Кіріспе

Бағдадтағы Аббасид халифасы (1160–1170 ж.ж.)

Мамлюк сұлтанатының Каир халифасы (15 ғасыр)

Әбу әл-Музаффар Юсуф ибн Мұхаммед әл-Мұқтафи (أبو المظفّر يوسف بن محمد المقتفي; 1124 – 20 желтоқсан 1170) – таққа отырғандағы есімі әл-Мустанджид билла (المستنجد بالله) деп белгілі болған Аббасид халифасы. 1160 жылдан 1170 жылға дейін Бағдадта хакимдік етті. Ол бұрынғы халифа әл-Мұқтафидің ұлы болды.

Өмірбаян

Әл-Мустанджид 1124 жылы дүниеге келген. Ол халифа әл-Муктафидің ұлы, ал анасы Умм-Валадтан болған Таус еді. Оның толық аты – Юсуф ибн Мұхаммед әл-Муктафи, ал Кунясы – Әбу әл-Музаффар. Юсуф жас ханзада болған кезде, оның әкесі 1136 жылы халифа болды. Әкесі 1160 жылы қайтыс болғанға дейін шамамен жиырма төрт жыл билік жүргізді. Әкесі қайтыс болған соң, ол таққа отырды. Ол әкесінің саясатын жалғастырып, Әун әл-Дин ибн Хубайраны өзінің уәзирі етіп бекітті. Әун әл-Дин бұған дейін әкесінің уәзирі болып қызмет еткен. Әун әл-Диннің билігі кезінде Аббасид сарайындағы Селжұқтардың ықпалының соңғы құлдырауы болды (Аббасид-Селжұқ соғысына қараңыз), және Бағдадта ханбали ғылымы гүлденді. Ибн Хубайра сонымен қатар Нур ад-Дин Зангидің Фатимид Египетін басып алуына қатысты. Әл-Муктафидің әйелдерінің бірі, Әл-Мустанджидтің асырау анасы, өз ұлының билікке ие болуын қалады. Ол көптеген әмірлерді өз жағына тартты және жаңа халифті өлтіру үшін олардың құл қыздарын пышақтармен қаруландырды. Әл-Мустанджид бұл қастандық жоспарын ашып, бүлікші ұлын және анасын түрмеге қамады. Осы шақта Фатимид әулеті 260 жылдық биліктен кейін жойылды. Оларды жеңген Саладин, өзінің ортодоксал мұсылмандығына қарамастан, бастапқыда шииттік сектаның қағидалары мен амалдарына берілген халықтың арасында сүнниттік дінді жарияламады. Бірақ ол көп ұзамай мұны істей алды, осылайша Аббасидтердің рухани үстемдігі қайтадан орнады, Сирияда ғана емес, сонымен қатар Мысыр мен оның барлық тәуелділіктерінде де. Бұл халифаның көбінесе тәуелсіздігін сақтап, уәзірлік және сарайлық ортамен қамтамасыз етілгенін, және тек жергілікті шайқастарға жеткілікті шағын күшпен қолдау көрсеткенін айтуға болады.