Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грекиядағы Парнас тауындағы үңгір
Cave on Mount Parnassus, Greece
the cave in Greece
Корикия үңгірі (/k//ə/'/r//ɪ//ʃ//ə//n/; Κωρύκιον ἄντρον) Орталық Грекияда, Парнас тауының оңтүстік беткейінде, Дельфиден солтүстікке қарай орналасқан Парнас ұлттық паркінде орналасқан. Корикия үңгірі неолит дәуірінен бері қасиетті орын болып келген, ал атауы мифологиялық табиғат рухтары – әдемі бойжеткендерге ұқсайтын және үңгірде мекендейтін Корикия нимфаларынан шыққан. Нақтырақ айтқанда, ол нимфа Корикияның есімімен аталған; алайда, этимологиялық тұрғыдан атауы "көрпеше" деген мағына беретін korykos сөзінен туындайды. Кейбір деректерде үңгірдің қазіргі атауы – Сарантавли, яғни "қырық бөлме", себебі үңгірдің Парнас тауының тереңіне дейін созылатын көптеген қуыстары бар. Корикия үңгірі негізінен жабайы құдай Панға, сондай-ақ Корикия нимфаларына, Зевске табыну орны ретінде пайдаланылған, сонымен қатар Дионистің діни обрядының ортасы деп есептеледі. Мифология бойынша, Зевс Корикия үңгірінде Тайфон атты құбыжықпен тұтқынға алынған. Бүгінде Корикия үңгірі Дельфиге саяхат жасайтындар үшін танымал туристік орын. Саяхатшылар көбінесе Парнас тауына көтеріліп, Ливади аңғарының кең көрінісін тамашалау үшін Корикия үңгірінің жанынан өтеді. Қазіргі заманда үңгір шетелдік басқыншылықтар кезінде, мысалы, б.з.д. V ғасырда парсылардан (Геродот, 8.36), Грек Тәуелсіздік соғысы кезінде түріктерден және 1943 жылы немістерден паналауға арналған орын болды.
The Corycian Cave (/k//ə/'/r//ɪ//ʃ//ə//n/; Κωρύκιον ἄντρον) is located in central Greece on the southern slopes of Mount Parnassus, in Parnassus National Park, which is situated north of Delphi. The Corycian Cave has been a sacred space since the Neolithic era, and its name comes from the mythological nature spirits the Corycian nymphs, which were depicted as looking like beautiful maidens and were said to inhabit the cave. More specifically it is named after the nymph Corycia; however, its name etymologically derives from korykos, "knapsack". A modern name for the cave in some references is Sarantavli, meaning "forty rooms" due to the fact that the cave has many caverns that go deep into Mt. Parnassus. The Corycian Cave was used primarily as a place of worship for Pan, the god of the wild, as well as the Corycian nymphs, Zeus, and is also thought to be the ritual home of Dionysus. Also in mythology, Zeus was imprisoned in the Corycian Cave by the monster Typhon. Today, the Corycian Cave is a notable tourist attraction for those who travel to Delphi. Tourists often hike past the Corycian Cave as they travel on ancient trails up Mt. Parnassus to have a much broader view of the landscape of the Livadi Valley below. In modern times, the cave has been a place of refuge for the surrounding population during foreign invasions e. g. from the Persians (Herodotus, 8.36) in the 5th century BC, the Turks during the Greek War of Independence, and from the Germans in 1943.
Сыртқы география
Автор Джереми МакИнернидің айтуынша, "Делфи және Парнас тауы мифтер мен рәсімдер арқылы жабайы табиғат пен өркениет арасындағы шиеленісті баяндауға, ойнатуға және ұйымдастыруға болатын ландшафтқа айналды". Бұл рәсімдерде де, топографияда да көрінеді. Парнас тауының шыңдары қатал жабайы аймақтарға бөлінген, ал төменгі жазықтары егін шаруашылығына пайдаланылған. МакИнерни айтқандай, мұның ортасында "хаостан тәртіпке қарай терең өрбу" Коркиан үңгірінде болды. Географиялық орналасуының арқасында, ежелгі гректер үшін Коркиан үңгірі жабайы табиғат пен мәдениетті бөліп тұрған жер еді. Бұл Дельфи ғибадатханасының сыртындағы, бірақ қауіпті тау шыңдарындағы емес, мифологиялық мақсаттар үшін "нимфалардың құдайлармен иеленуі және қолға үйретілуі" орын алған жерді көрсетеді. Кейбір көне мәтіндер Коркиан үңгірін "жоғары тас қабырғалары бар, ең жақсы шафран өсетін үлкен сопақша ойыс" деп сипаттайды. Онда ыңғайлы, көлеңкелі ормандар болған және түбінде жер астына түсетін үңгір ашылған. Үңгір бұрынғы үңгір жүйесінің құлауынан кейін, мүмкін жер сілкінісі салдарынан пайда болған деп саналады. Коркиан үңгірі тарих барысында үздіксіз емес, ара-тұра пайдаланылған. Коркиан үңгіріндегі құдайға табынудың ең ерте дәлелдері неолит кезеңінің соңында аңшылар мен малшыларға қатысты. Грек-парсы соғыстары кезінде (б.з.д. 499–448 жж.) ежелгі Дельфи тұрғындары Коркиан үңгірін парсы басқыншыларынан жасыру үшін пайдаланған.
According to author Jeremy McInerney, "Delphi and Mt. Parnassus became, through myth and ritual, landscape in which tensions between wilderness and civilizations could be narrated, enacted, and organized". This could be seen in the ritual and in topography where Mt. Parnassus is split into the zones of harsh wilderness at its peaks in contrast to the plateau below that was used for cultivation, and in the center of this, as McInerney says, " the deeper movement from chaos to order " was the Corycian Cave. Due to its topographical location, to ancient Greeks the Corycian Cave was the divider between wilderness and culture. It represents a place outside of the sanctuary of Delphi below but not at the dangerous mountain peaks, a place where for mythological purposes, " where nymphs are possessed and tamed by the gods " Some ancient texts describe Corycian Cave as being located in, " a large oval depression with high rocky walls, where the best saffron grew; it was filled with an agreeable, shady woodland and at the bottom there opened an underground cavern." It is thought that the cave was formed after the collapse of an older cave system, possibly due to an earthquake. Corycian Cave was used off and on over the course of history rather than continuously. Some of the earliest evidence of worship at Corycian Cave is from hunters and shepherds during the later Neolithic period. During the Greek Persian Wars (499–448 BCE), the inhabitants of ancient Delphi used Corycian Cave as a place to hide from Persian invaders.|253x253px]]
Дінге табынушылардың демографиялық көрсеткіштері
Кориция үңгіріндегі археологиялық деректер ғибадат етушілердің басым көпшілігі бай не билік иелері емес, қарапайым адамдар болғандығын көрсетеді. Корсиан үңгіріндегі табынушылардың көбісі Парнас тауының маңында өмір сүрген және жұмыс істеген қойшылар немесе аңшылар болған деп есептеледі. Сондай-ақ, Корсиан үңгірінде әйелдер мен балалардың ғибадат еткеніне дәлел бар. Корсиан үңгірі құдай Панмен мифологиялық байланысы болғандықтан, оның культіне жататын табынушылар арасында да танымал болды. Табынушылар Корсиан үңгірінде қалдырған көптеген сыйлықтар балшықтан немесе сүйектен жасалған. Ежелгі табынушылар сондай-ақ Корсиан үңгірінің ішкі бөлігінде мифологиялық жаратылыс Тайфонның мекені бар деп сенді. Тайфонның орнының кіреберісінің жанында Посейдонға арналған киіз үй орналасқан, және табынушылар осының монстрдың қашуына және қиратуына бөгет жасайтынына сенді. Ежелгі заманда табиғи бұлақтары бар үңгірлерде нимфаларға табыну дәстүрі болған, және Корсиан нимфаларына да осы дәстүрдің бір бөлігі ретінде табынылған. Сонымен қатар, Корсиан нимфалары көбінесе Аполлонмен байланысты. Аполлон Парнас тауының маңында Дельфинаны (жаратылысты) өлтірген кезде, Корсиан нимфалары құдайды қолдап, оған күш беру үшін дауыс көтергендіктері айтылады. Пан да ежелгі ритуалға қатысады, онда бақташы Пан болып киініп, балық аулайды, ал ауланған балықтар кейін Панға құрбандыққа шалынады. Бұл ритуал Панның Зевс пен Тифон арасындағы мифтік шайқасқа қатысуымен байланысты, нәтижесінде Тифон Корсиан үңгіріне қуылды.
Archeological evidence from Corycian Cave suggests that the majority of worshipers were humble, ordinary people rather than wealthy or powerful people. Many of the worshipers at Corycian Cave are thought to have been shepherds or hunters who lived and worked around Mount Parnassus. There is also evidence of women and children worshipping at Corycian Cave. Corycian Cave was also popular among worshipers belonging to the cult of Pan due to the cave's mythological associations with the god. Most votives left inside Corycian Cave by worshipers were made of clay or bone. Ancient worshipers also believed that an inner cavern of Corycian Cave was the home of the mythological monster Typhon. A shrine to Poseidon was located near the entrance to Typhon's lair, and worshipers felt that this would prevent the monster from escaping and wreaking havoc. In ancient times there was a tradition of worshiping nymphs in caves that housed natural springs, and the Corycian nymphs were also worshiped as part of this tradition. Additionally, the Corycian nymphs are often associated with Apollo. When Apollo killed Delphyne (a monster) near Mount Parnassus, it was said that the Corycian nymphs shouted to support the god and give him strength. Pan is also involved in an ancient ritual in which a shepherd will dress up as Pan and hunt for fish, and the fish will later be sacrificed to Pan after they are caught. This ritual is associated with Pan's involvement in the mythic battle between Zeus and Typhon—which culminated in Typhon being banished to Corycian Cave.
Дионис
Коркий нимфалары мен Панның байланысы жақсы орнатылған, өйткені олар үңгірде табылған тоғыз жазуда да, Паузанияның еңбектерінде де еске алынады. Алайда, Диониспен байланысы осылай анық емес. Ауа райының салдарынан қатты зақымдалған жазулардың бірі Тииадтардың Коркий үңгіріндегі рәсімдерге қатысқандығын көрсетеді. Сонымен қатар, Эсхилдің "Эвменидтер" шығармасын қарастырғанда, Дионис пен Коркий үңгірі арасында нақты байланыс бар сияқты. Үңгірдің өзінде емес, тау басында өткен жапайы той-думандарға қарамастан, Коркий үңгірінің төңірегі мен Дионис культі арасындағы байланысты көруге болады. Дионис пен Коркий үңгірі арасындағы байланысқа қосымша дәлел – Панның Диониспен бірге бейнеленуі, бұл екі құдайдың арасындағы байланыстың болуын көрсетеді. Соңында, Коркий үңгірі Аполлонның Дельфидегі тұрағындай, Дионистің де тұрағы деп саналады. Қыс мезгілінде Аполлон Дельфиден шыққанда, Дионис үңгірден түсіп, Дельфиде Аполлонның орнын иеленеді. Бұл ауысу процесіне Дельфи қыздары (Тиадес деп есептеледі) үңгірге жіберіліп, құдайды киелі орынға сүйемелдеу және Аполлон ғибадатханасында Диониске құрмет көрсету кірді.
While the connection to the Corycian nymphs and Pan are well established as they are mentioned in the nine inscriptions found at the cave as well in Pausanias, the connection to Dionysus is not as clear cut. One of the inscriptions, which has been severely eroded by weathering, seems to say that Thyiades participated in ceremonies at the Corycian Cave. Also, when looking at Aeschylus’ work, the Eumenides, there seems to be a clear connection set up between Dionysus and the Corycian Cave. Despite the wild raves taking place on top of the mountain as opposed to the cave, a clear connection between the surrounding area of the Corycian Cave and the Cult of Dionysus can still be seen. Further evidence for the connection between Dionysus and the Corycian Cave stems from Pan being often depicted in scenes with Dionysus, hinting at a connection between the two gods. Finally, it is thought that the Corycian Cave is the place of residence of Dionysus, just as Apollo’s residence is Delphi. In the wintertime, when Apollo leaves Delphi, Dionysus comes down from the cave and occupies Apollo’s place in Delphi. This transition process involved the maidens of Delphi (assumed to be Thyiades) being sent to the cave and then help escort the god into the sanctuary and honor Dionysus in Apollo’s Temple.