Кіріспе

Тамақ өнімдерін өндірушінің мәлімдемесі. Тамақ өнімдерінің қаптамасында және сату кезінде айтылатын денсаулыққа қатысты мәлімдеме – бұл тамақ өнімдерін өндірушінің өнімдерінің ауру немесе жағдайдың пайда болу қаупін азайтатыны туралы хабарлауы. Мысалы, сұлы жармасын өндірушілер сұлы қабығы холестерин деңгейін төмендетіп, осылайша жүрек ауруларының даму мүмкіндігін азайтады деп мәлімдейді. Нақты емес денсаулыққа қатысты мәлімдемелерге өнімнің "денсаулыққа пайдалы", "органикалық", "төмен майлы", "ГМО емес", "қант қосылмаған" немесе "табиғи" сипаттамалары жатады. Денсаулыққа қатысты мәлімдемелер рецептсіз және рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектерге, медициналық процедураларға және медициналық құралдарға да қатысты болуы мүмкін, бірақ олардың әдетте жеке, әлдеқайда қатаң регламенттері болады.

АҚШ-тағы денсаулыққа қатысты мәлімдемелер

Құрама Штаттарда тамақтану құрамы туралы жазылған денсаулыққа қатысты мәлімдемелерді АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) реттейді, ал жарнаманы Федералды сауда комиссиясы реттеуге жауапты. Диеталық қосымшалар тамақ өнімдері мен рецептсіз дәрі-дәрмектерден өзгеше, жеке тұтыну тауары түрі ретінде реттеледі.

FDA нұсқаулары

FDA-ның мәлімдемесіне сәйкес, "Тамақ өнімдерінің таңбалануындағы мақұлданған денсаулық туралы шағымдар – бұл FDA-ның қарауынан өткен және тамақ өнімдері немесе диеталық қосымшаларда қолданылуға рұқсат етілген шағымдар, олар тамақ немесе тамақ құрауышының ауру немесе денсаулыққа қатысты жағдайдың қаупін азайтуы мүмкін екенін көрсетеді". Мақұлданған денсаулық туралы шағым аурудың қаупін азайтуға қатысты деректермен ғана шектеледі және ауруды диагностикалауға, емдеуге, жеңілдетуге немесе жоюға қолданылмайды. Сондай-ақ, FDA 2018 жылы бір өндірушіге ұқсас жағдайларда, мұндай мәлімдемелерді қолдайтын деректер болмаған кезде, тамақ өнімдеріне белгілі бір денсаулық әсерлері бар деп жазбауға қарсы тамақ өндірушілерді бақылап, ескертеді. Сапалы денсаулық туралы шағымдар кейбір ғылыми деректермен қолдалады, бірақ мақұлданған денсаулық туралы шағымды растау үшін қажетті маңызды ғылыми стандартқа жетпейді. Сапалы денсаулық туралы шағымдарға міндетті түрде ескерту немесе басқа да толықтыру тілі қоса берілуі керек, бұл шағымды қолдайтын ғылыми деректердің деңгейін дәл жеткізу үшін қажет.

Тұтынушылардың мүдделерін қорғау

"Дені сау" деген жазбаны түрлі тағамдарға қолдану көптеген тағам сапасын қорғайтын ұйымдар үшін маңызды мәселе болып келді. Көбінесе, нақты тағамдардың денсаулыққа пайдалы екендігі туралы айғақтар ғылыми деректермен дәлелденбеген және ұлттық бақылау мекемелері тарапынан тексерілмейді. Бұған қоса, өндірушілер мен сатушылардың қаржыландыруымен жасалған зерттеулер, тәуелсіз зерттеулерге қарағанда, жағымды нәтижелер беруі мүмкін деген сын айтылып жүр.

Еуропадағы денсаулыққа қатысты мәлімдемелер

Еуропалық одақта Еуропалық тамақ қауіпсіздігі жөніндегі орган тамақ өнімдерін таңбалау бойынша ережелерді ұсынады, олар денсаулыққа пайдалы өнімдердің сапасын реттеуге бағытталған. Ұлыбританияда заң бойынша тамақ өнімдерінің қаптамасындағы кез келген денсаулыққа қатысты мәлімдеме дұрыс және осыратушы болмауы тиіс. Тамақ өндірушілер өздерінің мәлімдемелерінің заңды тұрғыдан негізді екеніне көз жеткізу үшін (2010 жылы тоқтатылған) Бірлескен денсаулыққа қатысты мәлімдемелер бастамасын пайдалана алады. 2005 жылдың басында Еуропалық Одақ демеушілік еткен және ILSI Europe үйлестірген PASSCLAIM (Тамақ өнімдері туралы мәлімдемелердің ғылыми негіздемесін бағалау процесі) жобасы (https://web.archive.org/web/20090822045739/http://europe.ilsi.org/) аяқталды. Бұл жобаның мақсаты тамақ өнімдері туралы мәлімдемелердің ғылыми негіздемесіне қатысты критерийлерді әзірлеу болды. Жобаға академиялық орта, ғылыми-зерттеу институттары, мемлекеттік органдар және өнеркәсіп өкілдерінен жүзден астам ғалым үлес қосты. Нәтижелер бойынша жазылған барлық мақалаларды http://www.ilsi.org/Europe/Pages/PASSCLAIMPubs.aspx сайтынан тегін жүктеуге болады. 2005 жылдың маусым айында European Journal of Nutrition журналында критерийлердің соңғы жиынтығын қамтитын түпкілікті консенсус құжаты жарияланды.