Кіріспе

Америкалық жазушы, кинорежиссер және ақын. Клэр Бёрч (1925 жылы Бруклинде, Нью-Йорк штаты – 21 мамыр 2009 жылы) – американдық жазушы, кинорежиссер және ақын.

Тарих

Бруклиндегі бастауыш мектепте оқығаннан кейін, Бёрч Манхэттендегі Вашингтон Ирвинг орта мектебінде коммерциялық өнер курсын аяқтап, Нью-Йорк университетінде ағылшын тілінен бакалавр дәрежесін алды. Нью-Йорк штатының Грейт-Нек қалашығында ол алғаш рет өлеңдер мен мақалалар жаза бастады, олар Life журналында, The New Republic, Mademoiselle, McCall's, Saturday Review, Redbook, Good Housekeeping және көптеген әдеби тоқсандық журналдар мен антологияларда жарияланды. Бёрч сонымен қатар психиатриялық жазушы ретінде мансап құрып, осы тақырыпта екі кітап шығарды: «Психиатриядағы мансап» және «Отбасындағы бейтаныс». 1970 жылдардың басында Бёрч драматург және суретші болды. Оның «Тен цент танец» пьесасын атақты О’Ниллді түсіндіруші Хосе Квинтеро режиссерлік етуге құқық алды. Бёрч барлығы жеті пьеса және бірнеше халық операларын жазды, бірақ ақырында кино түсіру мен видео антропологияға көшті – ол видеоны орта ретінде алғашқылардың бірі болып пайдаланды. 1978 жылы Бёрч өзінің ұзақ жылдар бойы серіктесі Марк Вейманмен, Берклидегі Regent Press баспасының иесі және баспагерімен Калифорнияға көшіп барды. Ол бірнеше аурудан зардап шекті және Манхэттеннің қатал климатынан қашуды қалады. Бёрч ақыл-есі дұрыс емес адамдардан және олардың көбінесе күтпеген мінез-құлқынан түйсік алып, шабыттанды. Ол жиі Берклидегі People's Park және Telegraph Avenue көшелеріндегі үйсіз адамдарды бейнелейтін, кейін «People's Park in Berkeley: Then and Now» фильміне енген видеожазбалар жасады. Фильмде 1969-1996 жылдардағы көтерілістерден бастап, үйсіз белсенділер мен Калифорния университеті арасындағы қақтығыстарды, сондай-ақ парктің жақтастары Джеймс Ректор мен Роузбад Деновоның өліміне байланысты оқиғаларды көрсетеді. Ол сондай-ақ Джеймс Болдуин (оны жасөспірім кезінде таныған), Тимоти Лири және Кантри Джо Макдональд сияқты танымал мәдени тұлғалар туралы деректі фильмдер түсірді. «Оракулдың көтерілуі» фильмі де ерекше аталады, ол ғашықтық жаз кезінде Хайт-Эшбери ауданында жарық көрген аңыздық психоделикалық газет «The SF Oracle» туралы айтады. Оның соңғы аяқталған фильмі – «Жылаң жігітке элегия», ол 90-жылдардың ортасында Беркли университетінде танымал болған, 2007 жылы түрмеде қайтыс болған Эндрю Мартинестің өмірі мен өлімі туралы. Өмірінің соңында Бёрч инсульт алды, оның салдарынан көру қабілетінің көп бөлігін жоғалтты, бірақ ол өзінің кейіпкерлерін жақсы көрсету үшін жеткілікті көру қабілетін сақтап қалды. Ол өзінің соңғы жобасын, Кантри Джо Макдональд және Вьетнам соғысын аяқтауға көмектескен әні, Вудстоктан шыққан «Fuck Cheer» және «Fixin' to Die Rag» туралы «Gimme an 'F» деректі фильмін аяқтамай қайтыс болды. Фильмнің шамамен 70% дайын.

Отбасы

18 жасында Бурч әскерге шақырылған бір ер адамға тұрмысқа шығып, Грейт-Нек пен Гринвич-Виллидж қалаларында үш бала тәрбиеледі. 1967 жылы күйеуі Брэд қайтыс болған соң, ол балаларымен бірге Вест-Виллиджге толықтай көшіп кетті. Бёрчтің психиатрияға деген қызығушылығы шизофрения диагнозы қойылған бір баланы асырап алғаннан кейін артып, дамыды.

Есірткі қолдану

Бёрч 1970 жылдардың басында марихуана мен ЛСД-ға көшуден бұрын, аптасына төрт рет фрейдтік талдаудан өтті. Ол өмірі бойы демалыс үшін марихуана қолданды.

Өлім

Бёрч 84 жасында дүние салды. Ол барлық көркем өнер салаларында (сурет салу және сызу), жазу (он екі жарияланған кітап және мыңдаған беттік жарияланбаған қолжазбалар), музыка (мыңдаған сағаттық магнитофон таспалары, оның түпнұсқа музыкасының кассеталары және жүздеген әндер) және соңғы 36 жыл бойы күн сайын шамамен бір сағаттық шындықты жазу әдетінен туған өте үлкен фильмдер мен бейнежазбалар кітапханасын қалдырды. Бұл соңғы жоба мұрағат үшін үлкен қиындық тудырады, себебі оның бәрін қарап шығуға жеткілікті уақыт жоқ. Бёрч Нью-Йорктік Коллиер ағайындылары туралы әңгімелеп, олардың бірдеңгеніңді тастаудан қорқып, пәтерін заттармен толыға түскенін айтатын. Ол өзінің мұрағаттық жұмыстарын осыған ұқсас қылып әжуалай моқтап отыратын.