Кіріспе

Квебекке еврей иммигранттары әкелген бәліштің бір түрі – Монреаль стиліндегі бәліш немесе Монреаль бәліші (кейде бәліш; ; ) – қолмен жасалған және ағаш отты пеште пісірілген ерекше бәліш. Нью-Йорк стиліндегі бәліштен айырмашылығы, Монреаль бәліші кішкентай, жұқа, тәтті және тығыз болып келеді, тесігі үлкен, және әрқашан ағаш отты пеште пісіріледі. Оның құрамында молтоз, жұмыртқа бар, тұз жоқ, ал пісірмес бұрын бал қосылған суда қайнатылады. Монреальдегі кейбір орындарда бәліш әлі де қолмен дайындалып, клиенттердің көз алдында пісіріледі. Оның екі басты түрі бар: қара тұқым (көкек тұқымы) немесе ақ тұқым (күнжіт тұқымы).

Тарих

Монреаль бәліштері, сол сияқты пішіндес Нью-Йорк бәліштері де Солтүстік Америкаға Польшадан және басқа Шығыс Еуропа елдерінен еврей иммигранттары әкелді; текстура мен дәмдегі айырмашылықтар иммигрант наншылар өз кәсібін үйренген Польшаның нақты аймағының стилін көрсетеді. Монреальге бәлішті кім алғаш әкелгені туралы шағын дау бар. Олар (хабарлауынша) алғаш Монреальде Хайм (Хайман) Селигман пісірген, бұл туралы Монреаль еврейлігінің тарихшысы Джо Кинг растаған. Селигман бастапқыда Лашин аудандық қауымдастығында жұмыс істеді, кейін нан пісіру орнын Монреальдің орталық бөлігіндегі Сент-Лоран бульварының бойындағы Шварц деликатесханасына жақын даладағы жерге көшірді. Селигман бәліштерін ондағанда тізіп, еврей Майн көшесін аралап, өнімдерін бастапқыда арбамен, содан кейін жылқымен және арбамен, ал кейін қайта жаңартылған таксиден сатты. Селигман Майер Левуковичпен және Джек Шлафманмен серіктестікке түсті, бірақ екеуімен де арасы суық болды. Селигман мен Левукович 1957 жылы Сент-Виатуер бәліш дүкенін ашты, ал Шлафман 1919 жылы Фэрмаунт бәлішін құрды, екеуі де қазірге дейін жұмыс істеп келеді.

Тарату

Монреальдегі ағылшын тілді еврей қауымының көп бөлігі біртіндеп басқа жерлерге көшіп кетті. Осы қауымға қызмет көрсету үшін Монреаль стиліндегі бәліш дүкендері Дартмут (Нова-Скотия), Ванкувер, Оттава, Торонто, Гамильтон, Калгари, Уайтхорс және басқа да Канада қалаларында, тіпті АҚШ-та, мысалы, Берлингтон, Хьюстон, Лос-Анджелес, Окленд, Портленд және Сиэтлде ашылды. Бір кезде бұл стильдегі бәліш АҚШ-тың солтүстік-шығысында жақсы танылмаған еді, себебі Нью-Йорк қаласындағы бәліш өте жақын болды. (Бір ерекшелік – Вермонт штатындағы Берлингтон қаласы, онда Майерс Бейгелс Монреаль стиліндегі ағаш отты пешімен және бұрынғы St Viateur Bagel Shop нан пісірушісі Ллойд Сквайрспен мақтана алады). Бір уақытта Нью-Йоркте Бруклин ауданында бір-бірінен төрт блок арада Монреаль стиліндегі екі бәліш дүкені болған, бірақ біреуі қазір жабылды, ал екіншісі енді Монреаль стиліндегі бәліштерді ұсынбайды. Монреаль стиліндегі бәліштер қазіргі таңда ғарышқа аттанған жалғыз бәліш түрі болып табылады. Монреальде өскен Грегори Чамитов STS 124 миссиясына жолаушы ретінде, ал ISS 17 экспедициясына экипаж мүшесі ретінде үш қап сусамы бар бәлішті өзімен бірге алып кетті.

Белгілі бәліш дүкендері

Монреальдегі бірнеше бәліш фабрикалары нағыз монреальдік стильдегі бәліштерді шығарады. 263 St Viateur West даңғылындағы St-Viateur Bagel және 74 Avenue Fairmount Ouest мекенжайындағы Fairmount Bagel – Монреальдегі екі белгілі бәліш дүкені. Екеуі де қаладағы ең ескі бәліш дүкені екенін мәлімдейді.