Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бағдадтағы Аббасид халифасы (1075–1094)
Abbasid Caliph in Baghdad (r. 1075–1094)
Абу'л Қасим ʿАбд Аллах ибн Мұхаммед ибн әл-Қайым (арабша: أبو القاسم عبد الله بن محمد بن القائم), көбінесе патшалық атымен әл-Муқтади (арабша: المقتدي 'із басушы'; 1056 – 1094 жылдың ақпаны) деп танымал, 1075 жылдан 1094 жылға дейін Бағдадтағы Аббасид халифасы болды. Ол 1075 жылы әл-Қайым халифаның немересі ретінде, жиырма жетінші Аббасид халифасы болды.
Abū'l Qasim ʿAbd Allāh ibn Muhammad ibn al Qa'im (Arabic: أبو القاسم عبد الله بن محمد بن القائم) better known by his regnal name al Muqtadi (Arabic: المقتدي 'the follower'; 1056 – February 1094) was the Abbasid caliph in Baghdad from 1075 to 1094. He succeeded his grandfather caliph al Qa'im in 1075 as the twenty seventh Abbasid caliph.
Өмірбаян
Ол халифа Әл-Қайымның ұлы Мұхаммед Дхакират пен армян құлы Уржуманнан туған. Оның толық аты ʿАбд Аллах ибн Мұхаммед ибн әл-Қайым, ал лақабы (куниясы) Абуль Касим болды. Ол 1056 жылдың 24 шілдесінде дүниеге келді. 1075 жылы Әл-Қайым өлім төсегінде жатқанда, Фахр ад-Даула оның жеке күтімін өз мойнына алды. Әл-Қайым қан құюға қарсы болды, бірақ Фахр ад-Даула оның қалауын ескермей, оны жасады. Темірде, Әмид ад-Даула Низам әл-Мүлк жоспарлары естіген соң Исфаханға аттанды.
He was born to Muhammad Dhakirat, the son of caliph Al Qa'im, and an Armenian slave girl named Urjuman. His full name was ʿAbd Allāh ibn Muhammad ibn al Qa'im and his Kunya was Abū'l Qasim. He was born in 24 July 1056. When al Qa'im was on his deathbed in 1075, Fakhr ad Dawla took charge of his personal care al Qa'im did not want bloodletting but Fakhr ad Dawla had it done anyway. Meanwhile, Amid ad Dawla had left for Isfahan once he heard of Nizam al Mulk's plans.
Отбасы
Әл-Мұқтадидің алғашқы әйелі Сифри Хатун болды. Ол Альп Арслан сұлтанның қызы еді. 1071–72 жылдары оның әкесі Әл-Қайым өзінің уәзирі Ибн Әл-Жаһирді оның қолын сұрауға жіберді, бұл сұранысқа сұлтан келісті. Оның екінші әйелі – Махи Мүлк Хатун, Мәлік Шах I сұлтанның қызы. 1082 жылдың наурыз айында Әл-Мұқтади Әбу Наср ибн Жаһирді Исфахан қаласындағы Мәлік Шахқа оның қолын сұрап жіберді. Оның әкесі келісім берді және неке шарты жасалды. Ол 1087 жылдың наурыз айында Бағдадқа келді. Неке 1087 жылдың мамыр айында толыққанды болды. 1088 жылдың 31 қаңтарында Жафар ханзада дүниеге келді. Бірақ содан кейін Әл-Мұқтади одан суынып, ол үйіне қайтуға рұқсат сұрады. Ол 1089 жылдың 29 мамырында ұлымен бірге Бағдадтан Хурасанға кетті. Кейін оның қайтысы туралы хабар Бағдадқа жетті. Оның ауырып қалған әкесі 1092 жылдың қазан айында ұлын Бағдадқа қайтарды. Жафар ханзада Халифа сарайына қайтарылды, ол 1093 жылдың 21 маусымында қайтыс болғанға дейін сонда болды. Ол Русафа зиратындағы халифалар қабірінің жанына жерленді. Әл-Мұқтадидің бір кәнизагы – Калбахар немесе Джалбхар, сондай-ақ Тайф әл-Хайал деп те белгілі болған. Ол түрік болды және халифа Әл-Мустазирдің анасы еді.
Al Muqtadi's first wife was Sifri Khatun. She was the daughter of Sultan Alp Arslan. In 1071–72, his father Al Qa'im sent his wazir Ibn Al Jahir to ask her hand in marriage, to which demand the Sultan agreed. His second wife was Mah i Mulk Khatun, daughter of Sultan Malik Shah I. In March 1082, Al Muqtadi sent Abu Nasr ibn Jahir to Malik Shah in Isfahan to ask for her hand in marriage. Her father gave his consent and the marriage contract was concluded. She arrived Baghdad in March 1087. The marriage was consummated in May 1087. She gave birth to Prince Ja'far on 31 January 1088. But then Al Muqtadi began to avoid her and she asked permission to return home. She left Baghdad for Khurasan on 29 May 1089, accompanied by her son. Subsequently, news of her death reached Baghdad. Her ailing father, brought her son back to Baghdad in October 1092. Prince Ja'far was taken back to the Caliphal Palace, where he remained until his death on 21 June 1093. He was buried near the caliphal tombs in the Rusafah Cemetery. One of Al Muqtadi's concubines was Kalbahaar or Jalb'har, also known as Tayf al Khayal. She was a Turkish and was the mother of caliph Al Mustazhir.
Мұрагерлік
Әл-Мұқтади 1094 жылы 37-38 жасында қайтыс болды. Оның орнын 16 жастағы ұлы Ахмад әл-Мустазир халифа болды.
Al Muqtadi died in 1094 at the age of 37–38. He was succeeded by his 16 year old son Ahmad al Mustazhir as Caliph.