Кіріспе
Құстар мен басқа динозаврларда кездесетін қос шанышқан сүйек; екі кіндік сүйектің бірігуі. Furcula (латынша "кішкентай шанышқы"; : furculae) немесе тілек сүйегі – көптеген құстар мен құс емес динозаврлардың кейбір түрлерінде кездесетін қос шанышқан сүйек. Ол екі кіндік сүйектің бірігуінен түзіледі. Құстарда оның басты қызметі – ұшудың қиындықтарына төтеп беру үшін кеуде қаңқасын нығайту.
The furcula (Latin for "little fork"; : furculae) or wishbone is a forked bone found in most birds and some species of non avian dinosaurs, and is formed by the fusion of the two clavicles. In birds, its primary function is in the strengthening of the thoracic skeleton to withstand the rigors of flight.
Құстарда
Фуркула құстың иықтары арасында тірек ретінде жұмыс істейді және құстың әрбір лопаткасына жалғасады. Коракоид пен лопаткамен бірге, ол триоссеальдік канал деп аталатын ерекше құрылымды құрайды, онда супракоракоид бұлшықеттерін күрек сүйегімен байланыстыратын күшті сіңір бар. Бұл жүйе қанаттарды қалпына келтіру кезінде көтеруге жауапты. Ұшу кезінде түсірілген рентген суреттері көрсеткендей, фуркула көкірек қуысын нығайтудан басқа, ұшу кезінде көкірек белдеуінде серіппе сияқты әрекет етеді. Ол қанаттар төмен тартылғанда кеңейеді және олар көтерілгенде кері қайтады. Осы әрекетте фуркула кеуде бұлшықеттерінің жирылуынан туындаған энергияның бір бөлігін сақтай алады, иықтарды бүйірге қарай кеңейтеді, содан кейін фуркула қалыпты күйіне оралғанда жоғары соққы кезінде энергияны босатады. Бұл өз кезегінде иықтарды дене ортасына тартады. Шыршаның денесіне қарағанда фуркуласы орташа көлемде және күшті болғанымен, фуркуласы жоқ көптеген түрлер бар, мысалы, шырша құстары, кейбір тукандар мен Жаңа әлем барбеттері, кейбір сұрғырлар, кейбір тотықұстар, тураколар және мезиттер. Бұл құстар әлі де толыққанды ұша алады. Басқа түрлер фуркуланы кері бағытта дамытты, сондықтан оның көлемі артты және серіппе ретінде әрекет ету үшін тым қатаң немесе үлкен болды. Мысықтар мен сұңқарлар сияқты күшті ұшқыштарда фуркуланың қолдары үлкен, қуыс және өте қатты. Құстарда фуркула тыныс алуға көмектеседі, ауа қаптары арқылы ауаны соруға көмектеседі. Тираннозавридтер, троодонтидтер, целофизидтер және аллозавридтер фуркуланың біріккен кіндік сүйек емес, түрленген және бөлінген кіндік сүйек екенін ұсынды.
Фольклорлық шығармалар
Қаздың тілек сүйегі арқылы болжауға қатысты ырым-жырымдар, кем дегенде, орта ғасырдың соңына дейін барып жетеді. Иоганнес Хартлиб 1455 жылы қаздың тілек сүйегі арқылы ауа райын болжау туралы жазған: «Қаз Сент-Мартин күні немесе түні желінген кезде, ең ескі және ең білгір адам кеуде сүйегін сақтап, таңға дейін кептіріп, сосын оны барлық жағынан – алдынан, артынан және ортасынан мұқият қарап тексерген. Осылайша олар қыстың қатал немесе жұмсақ, құрғақ немесе ылғалды болатынын болжайды, ал болжамдарына сонша сенімді болғандықтан, оның дұрыстығына мүлкін тікелей тігіп қояды». Сондай-ақ, әскери офицер туралы: «Бұл батыр адам, осы христиан капитаны өзінің киімінен осы еретикалық ырым-жырымның нышаны – қаз сүйегін алып шықты да, маған Кандлемас күнінен кейін қатты аяз болады, ол сәтсіздікке ұшырамайды екенін көрсетті». Капитан сондай-ақ: «Пруссиядағы тевтон рыцарлары барлық соғыстарын қаз сүйегінің болжауымен жүргізді; қаз сүйегі нені болжаса, олар да сол бойынша екі науқанды – біреуін жазға, екіншісін қысқа жоспарлады». Екі адамның сүйекті тартып, үлкен бөлігін алған адам тілек тілейтін әдет 17 ғасырдың басында қалыптасты. Сол кезде сүйекке «күлкілі ой» деген ат қойылған. Бұл әдет-ғұрыпқа қатысты «тілек сүйегі» деген атау 1860 жылдан бері қолданылып келеді.