Кіріспе

Жетектелген оқ. Ақылды оқ – бұл берілген траекторияны ғана емес, сонымен қатар бұрылу, жылдамдығын өзгерту немесе деректерді жіберу сияқты қосымша мүмкіндіктерге ие оқ. Мұндай снаряд оның қозғалысын бағдарламалай алатын жоғары дәлдікті атыс қаруынан атылуы мүмкін. Бұл – дәлдікпен басқарылатын, кішірейтілген қару-жарақ.

Ақылды оқтардың түрлері

2008 жылы DARPA аясында EXACTO бағдарламасы басталды, ол "атып тастап ұмыту" принципінде жұмыс істейтін ақылды снайперлік мылтық жүйесін, соның ішінде басқарылатын ақылды оқ және жақсартылған оптикалық прицелді дамыту мақсатында жүзеге асырылды. Бұл ақылды оқтың нақты технологиялары әлі жарияланбады. EXACTO 2014 және 2015 жылдары сынақтан өтті, нәтижелер оқтың траекториясын түзету үшін бағытын өзгерте алатынын көрсетті. 2012 жылы Sandia National Laboratories лазерлік нұсқауышпен белгіленген нысананы іздей алатын, өзін-өзі басқаратын оқ прототипін таныстырды. Оқ секундына 30 рет орнын жаңарта алады және 1,6 шақырымнан астам қашықтықтағы нысананы дәл тигізеді. 2016 жылдың ортасында Ресей ұзындығына қарай нысананы дәл тигізуге арналған ұқсас "ақылды оқ" қаруын әзірлеп жатқанын мәлімдеді.

Жетектелген оқ

Бағытталған оқ доктор Ролин Ф. Барретт, кіші, жасаған және 1998 жылдың тамызында патенттелген. Алғашқы жоба бойынша, оқ айналасына тең бөлінген, кемінде үш өлшемділік үшін үш оптикалық талшықты "көзден" тұруы керек еді. Оның бағыттау қабілетін іске қосу үшін лазер нысанаға бағытталады. Оқ соңғы мезетке жақындағанда, лазерден түскен жарықтың әрбір "көзге" бірдей мөлшерде түсуін қамтамасыз ету үшін ұшу жолын нақты уақытта реттейді. Оқ автономды көліктей бірнеше бағытта қозғалмайды, керісінше, лазер көрсеткен жерге дәл тию үшін ұшу жолына шағын түзетулер енгізеді. Бұған қоса, лазер оқтың өзінен емес, басқа жерден де шығуы мүмкін, бұл көру қабілетінен тыс нысанаға оқ атуға мүмкіндік береді. Оқтың ұшу жолын өзгертуі үшін, корпусы металл мен полимердің қосылысынан жасалған. Полимер деформацияланатын бет ретінде жұмыс істейді, ауа ағынын бұрып, оқты нақты уақытта бағыттайды. Бағыттау жүйесі кішкентай литий-полимерлік батареямен қуаттанады, ол навигациялық тізбектерге қосылған.

Жолды өзгерту

Ақылды оқтардың бір түрі – ұшып бара жатқанда бағытын өзгерте алатын снаряд. Мұның бір қолданылуы – әскерлерге қорғаныш жамылғысының артында қалып, бұрыштардан ату мүмкіндігін беру. Бір әдіс спойлер мен микрогироскопты қолданып, оқты басқаруды қамтиды.

Жүзу

Honeywell Aerospace компаниясы MEMS және микроэлектроника технологиялары негізінде жасалған инерциялық өлшеу бірліктерін өндірді, олардың мылтықтан оқталатын кездегі соққыға төтеп бере алатынын мәлімдейді.

Деректерді беру

Ақылды оқтардың тағы бір түрі – соққан жері туралы деректерді тарата алатын оқ. АҚШ-тың Флорида штатындағы Гейнесвилл қаласындағы Флорида университетінің ғалымдары Lockheed Martin компаниясының қаржыландыруымен оның прототипін жасады. Оқ (снаряд) 70 метрге дейінгі қашықтықта деректерді жіберуге қабілетті.