Кіріспе

Книш – ашкенази еврейлеріне тән, қамырмен жабылған ішкіліктің пісірілген немесе қуырылған тағам.

Книш /k//ə/'/n//ɪ//ʃ/ немесе /k//n//ɪ//ʃ/ – дәстүрлі ашкенази еврей шақасы, қамырмен жабылған ішкіліктен тұрады, көбінесе пісіріледі немесе кейде майда қуырылады. Кништер көбінесе еврей халқы көп қалалық аймақтардағы көше сатушыларынан, кейде хот-дог дүкенінен немесе етханадан сатып алынады. Олар әлі күнге дейін Нью-Йорк ас-суымен тығыз байланысты, мүмкін, Манхэттеннің төменгі шығыс жағында орналасқан Yonah Schimmel's Knish Bakery мейрамханасының арқасында, бұл дәстүрлі түрде еврейлер ауданы. Кништерді Солтүстік Америкада Ашкенази еврей босқындары, қоныс аударушылар (негізінен қазіргі Беларусь, Литва, Украина және Шығыс Польшадан) танымал етті. Көптеген дәстүрлі нұсқаларда ішкілік толығымен картоп пюресі, каша (қазандық бидай) немесе ірімшіктен жасалады. Басқа да түрлі ішкіліктерге сиыр еті, тауық еті, тәтті картоп, қара бұршақ немесе шпинат жатады. Книш дөңгелек, төртбұрышты немесе шаршы болуы мүмкін. Олар толығымен қамырмен қапталуы немесе ішкіліктің бір бөлігі үстіңгі жағынан шығып тұруы мүмкін. Мөлшері бір тілімдей шағын көлемнен бастап сэндвичтей үлкенге дейін болуы мүмкін.

АҚШ тарихы

1900 жылы Америка Құрама Штаттарына келген ашкенази яһуди иммигранттары книш әкелді. Книш (קניש) – славян тілінен шыққан идиш сөзі, украин тіліндегі книш (книш) және поляк тіліндегі книш (knysz) сөздерімен байланысты. Кништің алғашқы түрі – орта ғасырлардағы қуырылған көкөніс немесе қуырылған тағам, ол книш деп аталды; кейін ол ішіне толтырылатын тағамға айналды. Украинада книш ашытқымен пісірілген, іші толтырылған нанға айналды, ал қазір көбінесе тәтті, дәмді емес; еврей книшінің орыс аналогы – пирожок (пирожки́). Дәстүрлі тағам көрші елдерге тарады, ал одан әрі көші-қон оның таралуына көмектесті. Кништерді қуырудың орнына пісіруді картоп Шығыс Еуропада кеңінен танымал болған кезден бастады, ал қамыр қаптамасы нанға қарағанда бәлішке көбірек ұқсады. Көбінесе 20 ғасырдың басында Нью-Йорк қаласында еврей иммигранттары тарапынан танымал болған тағам ретінде қабылданады, АҚШ 2000 жылдары кништердің қайта жандануын бастан өткерді, мұны Филадельфиядағы Knishes and Dishes, Балтимордағы Knish Shop (Мэриленд штаты), Буффало және Берген (Вашингтон, округ Колумбия), немесе Калифорния штатының Уэстлейк-Виллидж қаласындағы My Mother's Knish сияқты арнайы мекемелерге байланыстыруға болады. 20 ғасырда Нью-Йорк қаласы мен штатының саясаткерлері еврей жұмысшы табына қолдау білдіру үшін книш жеп жүргендей бейнеледі. Бұл тенденция қала шеттеріне көшуден және Эд Кох пен Руди Джулианидің тағам арбаларынан книш сатуды шектеген саясатынан кейін азайды.