Кіріспе

Материалдың біркелкі қысымға төзімділігі

Кез келген заттың көлемдік модулі (немесе немесе) – заттың көлемдік сығымдалуға қарсы тұру шамасы. Ол көлемнің салыстырмалы азаюына шаққандағы шексіз кішкентай қысымның өсуі ретінде анықталады. Басқа модульдер материалдың басқа түрдегі кернеулерге (деформацияға) жауабын сипаттайды: серпімділік модулі (қисайту модулі) – қисайту кернеуіне, ал Янг модулі – бойлық (ұзындығын созу) кернеуіне жауабын сипаттайды. Сұйықтар үшін көлемдік модуль ғана маңызды. Ағаш немесе қағаз сияқты күрделі анизотроптық қатты денелер үшін бұл үш модуль оның қасиеттерін толық сипаттау үшін жеткіліксіз, сондықтан толық жалпыланған Гук заңы қолданылуы тиіс. Белгілі температурада көлемдік модульдің кері шамасы изотермиялық сығымдалу деп аталады.

Өлшем

Қолданылған қысым астындағы ұнтақ дифракциясы арқылы көлемдік модульді өлшеу мүмкін. Бұл сұйықтың өзінің қысымының әсерінен көлемін өзгерту қабілетін көрсететін қасиет.

Таңдалған мәндер

+ Жалпы материалдар үшін шамамен көлемдік модулі (K) МатериалКөлемдік модулі, ГПаКөлемдік модулі, МпсиАлмаз (4K-та) 443 64Алюминий (γ фазасы) 162 ± 14 23.5Болат 160 23.2Тас 65 9.4Гранит 50 7.3Шыны (төмендегі кестеге де қараңыз) 35 - 55 5.8Графит 2H (бір кристалл) 34 4.9Натрий хлориді 24.42 3.542Шайыр 10 1.5Бор 9 1.3Резеңке 1.5 - 2 0.22 - 0.29Құмтас 0.7 0.1Көлемдік модулі 35 ГПа болатын материал сыртқы қысым 0.35 ГПа (~3500) болғанда көлемінің бір пайызын жоғалтады (тұрақты немесе қысымға аз тәуелді көлемдік модуль деп есептелінеді). + Басқа заттар үшін шамамен алынған көлемдік модулі (K) β Көміртек нитриді 427 (болжам)Су 2.2 (0.32) (қысым жоғарылағанда мәні артады)Метанол 823 (20 °C және 1 Атм)Қатты гелий 50 (шамамен)Ауа 142 (адиабатикалық көлемдік модулі [немесе изоэнтропиялық көлемдік модулі])Ауа 101 (изотермиялық көлемдік модулі)Ғалам (кеңістік-уақыт) 4.5e31 (100 Гц жиілікті гравитациялық толқындар үшін)