Кіріспе

Грек мифологиясының нимфасы – мифологиялық тұлға.

Грек мифологиясында Оенона (/ˈiːnoʊniː/; Ежелгі грекше: Οἰνώνη, Oinōnē; "шарап әйелі") – Троялық Паристің бірінші әйелі, ол оны Елена үшін тастап кетті. Оенона – сонымен қатар ежелгі аралдың да атауы, кейіннен Аэгина, өзен құдайы Асоптың қызының атымен аталған.

Өмірбаян

Оэнона – Фригиядағы Ида тауының тау нимфасы (оряда), ана құдайы Кибела және титан әйел Реямен байланысты тау. Оның болашақты болжау қабілетін Реядан үйренген. Оның әкесі өзен құдайы Себрен немесе Эней болған делінеді. Оның аты шарап сыйлығымен байланысты.

Мифология

Пәрис, патша Приам мен патшайым Гекубаның ұлы, Ида тауының беткейінде қойшы болған кезде Оенонаға ғашық болды. Ол нәресте кезінде (Троя қаласының құрылуына себеп болатыны туралы болжам болғандықтан) тасталып, Агелаус құтқарып алған еді. Екеуі үйленіп, Оенонадан Корит есімді ұл дүниеге келді. Кейіннен Пәрис оны тастап, Трояға оралып, Эгей теңізі арқылы Спарта патшайымы Еленаны қашқысы келді, сонда Оенона Троя соғысын болжады. Пәрис сатқындық жасағандықтан, ол гректерді Трояға жетелеу үшін Коритті жіберді. Тағы бір дерек бойынша, ол ұлын Пәрис пен Еленаның арасын ажырастыру үшін пайдаланды, бірақ Пәрис өз ұлын танымай, өлтіріп қойды. Оенона мен Пәрис туралы толыққанды сақталған жалғыз әңгіме – Квинт Смирнейдің «Постгомерикасы», X кітап, 259–489 жолдарында, онда өліп бара жатқан Пәрис Оенонаға оралуы туралы айтылады. Филоктеттің жебесінен жараланған ол Оенонадан дәрі-дәрменмен емдеуін өтінді, бірақ ол бас тартып, оны Еленаның жанына қуды, содан кейін Пәрис Ида тауының төменгі бөлігінде қайтыс болды. Осыдан кейін, өкінішке оралған Оенона, Пәрис үшін шын жүректен аза тұтқан жалғыз адам, өзін қойшылар тіккен отты сөндіру қадасына тастады. Бакхилидтің бір үзіндісінде ол жартастан секіріп түскендігі айтылады, «Библиотекада» «оны өлген күйінде таңғып өлген күйінде таңған» деп жазылған, ал Ликофрон оның Трояның биік қабырғаларынан басымен төмен құлап кеткенін көзге елестетеді. Оның трагедиялық оқиғасы Никеялық Парфенийдің махаббат романдарының біріне айналды. Овидий өзінің «Героидтерінде» Оенонадан Пәриске жолданған айыптау хатын жазды, бұл мәтін Овидийден кейінгі бірнеше жалған қосымшалармен толықтырылды, олардың ішінде Аполлонның Оенонаны зорлағаны туралы басқа жерде кездеспейтін мәліметтер де бар.

Әдебиетте

Томас Хейвуд 1594 жылы "Оэнон және Париж" эпиллионын корольдық ұйқаспен жазды. Уильям Моррис "Жер бетіндегі жұмақ" кітабына "Париждің өлімі" деген туындысын қосты. Лоуренс Биньон 1906 жылы "Париж және Оэнон" атты бір актілік жабық трагедиясын бос өлеңмен жариялады. Теннисон Смирнейдің көзінен "Оэноның өлімі" (1892) үшін бейімдеме жасап, оның трагедиялық мәнін тазартып көрсетті. Бұл Теннисонның осы тақырыптағы екінші өлеңі болды; оның алғашқы "Оэнон" өлеңі 1833 жылы жарияланғанда сынға ұшырады. Сол кезде 1842 жылға дейін өлең жақсылап қайта жазылды және түзетілген нұсқасы керемет әдемі деп сипатталды. Расиннің "Федре" трагедиясында Оэнона есімі Федраның күтімшісіне берілген, ол да өз-өзіне қол жұмсайтын кейіпкер.