up and began to disperse. The storm continued through Sunday, 19 February. On 20 February, the storm abated and the escort vessels started to round up the scattered ships. At 4 am the convoy had been detected by aircraft, and by 9 am twenty nine of the ships were back on station with four still straggling. Then, on 22 February, the convoy ran into one of the worst storms ever recorded in the Barents Sea. Once again the convoy began to split up and was blown apart. The weather deteriorated to Beaufort scale force 12 with winds at 70 to 90 knots and temperatures 40 below zero. During this storm, one of the main springs on the Henry Bacons steering gear was broken, and the retaining pin was sheared. This damage caused the Henry Bacon to drop out of the convoy to effect repairs.
Тағдыр
1945 жылдың 23 ақпанында сағат 15:00-де (GCT) «Генри Бэкон» кемесі негізгі конвойдан 50-60 теңіз шақырымы қалып қойғанда, Люфтваффе тобының KG26 құрамындағы жиырма үш «Юнкерс Ju 88» және «Ju 188» торпеда тасушы бомбалаушыларының шабуылына ұшырады. Немістер негізгі конвойға шабуыл жасауға бет түзеген еді және жалғыз қалған кемені оңай жеңіп алуға болатындай ойлады. «Генри Бэкон» кемесі сегіз 20 мм зениттік пулемет, астыңғы бөлігінде 127 мм, ал алдыңғы бөлігінде 76 мм артиллериялық қарулармен жабдықталған болатын. Кемедегі Әскери-теңіз күзетінің артиллериялық ұшақтары шабуылдаушы ұшақтармен бір сағаттан астам арпалысып, бес ұшақты атып түсірді, кем дегенде төрт ұшаққа зақым келтірді және бірнеше торпеданы кемеге жетпей тұрып жардыру арқылы олардан қорғануға тырысты. Сағат 15:20-де (GCT) бір торпеда бесінші жүктік бөлімінің оң жағына тиіп, артқы оқ-дәрі қоймасын жарылдырды. Кеме корпусында үлкен тесік пайда болды. Басты руль, винт және рульдік механизм қирады. Кеме бір сағат ішінде суға батып кетті. Бұл әрекет негізгі конвойды сақтауға көмектесті, өйткені неміс ұшақтарының көпшілігі соғысқа байланысты зақымдану, отынның азаюы және оқ-дәрінің жетіспеуіне байланысты базаға қайта оралуға мәжбүр болды. «Генри Бэкон» кемесі сағат 16:00-де (GCT) 67.38°N 05.00°E координаталарында тастап кетілді. Бірінші және екінші құтқару шалдықтары қауіпсіз түрде суға жіберілді. Үшінші шалдық суға түсіріліп жатқанда аударылып кетті, ал төртінші шалдыққа дауылдан зақым келгендіктен, ол да жоғалып кетті. Төрт құтқару салдың үшеуі мерзімінен бұрын босатылып, ағысқа кетіп қалды. Екі құтқару шалдығы норвегиялық жолаушылар мен экипаж мүшелерімен толы болды. Бұл «Генри Бэкон» кемесінде бірқатар экипаж мүшелерін тастап кетті. Бас инженер Дональд Хавиланд бұл жағдайды білген соң, құтқару шалдығындағы орнын жас экипаж мүшесіне беруді талап етті және кемемен бірге қаза тапты. Сол экипаж мүшесінің аты Роберт Татоски еді. Өзінің қаһармандығы үшін бас инженер Хавиланд Сауда флотының ең жоғары наградасы – «Құрметті қызмет медалімен» марапатталды. Босун Холкомб Ламмон палубадан жиналған заттарды алып, олардан импровизациялық құтқару сал жасады. Осы салдың арқасында алты қарулы күзетші мен бес саудагер өмірлерін сақтап қалды. Ламмон да кемемен бірге қаза тапты және оған «Ерен қызмет медалі» табысталды.
Around 1500 GCT on 23 February 1945, the Henry Bacon was some 50 to 60 nautical miles astern of the main convoy when she was attacked by twenty three Junkers Ju 88 and Ju 188's torpedo bombers of Luftwaffe Group KG26, out of Bardufoss, Norway, some 250 miles (400 km) away. The Germans were on their way to attack the main convoy, and thought they could finish the lone straggler easily. The Henry Bacon was armed with eight 20 mm anti aircraft guns, with a 5 inch (127 mm) gun aft and a 3 in (76 mm) gun forward. The ship's Naval Armed Guard gunners fought the attacking planes for over an hour, shot down five planes, damaged at least four others and managed to defend against several torpedoes by causing their detonation before they reached the ship. At 1520 GCT, one torpedo struck the starboard side of the No.5 hold, and detonated the aft ammunition magazine. A large hole was torn in the hull. The rudder, propeller and steering engine were destroyed. The ship settled by the stern and sank within an hour. This action helped save the main convoy, as most of the German planes were forced to return to base owing to battle damage, low fuel, and low ammunition. The Henry Bacon was abandoned at 1600 GCT at 67.38N 05.00E. Lifeboats No. 1 and No. 2 were launched safely. The No. 3 boat capsized while being lowered, and because the davits to the No. 4 boat had been damaged in the storm, this boat was also lost. Three of the four life rafts had been released prematurely and had drifted away. The two surviving lifeboats were filled to capacity with all of the Norwegian passengers and some members of the crew. This left a number of crew members stranded aboard the Henry Bacon. When this situation became known to Chief Engineer Donald Haviland, he insisted that he would give his place in the lifeboat to a younger crew member and died with the ship. That crew member's name was Robert Tatosky. For his sacrifice, Chief Engineer Haviland was awarded the Distinguished Service Medal, the highest award for the men of the Merchant Marine. The Bosun, Holcomb Lammon, collected dunnage from the deck and lashed it into a makeshift life raft. Six Armed Guard and five merchant crew owe their lives to this raft. Lammon also died with the ship, and he was awarded the Meritorious Service Medal.
Салдары
Күшін жоғалтқандар үш британдық эсминецтің – "Газель" және "Зеласт" кемелерінің экипаж мүшелерімен құтқарылды. Осы кезде судағы адамдар қатты суықтан өздеріне көмектесе алмайтын жағдайға жеткен, сондықтан британдық теңізшілер оларға көмектесу үшін белдеріне арқан байлап, мұз суға секіруге мәжбүр болды. Соңында Норвегияның барлық азаматтары аман қалды, ал 9 әскери-теңіз күзетінің артиллериялық мергендері мен 2 теңізші-сигналисі теңізде қаза тапты. Капитан Карини және 15 сауда флотының экипаж мүшесі де жоғалып кетті. 1946 жылы капитан Кариниге өлімнен кейін "Krigskorset med Sverd" немесе "Қылышпен Норвегия соғыс ордені" табыс етілді. Бұл Норвегияның батылдығы үшін берілетін ең жоғары әскери наградасы, және осы награданы алған екі америкалықтың және 126 шетел азаматтың бірі ол. "Генри Бейкон" кемесінің аман қалған экипаж мүшелері алдымен Исландияға, содан кейін Скапа-Флоуға жеткізілді. Сол жерде Норвегия королі Хакон VII оларға Норвегия соғыс медалін тапсырды, бірақ бұрын оларды суға жіберілген неміс шпиондары деп күдіктендіріп тергеп алды, себебі ешкім мұз судың ішінде екі сағатқа дейін тірі қалуға болатынына сенбеді. Күнасыз деп табылғаннан кейін, аман қалғандар "Уэйкфилд" кемесімен АҚШ-қа оралды және 1945 жылдың 20 наурызында Вирджиния штатының Ньюпорт-Ньюс қаласына жетті.
The survivors were rescued by crew members from three British destroyers, , and HMS Zelast. By this time the men in the water were so cold they were unable to help themselves, so the British sailors had to jump into the freezing sea with ropes tied around their waists to help them. When it was over, all of the Norwegian civilians had survived, nine Naval Armed Guard gunners, and two Navy signalmen were lost at sea. Captain Carini and fifteen fellow Merchant Marine crewmen were also lost. In 1946, Captain Carini was posthumously awarded the Krigskorset med Sverd or Norwegian War Cross with Sword. This is Norway's highest military award for gallantry and he is one of only two Americans, and 126 foreigners to have received this award. Some of the surviving crew members from the Henry Bacon were taken first to Iceland and then to Scapa Flow. There, King Haakon VII of Norway presented them with the Norwegian War Medal, but not before they were interrogated as suspected German spies who had been planted in the water later, since no one believed that anybody could have survived two hours in the freezing waters. After being found innocent, the survivors returned to the United States on the Wakefield, where they arrived at Newport News, Virginia, on 20 March 1945.