Кіріспе

Ана сүтін алмастыратын өнімдерді таңдау және сату жөніндегі халықаралық кодекс (кейде ДДСҰ кодексі деп те аталады) – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Дүниежүзілік денсаулық ассамблеясының (ДДА) 1981 жылы қабылдаған, емізуді қолдауға бағытталған халықаралық денсаулық саясатының негізгі құжаты. Кодекс әлемдік денсаулық сақтау стратегиясы ретінде жасалған және ана сүтін алмастыратын өнімдерді, мысалы, балаларға арналған формуланы сатуға шектеулер енгізуді ұсынады. Бұл шектеулер аналарды емізуден айнытпау және қажет болған жағдайда осы алмастырғыштарды қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз етуге бағытталған. Кодекс сонымен қатар тамақтандыру бөтелкелері мен емшек ұштарын сатуға қатысты этикалық талаптар мен ережелерді де қамтиды. ДДА-ның кейінгі бірқатар қаулылары Кодекстің белгілі бір ережелерін нақтылап немесе кеңейтті. 1981 жылдан бері 84 ел Кодекстің барлық немесе көптеген ережелерін және одан кейінгі ДДА қаулыларын іске асыратын заңдарды қабылдады.

Қаулылар

Кодекс мақсаты аналарды, денсаулық сақтау қызметкерлерін және денсаулық сақтау жүйесін зиянды әсер ететін коммерциялық насихаттаудан қорғау арқылы балаларға емізуді сақтау болып табылады. Кодексте және қаулыларда сәби формуласы мен ана сүтінің басқа да орынбасарларын таңбалауға қатысты нақты ережелер мен ұсыныстар да бар. I. Аналар

Сәбилер мен кішкентай балаларды тамақтандыру туралы ақпараттық және оқу материалдары объективті және дәйекті болуы керек, сондай-ақ емізудің маңыздылығына баса назар аударуы керек. Мұндай материалдарда ешбір жағдайда өнімнің тауарлық атауы көрсетілмеуі тиіс. Өнімді жарнамалаудың барлық түрлеріне тыйым салынады. Аналарға өнімнің тегін үлгілерін беруге болмайды. Бөлшек саудада жеңілдіктер мен арнайы көрмелер сияқты жарнамалық құралдарға тыйым салынады. Компания өкілдері аналармен тікелей немесе жанама байланыс орнатуға құқықсыз. Жасанды тамақтандырудың немесе толыққанды емізуден бас тартудың нәрестелердің денсаулығына қауіпті екенін тиісті таңбалау және ескертулер арқылы көрсету керек. II. Денсаулық сақтау қызметкерлері

Кодекс денсаулық сақтау қызметкерлеріне емізуді ынталандыру және қорғау жауапкершілігін жүктейді. Өндірушілер мен дистрибьюторлар денсаулық сақтау саласының қызметкерлеріне ұсынатын материалдар «ғылыми және фактілерге негізделген» мәселелермен шектелуі керек. Олар өнімдерді қолдануды насихаттау құралы болмауы тиіс. Өнім үлгілері тек кәсіби бағалау немесе мекемелік деңгейдегі зерттеу үшін қажет болған жағдайда ғана берілуі мүмкін. Бұл үлгілерді ешқандай жағдайда аналарға беруге болмайды. Мүдделердің қақтығысын болдырмау үшін өндірушілер мен дистрибьюторлар денсаулық сақтау қызметкерлеріне материалдық немесе қаржылық ынталандырулар беруге құқықсыз. Кодекс қабылданғаннан кейін Дүниежүзілік денсаулық ұйымының (ДДҰ) нәрестелер мен кішкентай балалардың тамақтануына қатысты үш қаулысы мүдделердің қақтығысына қарсы ескерту жасады. 1996 жылғы қаулыда (ДДҰ 49.15 қаулысы) нәрестелер мен кішкентай балалардың денсаулығымен айналысатын денсаулық сақтау қызметкерлеріне қаржылық қолдау қабылдау кезінде сақ болу керектігі айтылды, бұл мүдделердің қақтығысын тудыруы мүмкін. Мүдделердің қақтығысын болдырмау қажеттілігі 2005 жылы (ДДҰ 58.32 қаулысы) сәбилер мен кішкентай балалардың денсаулығын қамтамасыз ету бағдарламаларын қамтитын болып кеңейтілді және 2008 жылы қайталанды (ДДҰ 61.20 қаулысы). III. Денсаулық сақтау жүйелері

Денсаулық сақтау мекемелерінде кез келген өнімді жарнамалауға тыйым салынады. Бұл өнімдерді көрсетуді, оларға қатысты плакаттар мен жарнамаларды және өндірушілер мен дистрибьюторлар ұсынған материалдарды таратуды қамтиды. Сәбилерді сүтпен қоректендіруді тек оны пайдалану қажет болған аналарға немесе отбасы мүшелеріне ғана көрсету керек, ал берілген ақпаратта сүтпен қоректендірудің тәуекелдері мен өнімдерді дұрыс қолданбаудың қаупі туралы нақты түсініктеме болуы керек. Жәрдемдесетін жабдықтар мен материалдар өнімдердің тауарлық атауларын көрсетпеуі керек. Тегін жабдықтау: Кейінгі екі қаулы (ДДҰ 39.28 [1986] және ДДҰ 47.5 [1994]) денсаулық сақтау жүйесінің кез келген бөлігіне тегін немесе арзан жабдықтауды тоқтатуға шақырады. Сондықтан өндірушілер мен дистрибьюторларға медициналық мекемелерге өнімдерді тегін немесе арзан бағамен ұсынуға тыйым салынады. (Балаларға ыңғайлы ауруханалар бастамасы бойынша нұсқауларға сәйкес, «арзан баға» дегеніміз бөлшек сауда бағасының 80% -дан төмен дегенді білдіреді.) iv. Таңбалау

Сәби формуласының таңбаларында тиісті тілде қарапайым және түсінікті ақпарат болуы керек. Сәби формуласының таңбасында емізудің артықшылығы туралы және өнімді тек денсаулық сақтау саласының мамандарымен кеңескеннен кейін ғана қолдануға болатыны туралы мәлімдеме болуы керек. Сәби формуласын пайдалануды идеалдандыруы мүмкін суреттер немесе мәтіндер және «адамгершілікке келтірілген» немесе «материализацияланған» сияқты белгілі бір сөздерді қолдануға болмайды. Ана сүтінің орнына берілетін өнімдердің таңбаларында тамақтану және денсаулық туралы мәлімдемелер ұлттық заңнамада рұқсат етілмеген жағдайда рұқсат етілмеуі тиіс (ДДҰ 58.32 [2005] қаулысы). Таңбаларда ұнтақ формуланың патогенді микроорганизмдермен ластану қаупі туралы тұтынушыларды хабардар ету үшін нақты ескертулер болуы керек (ДДҰ 58.32 [2005] қаулысы). ДДҰ 54.2 [2001] қаулысының ұсынысына сәйкес, барлық қосымша тағамдар алты айдан кішкентай балаларға қолдануға жарамды екенін және одан ертерек емес екенін көрсетуі керек.

Іске асыру

Балалар тағамы өндірісі үкіметтік емес ұйымдар, халықаралық агенттіктер және үгітшіл топтар тарапынан Кодекс сақталмауына байланысты өткір сынға ұшырады. Әлемдегі ең ірі азық-түлік және сусындар өндірушілерінің бірі – швейцариялық Nestlé компаниясы 1977 жылдан бері Кодекс әзірленгенге дейін және одан кейін сүт алмастырғыштарын сату практикасы үшін халықаралық бойкотқа ұшырап келеді (Nestlé бойкоты туралы қараңыз). Кодекс өзінің күшімен заңдық мәнге ие емес. Компаниялар Кодекс сақталмағаны үшін тек қана ұлттық мемлекеттің заңнамасына енгізілген жағдайда ғана заңдық жазаға тартылады. Көптеген елдер Кодексті толығымен немесе жартылай заң ретінде қабылдады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ), Халықаралық нәресте тағамы бойынша іс-қимыл желісі (IBFAN), ЮНИСЕФ, Save the Children, Тамаққа қолжетімділік бастамасы (ATNI) және басқа да халықаралық ұйымдар Кодекстің іске асырылуын әлем бойынша дербес және үкіметтермен бірлесіп бақылайды.