Кіріспе

1860-шы жылдардағы киім-кешек пен сән Еуропа және еуропалық ықпалдағы елдерде кең юбкалы әйелдер киімдерімен, кринолин мен ободтардың қолданылуымен және көркем киім қозғалысының ықпалымен пайда болған "балама сәндермен" сипатталады. Ерлер сәнінде бір матадан тігілген жакет, жилет және шалбардан тұратын үш бөліктен құралған костюм жаңашылық болып есептелді.

Түстер

Маувейн анилин бояғыштары (алғашқы химиялық бояғыштар) 1856 жылы ашылып, маталарға сәнді түстер қолдану үшін жылдам пайдаланыла бастады. Алғашқылары – қызғылт түсті және жарқын күлгін. 1860 жылы Италияның тәуелсіздік күресіндегі шайқастардың құрметіне екі сәнді, жарқын қызғылт анилин бояуына ат қойылды: Ломбардиядағы Маджента қаласының атымен Маджента және оған ұқсас Солферино. Маджентаны Англияда Сазерленд герцогинясы танымал етті, себебі Шпитальфилдс жібек тоқымашылары одан тілек білдірген еді.

Киімдер

1860-шы жылдардың басында юбкалар ең үлкен еніне жетті. 1862 жылдан кейін кринолиннің силуэті өзгерді және қоңырау тәрізді болмай, алды жағынан жалпақтанып, артқа қарай кеңейді. Бұл үлкен кеңістікті түрлі әшекейлер толтырды. Жабықтар мен жолақтар юбканың көп бөлігін жабуы мүмкін еді. Кейде юбкада соншама көп жұбалар болар еді, юбканың өзінің матасы көрінбей қалатын. Қайтадан кружево сәнге оралып, киімнің барлық жерінде қолданылды. Киімнің кез келген бөлігі күміс немесе алтынмен кестеленуі мүмкін еді. Тіпті әйелдердің атқа мінуге арналған киімдері де осындай әшекейлермен безендірілді. Күндізгі киімдерде кең пагода жеңдері, төменгі жеңдермен немесе engageantes-пен киіледі. Жоғары мойындықтар, кружевомен немесе тоқыма жағалармен немесе кемселдермен күндізгі киімнің сәнді көрінісін толықтырды. Кешкі көйлектерде төменгі мойындықтар мен қысқа жеңдер болды, олар қысқа қолғаптармен немесе кружевомен немесе тоқыма саусақсыз қолғаптармен киіледі. Көлемді юбкалар арқандармен, кіші шапанмен немесе кринолинмен қолдауға ие болды. 1856 жылға дейін арқандарды жиі қолданбады, ал бұрын юбкаларды қабатталған, майлы шапанмен қолдаған. Үлкен кринолиндер, әдетте, арнайы жағдайларға арналған. Юбкалар енді пішінделген панельдерден тігілді, себебі матаның тік тілімдерін жинау белдеуде қажетсіз көлемді тудырып, қажетті енді қамтамасыз ете алмады; бұл жиектері басылған киім маталарының қысқа мерзімді сәнінің соңы болды. Қатты түсті жібек киімдер күндіз де, кеш те киюге сәнге айналды, ал юбка екі бөліктен жасалуы мүмкін еді – біреуі ұзақ жеңді және жоғары мойынды, кешкі киімге арналған, екіншісі қысқа жеңді және төменгі мойынды, кешкі киімге арналған. Көйлектің өзі көбінесе үшбұрышты болып келетін, екі бөліктен тұратын алдыңғы бөлігі қапталған және үш бөліктен тұратын артқы бөлігінен тұратын. Онжылдық өте келе, жеңдер тарылып, 1850-ші жылдардың дөңгелек кринолині алдыңғы және бүйірлерінде кішірейіп, артқы жағында кеңейді. Көтерілген сыртқы юбкалар сәйкес келетін немесе контрастты астыңғы юбкаларды көрсетті, бұл көрініс келесі екі онжылдықта шау-шудың өркендеуімен толыққан күйіне жетеді. Онжылдықтың соңында белдік қысқа уақытқа көтерілді. Америкадағы сәндер Еуропаға қарағанда баяу қабылданатын. Париж немесе Лондоннан бір жыл немесе одан да көп уақыт өткен соң ғана американдық әйелдер журналдарында сәндік үлгілер пайда болуі әдеттегі жайт еді. Ұзын пальтолар өте кең юбкалармен практикалық болмады, ал әдеттегі сыртқы киімдер үшбұрыш жасау үшін диагональ бойынша бүктелген шаршы шальдар және жамбасқа немесе тізеге дейін жететін, бекітілген немесе бекітілмеген жакеттер болды. Үштен бір бөлігі ұзындықтағы плащтар (жеңі бар немесе жеңсіз) да киіледі. Жайлы жүру үшін жакеттерге еденге дейін жететін юбкалар қосылды, оларды таспалармен немесе қысқа шапанның үстінен тартылып, иілдірілуі мүмкін еді.

Ішкі киімдер

Алдыңғы жағы тар, ал алды жалпақ болғандықтан, бел мен жамбасқа көбірек назар аударылды. Сондықтан, денеге қажетті пішін беру үшін корсет қолданылды. Бұл корсеттерді бұрынғыдан ұзын ету арқылы және оларды жеке пішінді мата бөліктерінен құрастыру арқылы іске асырылды. Оларды қатты ету үшін кит сүйегінен жасалған жолақтармен, арқанмен немесе былғарыдан жасалған бөліктермен нығайтатын. Корсеттерді тығыздаудан өзге, бұл ауыр конструкция олардың жоғары жылжып кетуіне немесе белде жиырылуына жол бермеді. Бумен қалыптау да қисық контур жасауға көмектесті. Эдвин Изод 1860 жылдардың соңында ұсынған бұл процедурада крахмалмен ылғалданған корсетті бумен қыздырылған мыс торсы формасына құрғағанша қоятын. Тығыз байлау моралистер мен дәрігерлер арасында қызу талқылау тақырыбы болғанымен, ең шектен тыс сипаттамалар ерлердің жыныстық қиялынан туындаған. Кринолин немесе дөңгелек белдемше 1860 жылға қарай ең үлкен өлшемдерге жетті. Үлкен юбкалар сәннен шыға бастағанда, шамамен 1864 жылы, кринолиннің пішіні өзгерді. Оның алдыңғы және бүйір жақтары тартыла бастады, көлем тек артқы жағында қалды. "Америкалық" каркас – матамен жартылай жабылған дөңгелек белдемше, жаңа анилин бояуларының арқасында жарқын түстерде жасалған. Корсеттің астына көйлек кигізілетін. Көйлек әдетте қысқа жеңді және тізеге дейін жететін, зығыр немесе мақтадан тігілген. Көйлек пен шұлықтар терді сіңіріп, сыртқы киімді қорғауға арналған. Көп қабат киім болғандықтан, оңтүстік элитасының әйелдері үлкен көйлектерін киюден шаршап, оңтүстік ыстығынан және кит сүйегінен жасалған корсеттердің қысымынан құтылу үшін қысқа ұйқыға жиі жататын.

Әскери және саяси ықпал

Гарибальди көйлегі немесе "Гарибальди жакеті" 1860 жылы Франция императрицасы Евгения танымал етті. Олар әдетте, контрастты матадан жасалған ұзын шалбар киетін. Бір матадан жасалған пальто, жилет және шалбардан тұратын костюмдер ( "дитто костюм" деп аталады) осы кезде жаңалық саналды. Үйде көпіршік пальто немесе лаундж жакет жилет пен бір түсті шалбармен киюге болатын. Бұл түрі "дитто костюмнің", Ұлыбританияда лаундж костюм деп аталатын нұсқасы, әдетте жүннен жасалған және кең пішімді тігіспен тігілген. Дегенмен, 1870 жылдарға дейін лаундж костюмі қоғамдық орындарға лайықты деп есептелмеді. Пальтолардың қаптары кең, ал манжеттері терең болып, көбінесе контрастты барқыт жағаларымен жасалған. Жоғары шапаншалар қысқа мерзімге өте биік "түтікше" пішініне келді, бірақ басқа да түрлі шапаншалар пішіндері танымал болды. Осы кезеңде боулер шапаншасы бейресми бас киім ретінде танымал болды. Бұл жаңа бас киім әдетте жыл бойы қара, ал жаз айларында қоңыр түсті қалың матадан жасалған. 1865 жылы шапанша жасаушы Джон Б. Стетсон "Даланың бастығы" (Boss of the Plains) шапаншасын ойлап тапты. Ол ковбойлар мен қоныс аударушылар арасында, практикалық болғандықтан бірден танымал болды. Оның дөңгелек лентамен қапталған және кең қырлы, бастапқыда тік, бірақ көп ұзамай әйгілі ковбой шапаншасының қырлы пішініне айналған тәжі болды. Оның тығыз матасы суды ұстауға жеткілікті берік болатын.

Стил галереясы

Эдуард де Стоекль төменгі алдыңғы бөлігі мен лапельдері бар жилет үстіне плащ киген. Ол өрнекті галстук тағып тұр. 1855–65 жылдар. Манедің белгісіз ер адам мойнындағы әшекеймен бекітілген галстук, шаль жағалы жилет және контрастты пальто киген, 1860 жыл. Джордж Аугуст Сала қара барқыт жағасы бар пальто, кең лапельдері және терең манжеттері бар плащ, жилет және твид шалбар киген. Ол былғары қолғаптар киіп, цилиндр бас киім ұстап тұр. шамамен 1860–65 жылдар. Уильям Кертис Нойс өте кең лапельдері, кең манжеттері, контрастты (мүмкін барқыт) жағасы және өрнекті жиегі бар пальто, жилет және бір түстен жасалған сияқты шалбар киген. Оның үлкен галстугінің екі ұшы бос түрде оралған, инемен бекітіліп, содан кейін жилетіне салынған. 1855–65 жылдар. Джон Тайлер кең салбыраған галстук байлаған. Оның пальтосының лапельдері кең, ал контрастты жилетінің лапельдері де кең, 1860–62 жылдар. Вильгельм Тауберт қосымша иілген жағасы бар, лентамен байланған қара галстук киген. Неміс, 1862 жыл. Томас Д'Арси МакГи қараңғы қос көкірекшелі плащ, жоғары тігілген бір көкірекшелі жилет және шалбар киген, 1868 жыл. Роберт Ли (ортада) жакет, бір түстен жасалған шалбар және жилет киген. Ол қара галстук, «төрттік түйін» түйген және алақан шапқышы бар шляпаны қолында ұстап тұр. 1869 жылдың тамызы. Ескерту: Конгресс кітапханасының Брэйди Хенди коллекциясындағы фотосуреттердің көпшілігі 1855–1865 жылдармен таңбаланған. Суреттегі адамдар туралы белгілі мәліметтерге сүйене отырып, мүмкін болған жағдайда, нақтырақ мерзімдер қойылды. Мэтью Брэйдиге қараңыз.

Балалар сәндері

Ер балалар да, қыз балалар да жүре бастағаннан бастап 5-6 жасқа дейін юбка киетін. Кішкентай қыздар юбкаларын тізеден сәл төменге дейін, панталонның үстінен киетін. Қыздар өскен сайын юбкалары бірте-бірте ұзарады, жасөспірім шағында (әдетте 16-18 жаста) тобыққа дейін жететін. Ересек қыздар юбкаларын кеңітіп ұстау үшін дорба киетін. Кішкентай қыздар жұмыс істегенде және ойнағанда киімдерін таза ұстау үшін жууға болатын алжапқыш киетін, мысалы, Льюис Кэрроллдің 1865 жылғы романының басты кейіпкерінің «Алиса ғажайыптар елінде» киімі сияқты. Ұлдар қарапайым пиджак пен шалбар киетін.