HMS Indefatigable: Ұлыбританиялық шайқас крейсерінің тарихы

Кіріспе

1911 жылы Корольдік әскери-теңіз флотының "Indefatigable" класындағы шайқас крейсері ХМС Indefatigable – ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығында Корольдік әскери-теңіз флоты үшін салынған үш шайқас крейсері класының бас кемесі. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде, Indefatigable Жерорта теңізіндегі 2-ші шайқас крейсерлік эскадрильясының құрамында қызмет етті, онда ол Германия императорлық флотының шайқас крейсерін және жеңіл крейсерін Осман империясына қарай қашып бара жатқанда сәтсіз күйіп қуып шықты. Кеме 1914 жылғы 3 қарашада Дарданеллді қорғаған Осман бекіністерін бомбалады, содан кейін Мальтада жөндеуден өткеннен кейін ақпанда Ұлыбританияға оралды, онда ол 2-ші шайқас крейсерлік эскадрильясына қайта қосылды. Indefatigable 1916 жылғы 31 мамырда Ютландия шайқасында, соғыстың ең ірі теңіз шайқасында батты. Вице-адмирал сэр Дэвид Биттидің шайқас крейсерлік флотының бөлігі болған ол, шайқас крейсерлік әрекеттің бастапқы фазасы – "Оңтүстікке шабуылдың" алғашқы минуттарында бірнеше рет оққа түсті. Немец шайқас крейсерінен атылған снарядтар корпусында жарылыс тудырып, тесік жасады, ал екінші жарылыс кеменің үлкен бөліктерін 60 метр биіктікке лақтырды. 1019 адамдық экипаждың тек үш мүшесі ғана аман қалды.

Дизайн және сипаттама

1905 жылы үш кемеден кейін ешқандай соғыс крейсерлері тапсырылмады, себебі «Indefatigable» 1908–1909 жылдарғы әскери-теңіз бағдарламасының жалғыз соғыс крейсері болды. Жаңа либералдық үкімет 1906 жылдың қаңтарында билікке келіп, әскери-теңіз шығындарын қысқартуды талап етті, ал Адмиралтейство dreadnoughts, бірақ ешқандай соғыс крейсерлерін сұрамастан, қысқартылған бағдарлама ұсынды. Кабинет бұл ұсынысты екі ескірген бронекердің пайдасына қабылдамады, бірақ ақырында бір соғыс крейсерін сұрауға келісті, себебі Адмиралтейство жақында жарияланған неміс әскери-теңіз құрылысы жоспарына сай болу қажеттігін және ауыр артиллерия және бронефабрикаларын сақтау қажеттігін көрсетті. «Indefatigable» кемесінің алдын ала жобасы 1908 жылдың наурыз айында дайындалды, ал соңғы жоба, «Invincible» кемесінен сәл үлкен, жақсартылған қорғаныс жүйесімен және екі орталық мұнарасының екі жаққа да оқ атуына мүмкіндік беретін орталық бөлігінің ұзартылған ұзындығымен, 1908 жылдың қарашасында бекітілді. Көп броньды және жақсы су асты қорғанысы бар үлкен жоба тым қымбат деп есептелді. «Indefatigable» кемесінің жалпы ұзындығы 180 метр, ені 24 метр, ал толық жүктемеде суға бату тереңдігі 9 метр болатын. Кеме қалыпты жағдайда ығыстырып, толық жүктемеде. Оның экипажы 737 офицер және сарбаздан тұрды. Кеме екі Парсонс тікелей бу турбинасымен қозғалды, әрқайсысы екі пропеллерлік білікке қуат берді, 31 көмір күйдіретін Babcock & Wilcox қазандықтарынан алынған буды пайдаланды. Турбиналар ең жоғары жылдамдыққа ие болды. 1911 жылдың 10 сәуірінде теңіз сынақтары кезінде «Indefatigable» кемесі пропеллерлері ауыстырылғаннан кейін сағатта шамамен 23.5 түйін (43.5 км/сағ) жылдамдыққа жетті. Ол жеткілікті көмір мен отын майын алып жүрді, бұл оған круиздік жылдамдықпен шамамен 4000 теңіздік миль (7400 км) қашықтыққа ұшуға мүмкіндік берді.

No battlecruisers were ordered after the three ships in 1905 until Indefatigable became the lone battlecruiser of the 1908–1909 Naval Programme. A new Liberal Government had taken power in January 1906 and demanded reductions in naval spending, and the Admiralty submitted a reduced programme, requesting dreadnoughts but no battlecruisers. The Cabinet rejected this proposal in favour of two outmoded armoured cruisers but finally acceded to a request for one battlecruiser instead, after the Admiralty pointed out the need to match the recently published German naval construction plan and to maintain the heavy gun and armour industries. Indefatigables outline design was prepared in March 1908, and the final design, slightly larger than Invincible with a revised protection arrangement and additional length amidships to allow her two middle turrets to fire on either broadside, was approved in November 1908. A larger design with more armour and better underwater protection was rejected as too expensive. Indefatigable had an overall length of 590 feet (180 m), a beam of 80 feet (24 m), and a draught of 29 feet (9 m) at deep load. The ship normally displaced and at deep load. She had a crew of 737 officers and ratings. The ship was powered by two sets of Parsons direct drive steam turbines, each driving two propeller shafts, using steam provided by 31 coal burning Babcock & Wilcox boilers. The turbines were rated at and were intended to give the ship a maximum speed of During her sea trials on 10 April 1911, Indefatigable reached a top speed of from after her propellers were replaced. She carried enough coal and fuel oil to give her a range of at a cruising speed of
The Indefatigable class had a main armament of eight breech loading BL Mark X guns mounted in four hydraulically powered twin gun turrets. Two turrets were mounted fore and aft on the centreline, identified as 'A' and 'X' respectively. The other two were wing turrets mounted amidships and staggered diagonally: 'P' was forward and to port of the centre funnel, while 'Q' was situated starboard and aft. 'P' and 'Q' turrets had some limited ability to fire to the opposite side. Their secondary armament consisted of sixteen BL Mark VII guns positioned in the superstructure. They mounted two submerged torpedo tubes, one on each side aft of 'X' barbette, and twelve torpedoes were carried. The Indefatigables were protected by a waterline armoured belt that extended between and covered the end barbettes. Their armoured deck ranged in thickness between with the thickest portions protecting the steering gear in the stern. The turret faces were thick, and the turrets were supported by barbettes of the same thickness. Indefatigable was unique among British battlecruisers in having an armoured spotting and signal tower behind the conning tower, protected by of armour. However, the spotting tower was of limited use, as its view was obscured by the conning tower in front of it and the legs of the foremast and superstructure behind it. During a pre war refit, a 9 feet (3 m) rangefinder was added to the rear of the 'A' turret roof, and this turret was equipped to control the entire main armament as an emergency backup for the normal fire control positions.

«Indefatigable» класындағы кемелердің негізгі қаруы төрт гидравликалық қуатпен басқарылатын екі зеңбірекпен жабдықталған сегіз BL Mark X зеңбірегі болды. Екі мұнара алдыңғы және артқы орта сызықта орналастырылып, сәйкесінше «A» және «X» деп белгіленді. Қалған екеуі – кеме ортасына орналастырылған және диагональды түрде орналасқан қанатты мұнаралар: «P» – алдыңғы және орталық түтікшенің сол жағында, ал «Q» – оң және артқы жақта орналасқан. «P» және «Q» мұнараларының қарсы жаққа оқ ату мүмкіндігі шектеулі болды. Олардың қосалқы қарулары 16 BL Mark VII зеңбірегінен тұрды, олар суперструктурада орналастырылған. Олар «X» барбетінің артқы жағында орналасқан екі су асты торпеда түтігін және он екі торпеданы алып жүрді. «Indefatigable» кемелері су сызығындағы броньды белдікпен қорғалды, ол барбеттердің соңғы жақтары арасында созылып, оларды жапты. Олардың броньды палубасының қалыңдығы шамамен 76–152 мм (3–6 дюйм) аралығында болды, ең қалың бөліктері артқы жақтағы рульді қорғады. Мұнаралардың беттері 229 мм (9 дюйм) қалыңдыққа ие болды, ал мұнаралар бірдей қалыңдықтағы барбеттермен қолдау көрсетілді. «Indefatigable» британдық соғыс крейсерлері арасында бақылау және сигнал мұнарасымен броньдалған бірегей кеме болды, ол бақылау мұнарасының артында орналасқан және 229 мм (9 дюйм) броньмен қорғалған. Алайда, бақылау мұнарасының пайдасы шектеулі болды, өйткені оның көрінісі алдындағы бақылау мұнарасымен және оның артындағы алдыңғы мачтаның тіректерімен және суперструктурамен жасырылды. Соғысқа дейінгі жөндеу кезінде «A» мұнарасының артқы жағына 3 метрлік қашықтық өлшегіш қосылды, ал бұл мұнара қалыпты атыс басқару позицияларына арналған резервтік құрал ретінде барлық негізгі қару-жарақты басқаруға жабдықталды.

Соғыс кезіндегі өзгерістер

1915 жылы наурыз айында "Индефигигебл" кемесіне 3 дюймдік 20 центнерлік QF зениттік пулеметі, жоғары бұрышты Mark II орнатуымен қоса берілді. Оған 500 оқ берілді. Кеменің барлық 4 дюймдік пулеметтері 1915 жылдың қарашасында жасалған жөндеу жұмыстары кезінде казематтарға орналастырылып, пулемет экипаждарын ауа райынан және жаудың шабуылынан қорғау үшін пулемет қалқандарымен жабдықталды, бірақ сонымен бірге екі артқы пулемет алынып тасталды. 1915 жылдың ортасынан 1916 жылдың мамырына дейін кемеге отты басқару директоры орнатылды, ол отты басқаруды директор офицерінің басқаруына біріктірді, ол енді пулеметтерді атып тұрды. Мұнара экипажының міндеті – директордан берілген нұсқаулар бойынша пулеметтерді нысанаға келтіру болды. Бұл кеменің тербелісінен снарядтардың шашырауы тоқтатылғандықтан, дәлдікті едәуір арттырды, себебі әр мұнара өздігінен атып тұрды; сондай-ақ, отты басқару директоры снарядтардың түсуін оңай анықтай алды.

Ерте мансап

Indefatigable кемесі 1909 жылғы 23 ақпанда Плимут қаласындағы Девонпорт кеме жасақтау орнында салынды. 1909 жылғы 28 қазанда суға жіберілді және 1911 жылғы 24 ақпанда құрастырылуы аяқталды. Қызметке кірген соң, Indefatigable 1-ші крейсерлік эскадрильяда қызмет етті, ол 1913 жылғы қаңтарда 1-ші шайқас крейсерлік эскадрильясы (ШКЭ) деп аталды. С. Ф. Соверби 1913 жылғы 24 ақпанда капитан болып тағайындалды. Сол жылдың желтоқсан айында ол Жерорта теңізіне жіберілді, онда 2-ші шайқас крейсерлік эскадрильясына қосылды.

Гобен мен Бреслауды қуып шығу

Индефатигебл, "Барселона" крейсерімен бірге және адмирал сэр Беркли Милннің басшылығымен, 4 тамыздың таңында француз Алжирінің Филиппвиль портын шағын бомбалаудан кейін шығысқа қарай бет алған неміс шайқас крейсері "Гебен" және жеңіл крейсері "Бреслау" кемелерімен кездесті. Ұлыбритания мен Германия әлі соғыс жарияламағандықтан, Милн немістер Мессинаға көмір қайтару үшін қайтып бара жатқанда оларды ұстап бақылады. Үш шайқас крейсерінің де қазандықтарында мәселелер болды, бірақ "Гебен" мен "Бреслау" байланысты үзіп, 5 тамыздың таңында Мессинаға жетті. Осы кезде Германия Бельгияны басып алды және соғыс жарияланды, бірақ Адмиралтействоның итальяндық бейтараптықты сақтау және итальян жағалауынан белгілі бір қашықтықта болу туралы бұйрығы Мессина бұғазына кіруге тыйым салды, одан олар портты тікелей бақылай алатын. Сондықтан Милн "Индефатигебл" және басқа крейсерді бұғаздың солтүстік жағында орналастырды, немістер батысқа қарай шабуылдап, француз әскерін тасымалдаушы кемелерге шабуыл жасауы мүмкін деп күтті. Ол жеңіл крейсерді оңтүстік жағында орналастырды және "Индомитаблды" Батыс Жерорта теңізіндегі әрекетке дайын болу үшін Бизертеге көмірге жіберді. 6 тамызда немістер Мессинадан шығып, Глостердің артынан шығысқа, Константинопольге қарай бет алды. Милн контр-адмирал Вильгельм Сухонның батысқа бұрылуын күтіп, 8 тамыздың түн ортасынан кейін Мальтада шайқас крейсерлерін ұстады, содан кейін сегіз сағат бұрын "Гебенді" көрген Матапанға қарай баяу жылдамдықпен теңізге шықты. 14:30-да ол Адмиралтействодан Ұлыбританияның Австрия-Мажарстанмен соғыста екендігі туралы қате хабарлама алды. Соғыс 12 тамызға дейін жарияланбады, ал бұйрық төрт сағаттан кейін кері қайтарылды, бірақ Милн Австрияның Адриатикадан қашып кету әрекетіне қарсы күзету туралы тұрақты бұйрығына сәйкес "Гебенді" іздеуден бас тартты. 9 тамызда Милнге "7 тамызда Матапаннан өтіп, солтүстік-шығысқа қарай бағыт алған "Гебенді" қуу" туралы нақты бұйрық берілді. Милн Сухонның Дарданеллге қарай бара жатқанына сенбеді, сондықтан ол Эгей теңізінен шығуды күзетуге шешім қабылдады, бірақ "Гебеннің" шығуға ниеттенбейтінін білмеді. Бұл шабуыл 6 қарашада Ұлыбританияның Осман империясына қарсы ресми түрде соғыс жариялағанға дейін болды. "Индефатигебл" 1915 жылдың 24 қаңтарында "Инфлексибл" кемесімен ауыстырылып, Мальтаға жөндеуге жіберілді, содан кейін 14 ақпанда Англияға аттанды және келгеннен кейін 2-ші БКК-ға қосылды. Кеме келесі бір жарым жыл бойы Солтүстік теңізде оқиғасыз патрульдік сапарларды жүргізді. 1916 жылдың сәуір-мамыр айларында "Индефатигеблдің" басқа жартылай сіңлісімен соқтығысқаннан кейін жөндеуде болған оның жартылай сіңлісінің орнына 2-ші БКК-нің уақытша флагманы болды.

Indefatigable, accompanied by the battlecruiser and under the command of Admiral Sir Berkeley Milne, encountered the German battlecruiser Goeben and the light cruiser Breslau on the morning of 4 August 1914, which were headed east after a cursory bombardment of the French Algerian port of Philippeville. Britain and Germany were not yet at war, so Milne turned to shadow the Germans as they headed back to Messina to re coal. All three battlecruisers had problems with their boilers, but Goeben and Breslau were able to break contact and reached Messina by the morning of the 5th. By this time, Germany had invaded Belgium and war had been declared, but an Admiralty order to respect Italian neutrality and stay more than from the Italian coast precluded entering the Strait of Messina, from which they could have observed the port directly. Therefore, Milne stationed and Indefatigable at the northern exit of the strait, expecting the Germans to break out to the west where they could attack French troop transports. He stationed the light cruiser at the southern exit, and sent Indomitable to coal at Bizerte, where she was ready for action in the Western Mediterranean. The Germans sortied from Messina on 6 August and headed east, toward Constantinople, trailed by Gloucester. Milne, still expecting Rear Admiral Wilhelm Souchon to turn west, kept the battlecruisers at Malta until shortly after midnight on 8 August when he set sail at a leisurely for Cape Matapan, where Goeben had been spotted eight hours earlier. At 14:30, he received an incorrect message from the Admiralty stating that Britain was at war with Austria Hungary. War would not actually be declared until 12 August, and the order was countermanded four hours later, but Milne gave up the hunt for Goeben, following his standing orders to guard the Adriatic against an Austrian break out attempt. On 9 August, Milne was given clear orders to "chase Goeben which had passed Cape Matapan on the 7th steering north east." Milne still did not believe that Souchon was heading for the Dardanelles, and so he resolved to guard the exit from the Aegean, unaware that the Goeben did not intend to come out. This attack actually took place before Britain's formal declaration of war against the Ottoman Empire on 6 November. Indefatigable remained in the Mediterranean until she was relieved by Inflexible on 24 January 1915 and proceeded to Malta for a refit; she then sailed to England on 14 February and joined the 2nd BCS upon her arrival. The ship conducted uneventful patrols of the North Sea for the next year and a half. She was the temporary flagship of the 2nd BCS during April–May 1916, while her half sister was under repair after colliding with Indefatigables other half sister .

Ютландия шайқасы

1916 жылғы 31 мамырда 2-ші БКК «Жаңа Зеландия» (Адмирал Уильям Пакенхэмнің флагманы) және «Indefatigable» кемелерінен тұрды. Эскадрилья Адмирал Биттидің Крейсерлер флотына бекітілді, ол Солтүстік теңізге ашық теңіз флотының шабуылын тойтару үшін теңізге шықты. Британдықтар неміс радиохабарларын дешифрледі және немістер теңізге шығар алдында өздерінің базаларын тастап кетті. Адмирал Франц фон Хиппердің крейсерлері 15:20-да өздерінің батысында Крейсерлер флотын байқады, бірақ Биттидің кемелері немістерді өздерінің шығысында 15:30-ға дейін байқай алмады. Екі минуттан кейін ол бағытты шығыс-оңтүстік-шығысқа өзгертуге бұйрық берді, немістердің шегіну жолына орналасып, кемелерінің экипаждарын дайындыққа шақырды. Сондай-ақ, ол жетекші болған 2-ші БКК-ге 1-ші БКК-нің артынан түсуге бұйрық берді. Хиппер өз кемелеріне британдықтардан алыстап, оңтүстік-шығыс бағытына бұрылуға және 2-ші барлау тобының үш жеңіл крейсеріне қосылуға мүмкіндік беру үшін жылдамдықты азайтуға бұйрық берді. Осы бұрылыспен Хиппер ашық теңіз флотына қайта шегінді, ол сол кезде одан шамамен артта болды. Бетти сол уақытта бағытын шығысқа қарай өзгертті, өйткені Хипперді кесіп өту үшін ол әлі де тым солтүстікке орналасқаны анық болды. Бұл «Оңтүстікке қарай шабуыл» деп аталатын жағдайдың бастамасы болды, себебі Битти 15:45-те бағытын өзгертіп, шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай бағытталды, Хиппердің бағытына параллель жүріп, қашықтық төмендеді. Немістер 15:48-де бірінші болып атып, содан кейін британдықтар. Британдық кемелер әлі де бұрылыс жасап жатқан еді, немістер атып жатқанда, тек екі жетекші кеме ғана бағытына келді. Британдық формация оң жаққа қарай эшелонмен орналасты, «Indefatigable» артта және батысқа қарай, ал «Жаңа Зеландия» одан алда және сәл шығысқа қарай болды. Неміс атысы бастапқыда дәл болды, бірақ британдықтар неміс кемелері тұманға сіңіп кеткен кезде қашықтықты шамадан тыс бағалады. «Indefatigable» мақсатты белгіледі, ал «Жаңа Зеландия» өзі қатыспай, нысананы іздеді. 15:54-те қашықтық қысқарды және Битти бағытты екі градусқа оңға бұруға бұйрық берді, 15:57-де қашықтықты арттыру үшін. Сағат 16:00-де «Indefatigable» кемесі Фон дер Танннан екі-үш снарядтан артқы мұнараның маңына соққы алды. Ол формациядан шығып, оң жаққа қарай құлап, содан кейін артқы жағына қарай батып, сол жаққа қарай иеленді. Оның оқ-дәрі қоймалары 16:03-те жарылды, бірі алдыңғы палубаға, екіншісі алдыңғы мұнараға тиді. Кеменің алдыңғы бөлігінен түтін мен от шықты, ал үлкен бөліктер 61 метр биіктікке лақтырылды. Кеменің жоғалуының ең мүмкін себебі – «X» қоймасындағы дефлаграция немесе төмен деңгейдегі жарылыс болды, ол кеменің төменгі бөлігін жарып, рульді басқару валдарын қиратты, содан кейін екінші рейдте оның алдыңғы қоймалары жарылды. Соңғы археологиялық зерттеулер кеме Фон дер Таннпен болған шайқастың алғашқы минуттарында жарылып кеткенін көрсетті, ол «Indefatigable» кемесіне тек 52 снаряд атқан, ал кеменің алдыңғы бөлігі де жарылып кетті. Оның 1019 экипажының тек үшеуі ғана аман қалды. Суда қалған екі аман қалған – «Абл» теңізшісі Фредерик Артур Гордон Эллиотт және «Лидинг Сигналман» Чарльз Фармер «Indefatigable» кемесінің капитаны К. Ф. Совербиді тауып алды. Эллиотт пен Фармерді кейіннен неміс торпедалық қайығы құтқарып алды, бірақ сол кезде Соверби жарақаттарынан қайтыс болды. Үшінші аман қалған – сигналман Джон Бойерді белгісіз неміс кемесі алып кетті. Ол 1916 жылғы 24 маусымда «Таймс» газетінде экипаж мүшесі ретінде қате көрсетілді.

On 31 May 1916, the 2nd BCS consisted of New Zealand (flagship of Rear Admiral William Pakenham) and Indefatigable. The squadron was assigned to Admiral Beatty's Battlecruiser Fleet which had put to sea to intercept a sortie by the High Seas Fleet into the North Sea. The British were able to decode the German radio messages and left their bases before the Germans put to sea. Admiral Franz von Hipper's battlecruisers spotted the Battlecruiser Fleet to their west at 15:20, but Beatty's ships did not spot the Germans to their east until 15:30. Two minutes later, he ordered a course change to east south east to position himself astride the German's line of retreat and called his ships' crews to action stations. He also ordered the 2nd BCS, which had been leading, to fall in astern of the 1st BCS. Hipper ordered his ships to turn to starboard, away from the British, to assume a south easterly course, and to reduce speed to to allow three light cruisers of the 2nd Scouting Group to catch up. With this turn Hipper was falling back on the High Seas Fleet, then about behind him. Around this time Beatty altered course to the east as it was quickly apparent that he was still too far north to cut off Hipper. This began what was to be called the "Run to the South" as Beatty changed course to steer east south east at 15:45, paralleling Hipper's course, now that the range closed to under The Germans opened fire first at 15:48, followed by the British. The British ships were still in the process of making their turn as only the two leading ships, and , had steadied on their course when the Germans opened fire. The British formation was echeloned to the right with Indefatigable in the rear and furthest to the west, and New Zealand ahead of her and slightly further east. The German fire was accurate from the beginning, but the British overestimated the range as the German ships blended into the haze. Indefatigable aimed at and New Zealand targeted while remaining unengaged herself. By 15:54, the range was down to and Beatty ordered a course change two points to starboard to open up the range at 15:57. Around 16:00, Indefatigable was hit around the rear turret by two or three shells from Von der Tann. She fell out of formation to starboard and started sinking towards the stern and listing to port. Her magazines exploded at 16:03 after more hits, one on the forecastle and another on the forward turret. Smoke and flames gushed from the forward part of the ship and large pieces were thrown 200 feet (61 m) into the air. It has been thought that the most likely cause of her loss was a deflagration or low order explosion in 'X' magazine that blew out her bottom and severed the steering control shafts, followed by the explosion of her forward magazines from the second volley. More recent archaeological evidence shows that the ship was actually blown in half within the opening minutes of the engagement with Von der Tann which fired only fifty two shells at Indefatigable before the fore part of the ship also exploded. Of her crew of 1,019, only three survived. While still in the water, two survivors, Able Seaman Frederick Arthur Gordon Elliott and Leading Signalman Charles Farmer, found Indefatigable's captain, C. F. Sowerby, who was badly wounded. Elliott and Farmer were later rescued by the German torpedo boat , but by then Sowerby had died of his injuries. A third survivor, Signalman John Bowyer, was picked up by another unknown German ship. He was incorrectly reported as a crew member from in The Times on 24 June 1916.

Бүгінгі аянбай

Indefatigable, басқа Ютланд апаттарымен бірге, 1016 адамның мәңгілік жатқан жеріне одан әрі зиян келтіруді болдырмау мақсатында 1986 жылғы Әскери қалдықтарды қорғау заңы бойынша қорғалатын орын деп жарияланды. 1917 жылы Канад тауларындағы Индефтигабл тауы осы шайқас крейсерінің құрметіне аталды. Ыдырау орны 2001 жылы анықталды, ол бұрын ауыр түрде тоналған екені белгілі болды. Теңіз археологы Иннес Маккартни жүргізген соңғы зерттеулер көрсетті, Фон дер Танның кемеге жасаған алғашқы шабуылдары "Х" мұнарасының оқ-дәрі қоймасының жарылуына әкелді, нәтижесінде мұнараның алдынан бастап кеменің кормасына дейін бір бөлігі қирады. Мұндай жарылыстан туған дыбыс жылдамдығынан асып түсетін соққы толқыны кемедегі көптеген адамдардың қаза болуына себеп болған болуы мүмкін. Кеменің алдыңғы бөлігі өзінің инерциясымен, әлі де атыс астында суға батып кеткенше инертікпен қозғала берді. Ыдыраудың екі жартысы теңіз түбінде бірнеше метрге дейін бөлініп жатыр. Корма бөлігі бұрын табылмаған еді.