Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық ғалым және белсенді (1921–2016)
Canadian academic and activist (1921–2016)
Урсула Мартиус Франклин (16 қыркүйек 1921 – 22 шілде 2016) – канадалық металлург, зерттеу физигі, автор және педагог, 40 жылдан астам Торонто университетінде сабақ берді. Франклин технологияның саяси және әлеуметтік салдары туралы жазбаларымен танымал. Ол 1989 жылғы Massey Lectures-ке негізделген «Технологияның нақты әлемі» кітабының авторы; «Урсула Франклин оқырманы: Пацифизм – жол картасы», оның мақалаларының, сұхбаттарының және лекцияларының жинағы; және «Урсула Франклин сөйлейді: ойлар мен толғаныстар», оның 1986 мен 2012 жылдар аралығындағы 22 сөйлеген сөздері мен бесеу сұхбатын қамтиды. Франклин квакер дінін ұстанды және пацифистік және феминистік мақсаттар үшін белсенді жұмыс істеді. Ол соғыстың бекерлігі және бейбітшілік пен әлеуметтік әділет арасындағы байланыс туралы көп жазды және сөйледі. Франклин көптеген құрметтер мен сыйлықтарға ие болды, соның ішінде Канададағы қыздар мен әйелдердің теңдігін ілгерілеткені үшін «Персон ісі» құрметіне генерал-губернатордың сыйлығы және адам құқықтарын қорғаудағы еңбегі үшін Пирсон бейбітшілік медалі. 2012 жылы ол Канада ғылым және инженерия даңқына енгізілді. Торонтодағы Урсула Франклин академиясы, сондай-ақ Торонто университетінің кампусындағы Урсула Франклин көшесі оның құрметіне аталды. Франклин үшін технология – машиналар, құрылғылар немесе электрондық хабар таратушылардан гөрі әлдеқайда кең ұғым болды. Бұл – әдістер, процедуралар, ұйымдастыру және, ең бастысы, ойлау жүйесі еді. Ол қолөнершілердің қолданатын толыққанды технологияларды және ірі өндірістегі еңбек бөлінісімен байланысты талапкерлік технологияларды ажыратты. Толыққанды технологиялар қолөнершілерге өз жұмыстарын басынан соңына дейін бақылауға мүмкіндік береді. Талапкерлік технологиялар жұмысты басшылар немесе менеджерлер бақылайтын қадамдар тізбегі ретінде ұйымдастырады. Франклин қазіргі қоғамдағы талапкерлік технологиялардың басымдығы сыншыл ойлауды тежейді және «бағыну мәдениетін» қалыптастырады деп санайды. Кейбірлер үшін Франклин технологияның бостандықты басуға және өркениетке қауіп төндіруге бейімділігі туралы ескертетін Гарольд Иннис және Жак Элюльдің зияткерлік дәстүріне жатады. Франклин өзі Элюльге, сондай-ақ Льюис Мамфорд, К. Б. Макферсон, Э. Ф. Шумахер және Вандана Шива сияқты басқа да ойшылдарға алғыс айтты. Ол бұл тізімде әйелдердің азын мойындады. Технологияның философиясынан басқа, ол ғылымның «әйелдердің білімді зерттеуге қатысуына кедересі келгендіктен нашарлағанын» сенді. 1921 жылдың 16 қыркүйегінде Мюнхенде дүниеге келді. Ол еврей және өнер тарихшысы ескі неміс протестант отбасынан шыққан. Нацистердің еврейлерді қуғындауына байланысты оның ата-анасы жалғыз баласын Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ұлыбританияға оқуға жіберуге тырысты, бірақ британдықтар 18 жасқа дейінгі кез келген адамға студенттік виза беруден бас тартты. Урсула нацистер тарапынан қуылғанға дейін Берлин университетінде химия мен физиканы оқыды. Отбасы Холокосттан аман қалды және соғыс аяқталғаннан кейін Берлинде қайта қосылды.
Ursula Martius Franklin (16 September 1921 – 22 July 2016) was a Canadian metallurgist, research physicist, author, and educator who taught at the University of Toronto for more than 40 years. Franklin is best known for her writings on the political and social effects of technology. She was the author of The Real World of Technology, which is based on her 1989 Massey Lectures; The Ursula Franklin Reader: Pacifism as a Map, a collection of her papers, interviews, and talks; and Ursula Franklin Speaks: Thoughts and Afterthoughts, containing 22 of her speeches and five interviews between 1986 and 2012. Franklin was a practising Quaker and actively worked on behalf of pacifist and feminist causes. She wrote and spoke extensively about the futility of war and the connection between peace and social justice. Franklin received numerous honours and awards, including the Governor General's Award in Commemoration of the Persons Case for promoting the equality of girls and women in Canada and the Pearson Medal of Peace for her work in advancing human rights. In 2012, she was inducted into the Canadian Science and Engineering Hall of Fame. A Toronto high school, Ursula Franklin Academy, as well as Ursula Franklin Street on the University of Toronto campus, have been named in her honor. For Franklin, technology was much more than machines, gadgets or electronic transmitters. It was a comprehensive system that includes methods, procedures, organization, "and most of all, a mindset". She distinguished between holistic technologies used by craft workers or artisans and prescriptive ones associated with a division of labour in large scale production. Holistic technologies allow artisans to control their own work from start to finish. Prescriptive technologies organize work as a sequence of steps requiring supervision by bosses or managers. Franklin argued that the dominance of prescriptive technologies in modern society discourages critical thinking and promotes "a culture of compliance". For some, Franklin belongs in the intellectual tradition of Harold Innis and Jacques Ellul who warn about technology's tendency to suppress freedom and endanger civilization. Franklin herself acknowledged her debt to Ellul as well as to several other thinkers including Lewis Mumford, C. B. Macpherson, E. F. Schumacher, and Vandana Shiva. She recognized that this list had few women. In addition to the philosophy of technology, she believed that science was "severely impoverished because women are discouraged from taking part in the exploration of knowledge". was born in Munich, Germany on 16 September 1921. was Jewish and an art historian came from an old German Protestant family. Because of the Nazi persecution of the Jews, her parents tried to send their only child to school in Britain when World War II broke out, but the British refused to issue a student visa to anyone under 18. Ursula studied chemistry and physics at Berlin University until she was expelled by the Nazis. The family survived The Holocaust and was reunited in Berlin after the war.
Академиялық мансап
Франклин ғылымды оқымаққа бел буды, себебі ол тарихты оқыту цензураланған дәуірде мектепке барған еді. "Көп жылдар өткен соң сұхбат берушіге айтқанда, есімде қалғаны – физика заңдарын немесе математиканың қағидаларын ешқандай билік сөзі өзгерте алмайтын еді", – деді ол. Германияда милитаризм мен зұлымдыққа қарсы тұрушы екенін түсінген соң, Германиядан кету мүмкіндігін іздеуді бастады. 1949 жылы Торонто университетіндегі леди Дэвис докторантурадан кейінгі стипендия ұсынылғаннан кейін Франклин Канадаға көшті. 1987 жылы профессор-эмерит атағын алды. 1987 жылдан 1989 жылға дейін университет мұражайтану бағдарламасының директоры қызметін атқарды, 1988 жылы Онтарио білім беру институтының мүшесі, ал 1989 жылы Масси колледжінің аға мүшесі болып тағайындалды. Оның осы саладағы жұмысының бір мысалы – ежелгі қабірлерде көптеп табылған жылтыр қара қытай айналарының табиғаты жөніндегі мәселе. Франклин микроскопиялық, гравировкалау, электрондық микрозондтық және рентгендік флуоресценциялық талдаулар қолданып, кейбір адамдардың ойынша, коррозиялық әсер деп есептелген нәрсенің, шын мәнінде, осы ежелгі айналарда (және қаруларда) бастапқыда, яғни объектілердің бетіне қасақана қосылған қара темір оксидтері екенін дәлелдеді. Франклин бұл тұжырымдаманы қолдау үшін қытай әдебиетіндегі қара айналар туралы тарихи және әдеби мәліметтерді де пайдаланды. Франклиннің сараптамасы шыныны да анықтауға көмектесті; ол Солтүстік Америкадағы американдық үнді тайпалары мен Еуропа арасындағы ерте сауда қарым-қатынасынан қалған көк шыны мұныштардың қалдықтарын зерттеуге жетекшілік етті. 1960 жылдардың басында Франклин Эрик пен Луиза Рейсс және Барри Комоннер сияқты басқа ғалымдармен бірлесіп құрылған «Бала тісі» зерттеуіне қатысқан ғалымдардың бірі болды. Бұл жоба балалардың тістеріндегі стронций-90 деңгейін – ядролық қару сынақтарының салдарынан пайда болған радиоактивті изотопты зерттеді. 1970 жылдары Канада Ғылым кеңесінің мүшесі ретінде Франклин ресурстарды сақтау және табиғатты қорғау жөніндегі маңызды зерттеуді басқарды. 1977 жылғы «Канада – сақтаушы қоғам» атты есепте ысырапшылық тұтынуды және оның салдарынан туындайтын қоршаған ортаның нашарлауын азайтуға бағытталған кең ауқымды шаралар ұсынылды. Бұл зерттеудің жұмысы Франклиннің қазіргі заманғы технологиялық қоғамның күрделілігі туралы ойларын қалыптастыруға көмектесті.
Franklin decided to study science because she went to school during a time when the teaching of history was censored. "I remember a real subversive pleasure," she told an interviewer many years later, "that there was no word of authority that could change either the laws of physics or the conduct of mathematics." She began to look for opportunities to leave Germany after realizing there was no place there for someone fundamentally opposed to militarism and oppression. Franklin moved to Canada after being offered the Lady Davis postdoctoral fellowship at the University of Toronto in 1949. She was appointed professor emerita in 1987, She served as director of the university's Museum Studies Program from 1987 to 1989, was named a Fellow of the Ontario Institute for Studies in Education in 1988, and a Senior Fellow of Massey College in 1989. One small example of her work in this field regards what was a standing question on the nature of shiny black Chinese mirrors found in high quantities in ancient tombs. Franklin's use of microscopic, etching, electron microprobe and x ray fluorescence analyses produced evidence that what was thought by some to be a corrosive effect was in fact present in these ancient mirrors (and weapons) at their inception, in dark iron oxides intentionally added near the objects' surfaces. Franklin additionally pulled from historic and literary accounts of black mirrors in Chinese literature to support these findings. Franklin's expertise was also instrumental to dating glass; she guided a study on the remains of blue glass beads in North America remaining from early trade relationships between American Indian tribes and Europe. In the early 1960s Franklin was one of a number of scientists who participated in the Baby Tooth Survey, a project founded by Eric and Louise Reiss along with other scientists such as Barry Commoner, which investigated levels of strontium 90—a radioactive isotope in fallout from nuclear weapons testing—in children's teeth. As a member of the Science Council of Canada during the 1970s, Franklin chaired an influential study on conserving resources and protecting nature. The study's 1977 report, Canada as a Conserver Society, recommended a wide range of steps aimed at reducing wasteful consumption and the environmental degradation that goes with it. The work on that study helped shape Franklin's ideas about the complexities of modern technological society.
Белсенділік
Франклин сондай-ақ «Әйелдер дауысы» (VOW) ұйымында, қазіргі Канадалық Бейбітшілік үшін «Әйелдер дауысы» ұйымында белсенді болды, бұл Канаданың жетекші әлеуметтік қорғау ұйымдарының бірі. 1968 жылы ол және VOW ұлттық президенті Мюриэль Дакворт Канада мен АҚШ адекватты қоғамдық талқылаусыз әскери сауда келісімдеріне қол қойғанын мәлімдеген қысқаша хабарламаны Коммундар палатасының комитетіне ұсынды. Олар бұл коммерциялық келісімдердің Канадаға АҚШ-тың Оңтүстік Вьетнамнан әскери күштерін дереу шығаруды талап ету сияқты тәуелсіз сыртқы саясат позициясын қабылдауын қиындататынын айтты. 1969 жылы Франклин мен Дакворт Канада Сенатының комитетіне Канаданың химиялық және биологиялық қаруларды зерттеуді тоқтатып, оның орнына қоршаған ортаны зерттеуге және алдын алу медицинасына қаражат жұмсауды ұсынды. Франклин сондай-ақ 1969 жылы VOW делегациясының құрамында болды, ол федералды үкіметті Солтүстік Атлантика келісім ұйымынан шығуға және Канаданың қарусыздалуын бақылау үшін арнайы агенттік құруға шақырды. 1980 жылдары Франклин әскери мақсаттарға қарсылық білдіргендерге өздерінің табыс салығының бір бөлігін әскери мақсаттарға жұмсауға құқық беру үшін ұйымдастырылған науқанға қатысты. Оның 1987 жылы жазған мақаласы, науқанды қолдау мақсатында, ар-ождан негізінде әскери қызметтен бас тарту құқығын кеңейтіп, соғысқа дайындық үшін салық төлеуден бас тарту құқығын да қамту керек деп мәлімдеді. Франклин Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасының ар-ождан бостандығы туралы ережесі осы түрдегі ар-ожданға қарсылықты кепілдік береді деп мәлімдеді. Оның мақаласы Канаданың Жоғарғы сотына шағымданудың бір бөлігі болуы тиіс болды. Төменгі соттар табысының бір бөлігін сақтап қалғандарды табыс салығы заңын бұзғаны үшін кінәлі деп тапты. Алайда 1990 жылы Жоғарғы сот шағымды қараудан бас тартты. Франклин зейнетке шыққаннан кейін, Франклин Филис Гроскурт, Бланш Лемко ван Гинкель, Сисели Уотсон және олардың адвокаты Мэри Эбертспен бірге Торонто университетіне қарсы топтық сотқа шағымданып, университеттің әйелдер факультетіне салыстырмалы білікті жігіттерге қарағанда аз жалақы төлеу арқылы әділетсіз байлыққа ие болғанын мәлімдеді. 2002 жылы сот ісі шешілді, өйткені университет өзінің көптеген әйел профессорлары мансаптарында гендерлік кедергілерге және жалақы дискриминациясына ұшырағанын мойындады. Нәтижесінде, 60 зейнеткер әйел профессорлар төмен жалақы мен зейнетақы үшін өтемақы төлеуге арналған жалақы теңдігі туралы келісімге келді. Франклин Торонто университетінің Масси колледжімен аға ғылыми қызметкер және аға резидент ретінде тығыз байланыста болды. Оның пацифизм, феминизм, технология және оқыту туралы көптеген мақалалары мен сөздері 2006 жылы жарық көрген «Урсула Франклин оқырманы» жинағына енген. Франклин сондай-ақ CBC радиосында 1989 жылы жарық көрген Massey Lectures-ке негізделген «Технологияның нақты әлемі» кітабының авторы. «Бір студентке хат» деген мақаласында Франклин феминизмге берілген, бірақ физикаға қызығушылық танытқан және оларды қалай біріктіруге болатынын білмейтін «Марсия» атты студенттің физикалық мансабын қолдады. Хатта Франклин әріптесі Мэгги Бенстонның еңбегін мадақтайды, оның феминистік ойлар мен педагогикаға қосқан үлесі, Франклиннің айтуынша, оның интеграцияланған өмір салты мен ғылымдағы философиялық негізінен туындаған. Ол мысал ретінде Бенстонның контрацепциялық таблеткалардың жағымсыз әсерлері қазіргі медициналық тәжірибеде төзімді деп есептелетінін келтірді, олар редукционизмнің патриархалдық көзқарасымен сіңіп кеткен. Ол Бенстонның жазғандарымен сәйкес жаңа әдістемелер қажет екенін атап өтті. Франклиннің «жаман адамдармен қоршалған» орта сияқты күнделікті күрестерді шешу үшін ғылыми принциптерге сенуі хаттың көңілді аяқталуын сипаттайды, онда ол «далалық жазбалар жасауды» және өзін «жаңа тайпаны тапқан зерттеуші ретінде елестетуді» ұсынады. Хатта Франклин қатты органикалық заттардағы зерттеулердің өте ерте кезеңін қатты дене физикасының өте жақсы зерттелген жағдайымен салыстырғанда қызығушылықпен атап өтті. Оның пікірінше, бұл зерттеу саласының назардан тыс қалдырылуының саяси себебі болуы мүмкін, өйткені ол әскери емес, адамдарға пайдалы.
Franklin was also active in the Voice of Women (VOW), now the Canadian Voice of Women for Peace, one of Canada's leading social advocacy organizations. In 1968, she and VOW national president Muriel Duckworth presented a brief to a House of Commons committee asserting that Canada and the United States had entered into military trade agreements without adequate public debate. They argued that these commercial arrangements made it difficult for Canada to adopt independent foreign policy positions such as calling for an immediate U. S. military withdrawal from South Vietnam. In 1969, Franklin and Duckworth called on a committee of the Canadian Senate to recommend that Canada discontinue its chemical and biological weapons research and spend money instead on environmental research and preventive medicine. Franklin was also part of a 1969 VOW delegation that urged the federal government to withdraw from the North Atlantic Treaty Organization and establish a special agency to oversee Canadian disarmament. In the 1980s, Franklin participated in an organized campaign to win the right for conscientious objectors to redirect part of their income taxes from military uses to peaceful purposes. Her 1987 paper, written to support the campaign, argued that the well recognized right to refuse military service on grounds of conscience should be extended to include the right to refuse to pay taxes for war preparations. Franklin asserted that the freedom of conscience provision of the Canadian Charter of Rights and Freedoms guaranteed this form of conscientious objection. Her paper was to be part of an appeal to the Supreme Court of Canada. The lower courts had convicted those withholding part of their taxes of violating the Income Tax Act. In 1990 however, the Supreme Court declined to hear the appeal. Following Franklin's retirement, Franklin worked with Phyllis Grosskurth, Blanche Lemco van Ginkel, Cicely Watson, and their lawyer Mary Eberts to file a class action lawsuit against the University of Toronto claiming it had been unjustly enriched by paying women faculty less than comparably qualified men. In 2002, the lawsuit was settled when the university acknowledged that many of its female professors had suffered from gender barriers and pay discrimination during their careers. As a result, about 60 retired women faculty received a pay equity settlement intended to compensate them for the lower salaries and pensions they had received. Franklin continued to have a strong association with the University of Toronto's Massey College as a continuing senior fellow and senior resident. Many of her articles and speeches on pacifism, feminism, technology and teaching are collected in The Ursula Franklin Reader published in 2006. Franklin is also the author of The Real World of Technology which is based on her 1989 Massey Lectures broadcast on CBC Radio. In a piece of writing entitled "Letter to a Graduate Student," Franklin encouraged the physics career of a student "Marcia," who is devoted to feminism yet interested in physics and unsure of how to integrate the two. In the letter Franklin extolls the merits of colleague Maggie Benston, whose contributions to feminist thought and pedagogy, Franklin stated, issued from her integrated way of being and philosophical foundation in science. She cites as an example Benston's point that the negative side effects of contraceptive pills are considered tolerable according to present medical practices that are permeated by the patriarchal bias of reductionism. New methodologies are radically needed, she stressed, in concord with Benston's writings. Franklin's trust in relying on scientific principles to navigate even daily struggles such as an environment "surrounded by jerks" characterizes the letter's cheerful closing, in which she recommends "taking field notes" and imagining oneself as an "explorer come upon a strange tribe." In the letter Franklin mentions as an interested aside the extremely early state of research in solid organic matter, compared to the very well studied condition of solid state physics. She speculates that the neglect of this research area could have a political component, given its benefits to humans rather than to the military.
Бейбітшілік, феминизм және соғыс
Урсула Франклин өзінің 2006 жылғы мақалалар, сұхбаттар мен дәрістер жинағына кіріспе ретінде, өмір бойы құрылымдарға деген қызығушылығын, ол "бүтіннің ішіндегі бөліктердің орналасуы мен өзара әрекеттесуі" деп атаған нәрсені түсіндіреді. Осы қызығушылық оның көптеген іс-әрекеттерінің түбінде жатыр. Шамамен 40 жыл өткен соң ол былай дейді: "Мен бір ғана негізгі сұрақпен күресуге тырысқанымды көремін: 'Қазіргі заманда бейбітшілдікпен өмір сүріп, жұмыс істеуге және қысым, зорлық-зомбылық және соғыстар азайған, ал ынтымақтастық, теңдік және әділдік артқан қоғамды құруға көмектесуге қалай болады?'". Франклин өзінің "шынайы әлем" деп атаған нәрсені түсінуде "пацифизм мен феминизмнің карталарымен" басшылыққа алынғанын мәлімдейді.
Ursula Franklin explains in a prelude to her 2006 collection of papers, interviews and talks that her lifelong interest in structures, in what she terms "the arrangement and interplay of the parts within a whole," has been at the root of most of her activities. Looking back after almost 40 years, she adds, "I can see how I have tried to wrestle with just one fundamental question: 'How can one live and work as a pacifist in the here and now and help to structure a society in which oppression, violence, and wars would diminish and co operation, equality, and justice would rise?'" Franklin concludes that she has been guided in understanding what she calls "the real world" by "the maps of pacifism and feminism".
Бейбітшілік және ар-ұждан
Франклиннің пацифизмінің және өмірге деген көзқарасының орталық тұсы – ол «квакерлік әлемге деген көзқарас» деп атайды. Бұл көзқарастың негізгі мәні – жеке адамның санасы. Сондай-ақ, әр уақытта және әр жерде «өзгермейтін мінез-құлық ережелерінің догмасына сүйенудің орнына» бейбітшілік орнатудың тиімді жолдарын анықтау қажеттігі де бар. Ол 300 жылдан астам уақыттан бері квакерлер соғыс пен зорлық-зомбылыққа қарсы тұрып, әскери қызметке және әскерге шақырудан бас тартқанын айтады. Олар келісімге келтіру, бейбітшілік зерттеулері және қаруды төмендету саласында жұмыс істеді, сондай-ақ көптеген елдерде наразылық білдірушілерге соғысқа қатысудың орнына балама қызмет атқару құқығын жеңіп алды. Франклин квакерлік принциптер өзгермегенін, бірақ технология соғыстың мәнін өзгерткенін атап көрсетеді. Қазіргі заманғы технологиялық қоғамда ол соғыс пен бейбітшілік арасындағы шекараның бұрынғыдай анық емес екенін айтады. Елдер енді негізінен әскерге шақыруға емес, құны жоғары қару-жарақ жүйелеріне тәуелді. Ол қарулану жарысын «технологиялық қажеттілік» басқарады деп жазады, ол тұрақты әлеуметтік институт ретінде жауды құруды талап етеді:
Central to Franklin's pacifism and her view of life is what she calls "the Quaker vision of the world". Individual conscience is at the heart of that vision. So too, is the need to discern appropriate ways of working for peace in each time and place "rather than relying on a dogma of unvarying rules of conduct". She notes that for more than 300 years, Quakers have opposed war and violence and have objected to military service and conscription. They have worked on reconciliation, peace research and disarmament and in many countries have won the right for conscientious objectors to perform alternative service instead of taking part in war. Franklin remarks that Quaker principles have not changed, but technology has changed the nature of war. In a modern technological society she argues, there is no longer a clear boundary between war and peace. Nations no longer depend primarily on conscripting military recruits, but rely on advanced weapons systems that are costly to build or acquire. She writes that the arms race is driven by a "technological imperative" which requires the creation of an enemy as a permanent social institution:
Заманауи қару-жарақ технологиялары, оның ішінде қажетті зерттеулер мен әзірлемелер, ерекше капиталды көп қажет етеді және қымбатқа түседі. Алғашқы зерттеулер мен қару жүйелерін енгізу арасындағы уақыт он жылға дейін созылуы мүмкін, осы кезеңде үкімет жобаға қаржылық қолдау мен саяси негіздеме беруі керек. Яғни, мемлекет қаржыландырумен қатар, мұндай шығындарды қажет ететін сенімді сыртқы жауды да анықтайды. Франклин соғыстың технологиялық сипаты мемлекеттердің жойғыш құрылғыларға қажетті ресурстарды жинауын талап ететінін көрсетті. Осылайша, соғысқа қарсы тұратын адамдар салық төлеу арқылы соғысқа дайындыққа қаржы жұмсауға мәжбүр болады, тіпті бұл олардың жеке санасына қайшы келсе де.
Modern weapons technologies, including the required research and development, are particularly capital intensive and costly. The time between initial research and the deployment of weapon systems can be as long as a decade, during which the government must provide financial security and political justification for the project. In other words, the state not only provides the funding but also identifies a credible external enemy who warrants such expenditure. Franklin points out that the technological nature of war requires states to conscript the resources needed to pay for hi tech devices designed for destruction. Thus, people opposed to war are forced—through taxation—to pay for war preparations even if it violates their individual conscience.
Жаһандану - соғыс
Франклиннің пікірінше, Ұлы Суық Соғыстың аяқталуы екі маңызды өзгеріске әкелді. Біріншіден, АҚШ пен КСРО арасындағы соғыс қаупі, кішігірім мемлекеттер арасындағы өңірлік соғыстармен ауыстырылды. Екіншіден, соғыс Франклин «басқа кілт» деп атаған – әлемдік сауда және экономикалық үстемдік үшін күреске көшті. Ол, соғыстың бұл жаңа формасы қазіргі жаһандану деп аталады, ал оның майдан даласы – әлемдік акциялар және валюта нарықтары. Бұл экономикалық соғыс, жауды қоғамдық құндылықтарды сақтайтындар деп анықтайды. «Егер бір нәрсені сатып алуға немесе сатуға болмаса, егер ол ақшамен немесе пайда мен зиянмен өлшенбесе, онда ол «нарықтың» жаулап алуға, өзгертуге және басып алуға тиіс жау территориясы болып табылады», – деп жазады Франклин. Осы соғыстың негізгі стратегиясы – мәдениет, денсаулық сақтау, түрмелер және білім беру сияқты бұрын мемлекеттік болған салаларды жекешелендіру, жеке пайда табу үшін. Франклин, жаңа экономикалық соғыс басшылары немесе «нарықшылар», мысалы, «жанындағы көршілеріміздің ауруын немесе қайғысын капитализмнің келесі айналымы үшін инвестициялық мүмкіндікке» айналдыруды көздейді. Оның сөзіне қарағанда, нарықшылар «елді басып алушылардың пайдасына басқаратын қуыршақ үкіметтерге» қызмет ететін басып алушы күштерге айналды. Франклин, қарсылықтың басқыншылардың тілін сөйлеуден бас тарту түрінде болуын ұсынады. Бұл тілге, мүдделі тараптар, пайдаланушылар, денсаулық сақтау қызметкерлері және білім беру тұтынушылары сияқты терминдер кіреді, олар мұғалімдер мен студенттерге, дәрігерлерге, медбикелерге, науқастарға және қауымдастықтарға қатысты қолданылады. Франклин сондай-ақ, сот арқылы наразылық білдіруге және «электрондық бұқаралық ақпарат құралдарын басып алушылардың ақпаратты бақылауын айналып өту үшін шығармашылықпен пайдалануға» шақырады. Квакерлердің терминологиясын қолданып, Франклин азаматтарды ой-толғанысқа шақырады, яғни, ортақ моральдық және саяси мәселелерді талқылау және түсіндіру үшін бірге отыру процесі. Ол, азаматтық саясаттың мақсаты қазіргі үкіметтерді құлату емес, «билік иелері қаласа да, қаламаса да» оларды жақсарту екенін жазады. Бұл қозғалыс сонымен қатар, Франклиннің сөзімен айтқанда, «дүниежүзін алып коммерциялық ресурс базасына айналдыруға, сонымен бірге әлемнің көптеген азаматтарына лайықты және жайлы тұру ортасын жоққа шығаруға тырысатындарға» қарсы қоғамдық бірлестіктерді қорғауға ұмтылады.
Franklin argues that the end of the Cold War brought two main changes. First, the threat of war between the United States and Soviet Union was replaced by regional wars among smaller states. Second, war was transposed to what Franklin calls "another key"—the struggle for global commercial and economic dominance. She asserts that this new form of war is now called globalization and its battlefields are global stock and currency markets. This economic warfare defines the enemy as all those who care about the values of community. "Whatever cannot be merely bought and sold," Franklin writes, "whatever cannot be expressed in terms of money and gain loss transactions stands in the way of the 'market' as enemy territory to be occupied, transformed and conquered." A main strategy in this kind of warfare is the privatization of formerly public domains such as culture, health care, prisons and education to generate private profit. Franklin contends that the new economic warlords or "marketeers" aim, for example, to transform "the ill health or misery of our neighbours into investment opportunities for the next round of capitalism." She argues that marketeers have become occupying forces served by "puppet governments who run the country for the benefit of the occupiers." Franklin recommends that resistance take the form of refusing to speak the language of the occupiers. This language includes such terms as stakeholders, users, health care providers and consumers of education to refer to teachers and students, doctors, nurses, patients and communities. Franklin also calls for resistance through court challenges and "the creative use of electronic media to bypass the occupation forces' control of information." Borrowing a Quaker term, Franklin calls on citizens to engage in scrupling, the process of sitting down together to discuss and clarify common moral and political concerns. She writes that citizen politics does not seek to overthrow existing governments but to improve them "whether those in power like it or not." The movement also tries to defend communities against those intent, in Franklin's words, on "turning the globe into one giant commercial resource base, while denying a decent and appropriate habitat to many of the world's citizens."
Соғыс, сәтсіздік және 9/11
Өзінің жазбаларында, сөздерінде және сұхбаттарында Франклин соғыстың және оның зорлық-зомбылығының ғана емес, сонымен қатар тиімсіз, іс жүзінде қолдануға келмейтін және қымбатқа түсетінін қайта-қайта айтады. АҚШ-тағы 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін екі күн өткенде берген радио сұхбатында Франклин, қазіргі заманда зорлық-зомбылық оны қолдануға тырысқандар үшін де сәтсіз аяқталады деп мәлімдеді. "Соңғы елу жылда зорлық-зомбылық ешбір мәселені шешкен жоқ", - деді Франклин. "Күш қолданудың тіпті күш қолданушы үшін де нәтиже бермейтіні айқын көрінеді". 9/11-дің бірінші жылдығына дейін жарияланған газет мақаласында Франклин: "Соғыс және соғыс шараларының мәселелерді шешудегі тиімсіздігін мойындау өте маңызды. Зорлық-зомбылық жаңа зорлық-зомбылыққа, соғыс – жаңа соғыстарға, көбірек жауларға және қайғы-қасіреттерге әкеледі". Соғыс ешқашан жұмыс істемейді, тіпті соғысқа қатысушылар үшін де. – Урсула Франклин 11 қыркүйек шабуылдарының бірінші жылдығында. Франклин АҚШ-тың "Терроризмге қарсы соғыс" жариялаудың орнына, шабуылды соғыс актісі емес, саяси құлтыраю ретінде қарастыруы тиімдірек болар еді деп санайды. Ол әлеуметтік және саяси құрылымдардың геологиялық құрылымдар сияқты тұрақсыз екенін айтты. "Геологиялық жарықтар мен адамдық террористер күштердің әрекетінен туындайды, оларды түсінуге және кейде жеңілдетуге болады. Екеуін де бомбалау арқылы жою мүмкін емес". Франклин милитаризмнің иерархиялық әлеуметтік құрылымдар мен қауіпке негізделген жүйелердің соңғы дамуы екенін мәлімдейді. "Олардың барлығы кейбір адамдардың басқалардан кем маңызды екені және барлық адамдар жүйені қолдау немесе оны ақтау үшін қажет болғанша ғана қызығушылық тудырады деген түсінікке негізделген". Ол Джейн Аддамс және Сильвия Панкхерст сияқты әйелдер құқықтарын қолдаған белгілі тұлғалардың көптегенінің пацифист болғанын атап өтті. "Мен үшін әйелдер құқықтары үшін күрес пен милитаризмнің барлық түрлеріне қарсылық – бір монетаның екі жағы". CBC радиосының сұхбаттасушысы Франклиннің бейбітшілік және әділдік туралы ойларының 9/11-ден кейінгі жағдаймен байланысы жоқ екенін айтқанда, ол оған келісті. "Иә, сіз өте дұрыс айтасыз. Олардың арасында ешқандай байланыс жоқ. Мен өмірімнің көп бөлігін осы ойларды шешім қабылдау процесіне енгізуге тырыстым, бірақ сәттілікке жете алмадым. Менің ойымша, бұл сол кездегі жағдайға байланысты менің қабілетімнің жетіспеушілігі, ойлардың құндылығына емес".
Again and again in her writings, speeches and interviews, Franklin insists that war and its violence are not only morally wrong, but also ineffective, impractical, and costly. During a radio interview broadcast two days after the September 11 attacks in the U. S., Franklin argued that violence nowadays is always unsuccessful even for the powerful who try to use it. "Nothing has been resolved by violence over the past fifty years," Franklin said. "The rational thinking that force does not work, even for the enforcer, is staring us in the face." In a newspaper article published just before the first anniversary of 9/11, Franklin wrote, "It is crucial to recognize that war and war measures are fundamentally dysfunctional instruments of problem solving. Violence begets more violence, war begets further wars, more enemies and more suffering." War does not work, not even for the warriors. – Ursula Franklin on the first anniversary of the 11 September attacks. Franklin suggested that it would have been more effective if, instead of launching a War on Terrorism, the U. S. had interpreted the attacks as a political earthquake instead of an act of war. She argued that social and political structures are as inherently unstable as geological ones. "Geological fissures and human terrorists are created in a context of forces that can be understood and—at times—mitigated. Neither can be eliminated by bombing." Franklin asserts that militarism is the ultimate development of hierarchical social structures and threat based systems. "They all work under the implicit assumption that some people matter much less than others, and that all people are of interest only as long as they are needed to support the system or to justify it." She notes that many prominent advocates for women's rights such as Jane Addams and Sylvia Pankhurst were pacifists. "To me, the struggle for women's rights and the opposition to militarism in all its forms are two sides of the same coin." When a CBC Radio interviewer suggested to Franklin that her ideas about peace and justice were not connected with what was actually happening in the aftermath of 9/11, she readily agreed. "Yes, you are quite right. They are totally unconnected. I have spent the best part of my life trying to put these thoughts into the stream that makes decisions, and I've been spectacularly unsuccessful. That, I think, is a reflection on my ability in the climate of the time, not on the value of the thoughts."
Технологиялық қоғам
Франклин үшін технология – машиналар немесе құрылғылар жиынтығы емес, "мұнда және қазір" тәжірибелер жиынтығы. Бұл сондай-ақ кешенді жүйе. "Технологияға ұйымдастыру, процедуралар, символдар, жаңа сөздер, теңдеулер, ең бастысы – ойлау қабілеті жатады". Осылайша, технология – қазіргі заманның орталық элементі. "Терминнің ең кең мағынасында, 'мұнда және қазір' – біздің қоршаған ортамыз, яғни бізді қоршап тұрған барлық нәрсе – табиғаттың үнемі өзгеріп отыратын қабаты, жасалған орта, адамдардың қызметі жүзеге асырылатын институционалдық және әлеуметтік құрылымдар, сондай-ақ іс-әрекеттердің өзі – 'осы жердегі істердің қалай істелетіні'". Франклин технологияны зерттеуді әділдік пен бейбітшіліктің дамуына технологиялық тәжірибелердің қалай әсер ететінін түсінуге бағытталған тыраштандыру ретінде қарастырады. Франклин жұмыс және бақылауға қатысты технологиялар арасындағы ерекшелікті тұтас және нормативтік тұжырымдамаларға дейін кеңейтеді. Бұл оған жұмыстың орындалуының әлеуметтік салдарына қарауға мүмкіндік береді. Ол тұтас технологиялар көбінесе қолөнермен байланысты екенін жазады. "Шеберлер – гончарлар, тоқымашылар, металл өңдеушілер немесе аспаздық шеберлер болсын – өз жұмысының бастапқысынан соңына дейін процесін өздері бақылайды". Ал нормативтік технологиялар жұмысты жеке, стандартталған қадамдарға бөледі. "Әр қадамды жеке жұмысшы немесе жұмысшылар тобы орындайды, олар тек сол қадамды орындау дағдыларын білуі керек". Нормативтік технологияларға тән еңбек бөлінісі көбінесе өнеркәсіптік революциямен байланысты болғанымен, Франклин мұндай өндіріс әдістері ежелгі заманнан бері қолданылып келе жатқанын атап көрсетеді. Мысалы, б.з.д. 1200 жылға дейін қытайлық қола құю үшін қатаң бақылау және қадағалау процесі, сондай-ақ еңбектің қатаң бөлінісі қажет болды. Франклин металлург ретінде қытай қола құюын зерттеген кезде "нормативтік технологиялардың ерекше әлеуметтік мағынасы маған ашылды. Мен олардың мәнін түсіндім, тек қола құю ғана емес, сонымен қатар тәртіп пен жоспарлау, ұйымдастыру және басқару тұрғысынан да".
For Franklin, technology is a set of practices in the "here and now" rather than an array of machines or gadgets. It is also a comprehensive system. "Technology involves organization, procedures, symbols, new words, equations, and, most of all, a mindset." As such, technology is a central element of the here and now. "In the broadest sense of the term, the here and now is our environment, that is, all that is around us—the ever changing overlay of nature, the built environment, the institutional and social structures within which human activities take place, as well as the activities themselves—'the way things are done around here.'" Franklin sees her studies of technology as an attempt to understand how technological practices affect the advancement of justice and peace. Franklin extends the distinction between work and control related technologies to the larger concept of holistic and prescriptive ones. This enables her to consider the social implications of how work is performed. She writes that holistic technologies are usually associated with craft work. "Artisans, be they potters, weavers, metal smiths, or cooks, control the process of their own work from beginning to finish." Prescriptive technologies, on the other hand, break work down into a series of discrete, standardized steps. "Each step is carried out by a separate worker, or group of workers, who need to be familiar only with the skills of performing that one step." Although the division of labour inherent in prescriptive technologies is usually associated with the industrial revolution, Franklin points out that such production methods have been used since ancient times. Chinese bronze casting before 1200 BC for example, required a tightly controlled and closely supervised production process as well as a strict division of labour. Franklin writes that when she studied Chinese bronze casting as a metallurgist, "the extraordinary social meaning of prescriptive technologies dawned on me. I began to understand what they meant, not just in terms of casting bronze but in terms of discipline and planning, of organization and command."
Технологияның сәйкестік мәдениеті
Франклин қазіргі қоғамда бақылауға қатысты және нұсқаулық технологиялар басым екенін айтады. "Егер жұмыс жеке-жеке орындалатын қадамдар тізбегі ретінде ұйымдастырылса, жұмысты бақылау ұйымдастырушыға, басшыға немесе менеджерге көшеді", - деп жазады ол. "Саяси тұрғыдан алғанда, нұсқаулық технологиялар – бұл сәйкестікті қамтамасыз ететін жобалар". Франклиннің пікірінше, нұсқаулық ережелерді орындауға үйренген жұмыскерлер сыртқы бақылау мен ішкі сәйкестікті қалыпты және қажетті деп қарауға дағдыланады. Олар түрлі тапсырмаларды орындаудың бір ғана белгіленген жолы бар деп ойлайды. "Біз осы нұсқаулық технологиялардың көбінесе өте тиімді және нәтижелі екенін ұмытпағанымыз жөн, бірақ олардың үлкен әлеуметтік жауапкершілігі бар. Бұл жауапкершілік біздің мойынсұну мәдениетінде өмір сүретінімізді, дәстүрлі көзқарасты қалыпты нәрсе ретінде қабылдауға және "оны" жасаудың бір ғана жолы бар екенін қабылдауға үйренгендігімізді білдіреді". Франклин атап көрсетеді, нұсқаулық технологиялар материалдық өндірістен әкімшілік, үкімет және әлеуметтік қызметтер салаларына көшкенін. Ол, мысалы, денсаулық сақтау мен білім беруде адамдарға күтім жасауды немесе оларға қамқорлық көрсетуді қажет ететін тапсырмаларды тұтастай орындаудың дұрыс екенін айтады. Дегенмен, мұндай тапсырмалар Франклин өндірістік модель деп атаған нәрсеге негізделген нұсқаулық технологиялардың ықпалына түсіп келеді. Франклинге құрметпен қараған профессор Хизер Мензис, мысалы, медбикелердің тапсырмаларын алдын ала белгіленген, компьютерлік тізімдерге сәйкес орындайтынын сипаттайды, бұл күтпеген жағдайлармен айналысуға немесе жалғыздыққа ұшыраған немесе қиналған науқастармен сөйлесуге уақытты қысқартады. Франклиннің өзі мектептер мен университеттер студенттерді қатаң өндірістік кестеге сүйене отырып тексеріп, жоғарылататынын атап өтеді, бірақ "егер білім беру процесі тұтастай болса, оны қатаң алдын ала белгіленген қадамдарға бөлуге болмайды".
Franklin argues that in modern society, control related and prescriptive technologies are dominant. "When work is organized as a sequence of separately executable steps, the control over the work moves to the organizer, the boss or manager," she writes. "In political terms, prescriptive technologies are designs for compliance." For Franklin, workers accustomed to following prescriptive rules become used to seeing external control and internal compliance as normal and necessary. They also come to believe that there is only one prescribed way of performing a wide variety of tasks. "While we should not forget that these prescriptive technologies are often exceedingly effective and efficient, they come with an enormous social mortgage. The mortgage means that we live in a culture of compliance, that we are ever more conditioned to accept orthodoxy as normal, and to accept that there is only one way of doing 'it'." Franklin points out that prescriptive technologies have moved beyond materials production to the realms of administration, government and social services. She argues that tasks that require nurturing or caring for people, in health and education, for example, are best done holistically. Yet such tasks are increasingly coming under the sway of prescriptive technologies based on what Franklin calls a production model. Professor Heather Menzies, an admirer of Franklin, describes for example, how nursing tasks are performed in keeping with preset, computerized checklists which leave little discretionary time for dealing with the unexpected or talking with patients who are lonely or distressed. Franklin herself notes that schools and universities test and promote students based on strict production schedules yet "if there ever was a holistic process, a process that cannot be divided into rigid predetermined steps, it is education."
Технология және қуат
Франклин қуатты технологиялар адамдардың өмір сүру және жұмыс істеу тәсілдерін автоматты түрде анықтайды деген пікірді жоққа шығарады. Ол технологияны қолданудың алдын ала белгіленбегенін, саналы таңдаудың нәтижесі екенін мәлімдейді. Басымдық құратын нормативтік технологиялар билік пен бақылау құрылымдарын орнатады, олар Франклиннің ерлерге тән иерархия, авторитаризм, бәсекелестік және шеттету үлгілерін көрсетеді. Әйелдер жиі осы үлгілердің құрбаны болады. 1851 жылы механикалық тігін машиналары пайда болды, олар әйелдерді үй шаруашылығының ауыр жұмысынан босатады деп уәде берілді. Бірақ машиналар арзан киім шығаратын зауыттарда пайдаланғаннан кейін, жаңа технология әйелдерді қанау үшін қолданылды. "Жаңа, көбінесе босататын деп есептелген "үй шаруашылығы" машиналарын енгізу нәтижесінде классикалық еңбек бөлінісімен қатаң регламенттелген технология пайда болды", - деп атап өтеді Франклин. "Киім өнеркәсібінің кейіннен дамуында, үлгілеу, кесу және жинау сияқты көптеген процестер автоматтандырыла бастады, көбінесе жұмысшылар толығымен жойылды". Ол басқа салалардағы ұқсас мысалдарды келтіреді. Әйел операторлар телефонды енгізуге көмектесті, бірақ технология жетілдірілгеннен кейін автоматтандырылған коммутаторлармен ауыстырылды, ал хатшылар алғашқы механикалық теру машиналарын дұрыс жұмыс істеуге тырысып, нәтижесінде мағынасыз және үзілісті тапсырмаларды орындады. "Көптеген технологиялық жүйелер, контексті мен жалпы дизайны сараланғанда, негізінен адамға қарсы келеді", - деп жазады Франклин. "Адамдар проблемалардың көзі ретінде қарастырылса, технология шешімдердің көзі ретінде қарастырылады". Осының салдарынан, адамдар технологияның игілігі үшін құрылған жағдайларда өмір сүреді және жұмыс істейді, бірақ өндірушілер мен насильдеушілер әрқашан жаңа технологияларды босату құралы ретінде ұсынады. "Ұшу туралы армандар, жылдам жеке көлік, континенттер арасындағы жылдам байланыс және көмекші машиналар – бәрі де жұмыстағы ауыр физикалық еңбек пен үйдегі шаршатудан арылуға бағытталған", - дейді ол. Бірақ технологиялар қабылданғаннан және стандартталғаннан кейін, олар көбінесе пайдаланушыларды құлдыққа түсіреді немесе олардың орнын басады. Франклин жұмыс орындарындағы талаптар мен тәртіптерді жұмсартуға болады деп санайды, егер біз әйелдердің дәстүрлі түрде үй шаруашылығын жүргізу немесе балаларға күтім жасау сияқты, тұтас тәжірибелерді қабылдасақ.
Franklin rejects the idea that powerful technologies automatically determine the ways in which people live and work. She maintains that the uses of technology are not preordained, but are the result of conscious choices. The dominant prescriptive technologies establish structures of power and control that follow what Franklin sees as male patterns of hierarchy, authoritarianism, competition and exclusion. Female workers are often victims of these patterns. Mechanical sewing machines were introduced in 1851 with the promise that they would liberate women from household drudgery. But when the machines ended up in factory sweatshops to produce cheap clothing, the new technology was used to exploit female workers. "A strictly prescriptive technology with the classic division of labour arose from the introduction of new, supposedly liberating 'domestic' machines," Franklin notes. "In the subsequent evolution of the garment industry, much of the designing, cutting, and assembling began to be automated, often to the complete exclusion of workers." She points to similar examples in other industries. Female operators helped introduce the telephone only to be replaced by automated switchboards after the technology had been successfully established while secretaries struggled to make the early mechanical typewriters function properly, but ended up performing fragmented and increasingly meaningless tasks. "Many technological systems, when examined for context and overall design, are basically anti people," Franklin writes. "People are seen as sources of problems while technology is seen as a source of solutions." As a result, people live and work under conditions structured for the well being of technology even though manufacturers and promoters always present new technologies as liberating. "The dreams of flight, of fast private transportation, of instant communication across continents, and of helpful machines, all stress liberation from hard physical labour at work or drudgery at home." But once technologies are accepted and standardized, they often enslave or displace their users. Franklin argues that work could be made less prescriptive in workplaces that are less rigidly hierarchical if we adopted more holistic practices based on the way women traditionally work in running households for example, or in caring for children.
Байланыс технологиялары
Франклин күшті коммуникациялық технологиялар саяси және әлеуметтік шындықтарды өзгертіп, адамдарды бір-бірінен және олардың тікелей қоршаған ортасынан алшақтатқанын айтады. Мысалы, радио мен теледидар адамдар тұрып, жұмыс істейтін жердегі өмірден ажыратылған хабарларды бірден жеткізеді. Франклин мұндай хабарларды нақты емес шындықтар деп атайды. Ол олардың эмоциялық әсер тудыру және қатысушы емес, жай бақылаушы ретінде "сонда болу" сезімін жасау үшін құрылған, сахналаған және таңдалған бейнелерге негізделгенін жазады. Алайда, ол коммуникациялық технологиялардың өзара байланысты – бетпе-бет әңгімедегі қалыпты алмасуды – азайтатынын немесе жоятынын мәлімдейді. Франклиннің пікірінше, жаңалықтарға айналатын таңдамалы бөліктер немесе нақты емес шындықтар, көбінесе ерекше жағдайларға назар аудару арқылы адамдардың назарын тартып, ұстап тұру үшін жасалады. Ешкімді теледидар көруге немесе радио тыңдауға мәжбүрлемейтінін, адамдар басқа коммуникация арналарын да таңдай алатынын ол мойындайды. Бірақ бұқаралық ақпарат құралдары жасаған нақты емес шындықтар әлі де бар, "және әлем оларға сену үшін құрылған". Ол алыстан келген бейнелер біздің күнделікті өмірімізді күшті оккупациялық күштей басып алғанын айтады. "Бір күні біреу сұрайтын болады: "Неге біздің санамызды және айналамыздағы дыбыстарды өзгерту құқығымыз ешкімнің рұқсатысыз берілді?"."
Franklin asserts that powerful communications technologies have reshaped political and social realities distancing people from each other and their immediate environments. Radio and television for example, transmit messages instantaneously from afar—messages that are separated from people's experiences in the vicinities where they live and work. Franklin calls such messages pseudorealities. She writes they are based on images that are constructed, staged and selected to create emotional effects and the illusion of "being there" as a participant, not just as an observer. She asserts however, that one way communications technologies reduce or eliminate reciprocity, the normal give and take of face to face communication. According to Franklin, the selective fragments or pseudorealities that become news stories are produced to attract and hold people's attention by focusing on the unusual over the usual. She acknowledges that no one is forced to watch television or listen to radio; people can explore other channels of communication. But the pseudorealities created by the media are still there "and the world is structured to believe in them." She argues that images from afar have taken over much of our everyday reality like an immensely powerful occupation force. "And somewhere, someone will have to ask, 'How come the right to change our mental environment—to change the constructs of our minds and the sounds around us—seems to have been given away without anybody's consent?'"
Тыныштық пен жалпыға ортақ
Франклин: "Тыныштық, - деп жазады ол, - өмір мен қоғамның ерекшеліктеріне ұқсайды, мысалы, бұрын қалыпты делінген, бірақ технологиялық ортада ерекше және құнды болып саналған таза су, ауа немесе топырақ сияқты". Оның пікірінше, технология жазылған дыбысты оның бастапқы көзінен бөліп алу арқасында, оны ешкімнің рұқсатысыз қоғамдық орындарда үздіксіз ойнатылатын музак сияқты мәңгілік етеді. Франклин үшін мұндай дайын музыка – болжамды эмоционалдық реакцияларды тудыру және жеке пайданы арттыруға бағытталған манипуляциялық технология. Ол осы тыныштықтың бұзылуын жеке шаруашылық үшін ортақ жерлерді қоршаған британдық қоршау заңдарымен салыстырады. Франклин тыныштықтың негізгі күші жоспарланбаған оқиғаларға ашық болуында екенін айтады. Ол квакерлердің ұжымдық тыныштықта Құдайға сыйынғанын жазады. "Менің ойымша, егер сіздердің біреуіңіз квакерлердің жиналысына, әсіресе үнемі қатысса, - деді ол 1993 жылғы акустикалық экология жөніндегі конференцияда, - сіз кенеттен тыныштықтан біреу сіздің ойыңызға келген нәрсе туралы айтатынын байқайсыз. Бұл таңғажайып нәрсе, бірақ ұжымдық тыныштықтың күші ең қуатты рухани күштердің бірі болуы мүмкін". Франклин қоғамдық тыныштыққа құқықты қорғауды жақтады, мысалы, музыкасыз лифтке келісімдер жасасу немесе қоғамдық ғимараттарда тыныш бөлмелер ашу үшін лоббилеу. Сондай-ақ ол кездесулерді бірнеше минуттық тыныштықпен бастауды және аяқтауды ұсынады.
"Silence," Franklin writes, "possesses striking similarities [to] aspects of life and community, such as unpolluted water, air, or soil, that were once taken as normal and given, but have become special and precious in technologically mediated environments." She argues that the technological ability to separate recorded sound from its source makes the sound as permanent as the Muzak that plays endlessly in public places without anyone's consent. For Franklin, such canned music is a manipulative technology programmed to generate predictable emotional responses and to increase private profit. She compares this destruction of silence to the British enclosure laws which fenced off the commons for private farming. Franklin maintains that the core of the strength of silence is its openness to unplanned events. Quakers, she writes, worship God in collective silence. "I think that if any one of you attended a Quaker meeting, particularly on a regular basis," she told a 1993 conference on acoustic ecology, "you would find that suddenly, out of the silence, someone will speak about something that had just entered your mind. It's an uncanny thing, but the strength of collective silence is probably one of the most powerful spiritual forces." Franklin advocates defending the human right to public silence—negotiating one music free elevator for example, or lobbying for quiet rooms in public buildings. She also recommends starting and ending meetings with a few minutes of silence.
Жеке өмір
1952 жылы Урсула Франклин Фред Франклинге (1921-2016) үйленді. Ол неміс-еврей тегінен шыққан инженер, 1936 жылы нацистерден қашу үшін Англиядағы пансионға жіберілген және 1948 жылы Канадаға эмиграция жасағанға дейін онда қалған. Канадада олардың туыстары болмады және екі баласы дүниеге келгеннен кейін, рухани орта іздеп, 1964 жылы Достар қоғамына (квакерлерге) қосылды.
In 1952, Ursula Franklin married Fred Franklin (1921 2016), an engineer of German Jewish ancestry who had been exposed to Quakerism while living in England, where he had been sent to boarding school to escape the Nazis in 1936 and remained until emigrating to Canada in 1948. They had no family in Canada and, after their two children were born, they searched for a spiritual home and joined the Society of Friends (Quakers) in 1964.
Сенека колледжіне арналған сыйлық
2013 жылдың сәуірінде Франклин Қытай мәдениеті мен тарихына арналған, өте кең жазбалар жинағын Торонтодағы Сенека колледжінің Конфуций институтына сыйға берді. Жинаққа 220-дан астам мәтін, кітап, басылым және журналдар кірді, олар Батыс ғалымдарының көзқарасынан Қытай мәдениеті мен тарихын түсіндіреді. Сонымен қатар, жинақта Франклиннің жеке жұмыс қағаздары мен файлдары да болды. Жинақты Сенека кітапханаларының Сенека мұрағаттары мен арнайы жинақтары басқарып сақтайды.
In April 2013, Franklin donated her extensive collection of writings devoted to Chinese culture and history to the Confucius Institute at Seneca College in Toronto. The collection included more than 220 texts, books, publications, and journals interpreting Chinese culture and history from the perspective of Western scholars. It also contained some of Franklin's own working papers and files. The collection is stewarded by Seneca Archives and Special Collections, a service of Seneca Libraries.
Торонто университетінің жеке мұрағатын тарту
Франклин жеке, кәсіби және қоғамдық өміріне қатысты құжаттарды Торонто университетіне табыс етті. Жиынға әріптестерімен, отбасымен, достарымен және белсенділермен хат алмасулар, сондай-ақ Корольдік Канада атты полициясының Франклинды бақылауының 575 беттен астам көшірмелері кіреді. Ол феминистік және әйелдерді зерттеу кітаптарының жинағын UTM кітапханасына сыйлады.
Franklin donated records documenting her personal, professional, and public life to the University of Toronto. The collection includes correspondence with colleagues, family, friends and activists as well as copies of over 575 pages of surveillance of Franklin by the Royal Canadian Mounted Police. She donated her collection of feminist and women's studies books to the UTM library.
Марапаттар мен құрметтер
Франклин өзінің ұзақ мансабында көптеген сыйлықтар мен құрметтерге ие болды. 1984 жылы ол Торонто университетінде университет профессоры атанған алғашқы әйел болды. 1981 жылы Канада орденінің офицері, ал 1992 жылы орденнің серігі атанды. 1985 жылы ол әйелдер педагогтарының Халықаралық Дельта Каппа Гамма қоғамының құрметті мүшесі болды. Екі жыл өткен соң, білім, ғылым және технология саласына қосқан үлесі үшін Элси Грегори МакГилл еске алу сыйлығымен марапатталды. 1989 жылы ғылым мен технологияның адамдық аспектілерін түсінуге үлкен үлес қосқан канадалықтарды марапаттайтын Виганд сыйлығын алды. 1991 жылы ол Канададағы қыздар мен әйелдердің теңдігін қамтамасыз етудегі еңбегі үшін «Адамның ісі» еске алу сыйлығымен марапатталды. Сол жылы ол Сэр Джон Уильям Доусон медалін алды. 2001 жылы адам құқықтарындағы қызметі үшін Пирсон бейбітшілік медалімен марапатталды. Оның құрметіне Торонтодағы мектептің бірі Урсула Франклин академиясы деп аталды. 2004 жылы Франклинге Massey College-тің алғашқы Адриен Кларксон лауреаттарының бірі табысталды, бұл мемлекеттік қызметтегі ерекше жетістіктерін мойындады. 2012 жылы ол Канада ғылым және инженериялық даңқ залына енгізілді. 2020 жылдың наурызында Торонто Шығыс Йорк қауымдастық кеңесі бірауыздан Рассел көшесін Урсула Франклин көшесі деп атауға дауыс берді.
Franklin received numerous awards and honours during her long career. In 1984, she became the first woman at the University of Toronto to be named University Professor, She was named Officer of the Order of Canada in 1981 and a Companion of the Order in 1992. She received an honorary membership in the Delta Kappa Gamma Society International for women educators in 1985. Two years later, she was given the Elsie Gregory McGill memorial award for her contributions to education, science and technology. In 1989, she received the Wiegand Award which recognizes Canadians who have made significant contributions to the understanding of the human dimensions of science and technology. In 1991, she received a Governor General's Award in Commemoration of the Person's Case for advancing the equality of girls and women in Canada. The same year, she received the Sir John William Dawson Medal. She received the 2001 Pearson Medal of Peace for her work in human rights. She has a Toronto high school named after her, Ursula Franklin Academy. In 2004, Franklin was awarded one of Massey College's first Adrienne Clarkson Laureateships, honoring outstanding achievement in public service. She was inducted into the Canadian Science and Engineering Hall of Fame in 2012. In March 2020, the Toronto East York Community Council voted unanimously to have Russell Street renamed Ursula Franklin Street.