Қара сұңқар (Falco concolor) – Солтүстік Африкадан Парсы шығанағына дейін қоныстанған орташа өлшемді сұңқар. Түсіне қарай аталған, құс түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Көмір соколы (Falco concolor) – Африканың солтүстік-шығысынан Парсы шығанағының оңтүстік аймағына дейін көбейетін орташа мөлшердегі сокол. "Көмір" сөзі күл-көмірмен жабылуды білдіреді және Көмір соколының түсін сипаттау үшін қолданылады. Осылайша, сокол өзінің түсіне, яғни көмірдің түсіне байланысты аталған.
The sooty falcon (Falco concolor) is a medium sized falcon breeding from northeastern Africa to the southern Persian Gulf region. The word sooty means to be covered in soot (ash), and is used to describe the color of the Sooty Falcon. Hence, the falcon gets its name from its color, the color of soot.
Таксономия
Сазды сокол – соколь тәрізділер отрядының, соколдастар тұқымдасының және сокол туысының құрамына кіреді. Сазды сокол хобби тобына жатады, бұл өте жақын, ұқсас сокондардың шағын тобы, олар көбінесе Hypotriorchis кіші туысы деп есептеледі. Элеонора соколы кейде оның ең жақын туысы саналады, бірақ олар бір тектің өкілдері болғанымен, жақын бауырлас түрлер емес сияқты.
The Sooty Falcon is part of the order Falconiformes, family Falconidae and genus Falco. The sooty falcon belongs to the hobby group, a rather close knit number of similar falcons often considered a subgenus Hypotriorchis. Eleonora's falcon is sometimes considered its closest relative, but while they certainly belong to the same lineage, they do not seem to be close sister species.
Сипаттама
Бұл 32–37 см ұзындығы және 78–90 см қанат көлденеңі бар әдемі жыртқыш құс. Оның пішіні үлкен хобби немесе кішкентай Элеонора соколы сияқты, ұзын сүйір қанаттары, ұзын құйрығы және жіңішке денесі бар. Ересек құстар көк-сұр түсті, ал Элеонора соколында болатын қанат астындағы қара жамылғылары жоқ. Жастар үлкен жас хобби немесе кішкентай жас Элеонора соколына ұқсайды. Оның қанаттары мен құйрығының қара жиегі оны бұл түрлерден ажыратады, ал үлкен соколдың қара жамылғыларынан туындайтын қанат астындағы контраст жоқ. Өз көктемгі мекенінің солтүстігінде сирек кездесетін құс.
This is an elegant bird of prey, 32–37 cm long with a 78–90 cm wingspan. It is shaped like a large hobby or a small Eleonora's falcon, with its long pointed wings, long tail and slim body. The adults are blue grey, and lack the black underwing coverts of the Eleonora's falcon. The young bird is like a large juvenile hobby, or small juvenile Eleanora's falcon. Its dark trailing edge to the wings and tail distinguish it from the former species, and it lacks the underwing contrast caused by the dark coverts of the larger falcon. It is a rare vagrant north of its breeding range.
Диета
Саңқұрт негізінен құстарды (мысалы, құмқұрт) жейді, бірақ ол ірі жәндіктерді де аулайды, мысалы, шырындарды. Бұл жәндіктерді тұяқтарынан қанаттарына ауыстырып, ұшқанда жейді. Сонымен қатар, олар кесірткелер мен шабақтарды да жейді. Көбейту маусымында олар тек шағын құстармен ғана қоректенеді.
The sooty falcon eats mainly birds (e. g. Sandgrouse), but it will take large insects, such as dragonflies, which are transferred from talons to beak and eaten in flight. They have also been known to eat lizards and crabs. During their breeding season they exclusively feed on small birds.
Аң аулау
Қыста соколар жалғыз, топта немесе тіпті 15-ке дейін жететін үйірлерде аң аулайды. Мұндай аң аулау үйірлері көбінесе ағаштарға қонады және ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Көбейтілу маусымында, жазда, еркектер аң аулаудың көп бөлігін өздері жүзеге асырады. Аң аулаудың төрт тәсілі қолданылады: (1) Қонақтан сүңгу. Соколар жемтігін қонақтан байқап, содан кейін күшпен төмен түсіп, ұстап алады. (2) Қуу. Бұл тәсілде соколар бұталардың немесе ағаштардың үстінен төмен ұшып, басқа құстарды қозғауға тырысады, содан кейін оларды ұстап алады. (3) Көтеріліп, төмен түсу. Соколар ұшып бара жатқан құсты байқағанда, одан биікке көтеріліп, содан кейін жемтігін тоқтату үшін төмен түседі. (4) Бақылау ұшуы. Жемен табу үмітімен жеке соколар үлкен биіктікте айналып ұшады. Жемтік байқалғаннан кейін соколар жемтіктің астынан ұшып өтеді, содан кейін жемтіктің ұшу жолына қайта бұрылып, оны ұстап алады.
During winter the falcons hunt alone, in groups or even as flocks of up to 15 individuals. These hunting flocks tend to perch on trees and feed on swarming insects. During the breeding, summer, season males do the majority of the hunting. Four hunting techniques are employed: (1) Diving from a perch. The falcons spot prey from their perch and then dive bomb and catch it. (2) Flushing. Flushing is a technique used in which falcon individuals fly low over bushes or trees in an attempts to flush other birds out, after which they catch them. (3) Flying up to come down. When a falcon spots a flying prey bird they try to fly further above it, and then dive down to intercept the prey. (4) Survey flight. Individuals circle areas at great heights in hopes of spotting a prey item. Once prey is spotted the falcon flies down below the prey, and then turns back up into the prey's flight path to catch it.
Көші-қон
Құс сарыағаштар Оңтүстік-Батыс Азия және Солтүстік Африкадағы көбейетін жерлерінен шығыс және оңтүстік-шығыс Африкаға қыстау үшін көшіп барады. Бұл сапар шамамен 13 күнге созылады және 5500 километрді құрайды. Сарыағаштар көші-қонды түнде бастайды, бірақ көбінесе күндіз жол жүреді. Олар Шығыс Африка бойындағы тоқтау орнында, әлеуетті су көздері бар жерлерде демалады.
The falcons migrate from their breeding grounds in Southwest Asia and North Africa to winter in Eastern and South eastern Africa. The journey takes approximately 13 days and covers a distance of 5500 kilometers. The falcons start their migration during the night but tend to travel only during the day. They stop over at rest spots along Eastern Africa, spots where there are potential water sources.
Қорғау
Бұрын Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны қауіпсіз түр деп санаған, бірақ жақында бұрынғы есептерден гөрі сирек кездесетіні анықталды. Осыған байланысты, 2017 жылы оның статусы «Қауіпті» санатына көтерілді. Сондықтан, адамның әсерін азайту және табиғи ортасын қорғау – қара соқырдың сақталуы үшін өте маңызды мәселе.
It was formerly classified as Least Concern by the IUCN, but has recently been shown to be rarer than formerly believed. Consequently, it was uplisted to Vulnerable status in 2017. Hence, mitigating human disturbances and protecting natural habitats is of critical conservation concern to the Sooty Falcon.