Кіріспе

Ницше енгізген философиялық термин. Немец философы Фридрих Ницше өзінің «Заратустра осылай сөйледі» атты еңбегінде қолданған «күнәсіз қабылдау» деген ұғым; бұл термин «таза білім» идеясымен байланысты. Ницше «күнәсіз қабылдау» – ойдан туған нәрсе деп санайды, себебі ол қабылдаушы мен сыртқы әлем арасындағы тығыз байланысты ескермейді. Ол адамдардың жаңылысқа бейім екенін және деректерді қабылдауды растау не жоққа шығару үшін пайдалана алатынын айтады. Сондай-ақ, қабылдаудың құндылықтармен байланысты екенін және біздің мүдделерімізге бағынышты болуы мүмкін екенін нақтылайды.

Тұжырымдама

Бұл термин Заратустраның «Von der unbefleckten Erkenntnis» атты сөйлемінің бірінің атауы болды, бұл сөзбе-сөз «Кемшілсіз білім туралы» немесе «Кемшілсіз таным туралы» дегенді білдіреді. Уолтер Кауфман бұл сөздерді «Кемшілсіз сезіну туралы» деп аударған, ал басқа ғалымдар да осы аударманы жақсы көреді, себебі мәтіндегі негізгі метафора – көру сезімі арқылы түсіну. Атап айтқанда, ол әрбір сезінуде қабылдаушының еркі мен тілектерінің маңызды рөлін жоққа шығарады. Ницше жыныстық қатынасқа қатысты христиандық көзқарасты талқылауда да кемшілсіз сезінуді қолданды. Ол «таза сезінушілердің» немесе Rein Erkennenden (мысалы, әдеміліктің таза бағалаулары бөлек болуы керек деген Канттың көзқарасы) деп аталатын бейтараптыққа шабуыл жасады, оны вуайеризм деп атады. Оның пікірінше, осы таза білушілерге жерді алыстан жақсы көру екіжүзділік, өйткені олардың өзі де жерден шыққан, бірақ осы махаббатта ұят пен жаман сезім бар. Ол сезінуді, оны көбінесе «сыртқы шындық» деген сөзбен алмастыра қолданатын, сезімдік түрде берілген және субъектіге бірден белгілі деп ұсынды; ол сезінудің қабылдау нысанымен таза немесе ластанбаған екенін айтты. Адамдар сезімталдық жолдары құбылыстарды таңдап, оларды қарапайымдауға ұмтылғанда «белсенді түрде» сезілген ақпаратты құрастырады, сондықтан олар тек адамның мүддесі мен қажеттілігіне қызмет етеді.