Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиялық диссидент-пастор және памфлетші, Новая Скотиядағы саудагер және саяхатшы
English Nonconformist minister and pamphleteer
the merchant and politician in Nova Scotia
Самуил Чандлер (1693 – 8 мамыр 1766) – ағылшын диссидент-пасторы және памфлетші. Ол Георг II патшалығының соңғы жылдарында "Дисценттің тажы жоқ патриархы" деп аталды.
Samuel Chandler (1693 – 8 May 1766) was an English Nonconformist minister and pamphleteer. He has been called the "uncrowned patriarch of Dissent" in the latter part of George II's reign.
Ерте өмір
Сэмюэл Чандлер Беркширдегі Хангерфорд қаласында, Генри Чандлердің (1719 ж. қайтыс болды), діннен қол үзген пастор, және оның әйелі Мэри Бриджменнің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі 1688 жылғы Толеранттылық заңынан кейін Хангерфордтағы алғашқы тұрақты пресвитериандық пастор болды. 1700 жыл шамасында отбасы Батқа көшіп келді, онда Генри өмірінің соңына дейін Frog Lane-де жиналатын қауымға қызмет етті. Ол Бат ақыны Мэри Чандлердің кіші інісі болды, оның өмірбаянын Теофилус Сибердің "Ақындар өмірі" (1753) кітабына қосу үшін жазды. Бала кезінде ол «оқуға ерте дарынымен» көзге түсті, және оның отбасы оны ынталандырды. Ол классикалық білімде өте жақсы оқыды және Бриджуотердегі диссидент академиясына түскен кезде грек тілін жақсы меңгерген деген қауесет бар, онда ол пастор Джон Мурдың (1747 ж. қайтыс болды) шәкірті болды. Кейін ол Глостердегі Сэмюэл Джонс академиясына оқуға түсті. Мұнда ол епископ Батлер және архиепископ Секкермен бірге оқыды, олар кейін шіркеуге адал болуларына және жоғары лауазымдарға ие болуларына қарамастан, өмір бойы дос болып қалды.
Samuel Chandler was born at Hungerford in Berkshire, the son of Henry Chandler (d.1719), a Dissenting minister, and his wife Mary Bridgeman. His father was the first settled Presbyterian minister at Hungerford since the Toleration Act 1688. In or around 1700 the family moved to Bath, where for the remainder of his life Henry ministered to the congregation that met at Frog Lane. He was the younger brother of the Bath poet Mary Chandler, whose biography he wrote for inclusion in Theophilus Cibber's The Lives of the Poets (1753). As a child he displayed an 'early genius for learning', and this was encouraged by his family. He excelled in the classics and is said to have already mastered Greek by the time he entered the dissenting academy at Bridgwater, where he was a student of the Rev John Moore (d.1747). He later attended Samuel Jones' academy at Gloucester. Here he was a contemporary of Bishop Butler and Archbishop Secker, who in spite of their later churchmanship and high preferment remained life long friends.
Мансап
1714 жылы Чендлер Лондонда уағыз айту қызметін бастады. Осы кезеңде ол Лейденде оқып келгеннен кейін Англияға оралған Секермен бірге тұрды. 1716 жылы ол Пекхемдегі Пресвитериандық Ганновер шіркеуінің пасторы болып тағайындалды және сол жылдың желтоқсан айында діни қызметке бекітілді. 1720 жылы Оңтүстік теңіз көпіршігінің құлауынан Чендлер әйелінің некеге әкелген мүлкін жоғалтты. Бұл оның қаржылық жағдайын қиындатты, сондықтан ол 1723 жылдан бастап Лондонның Полтридегі "Крос-Кейс" дүкенінде кітап сатушы болып жұмыс істеді. "Ақталу" атты еңбегінің сәттілігіне байланысты, ол Ежелгі еврейлер үйінен айтылған уағыздарын христиан аянды қорғау мақсатында біріктірген болатын. Осының нәтижесінде 1726 жылы Чендлер Томас Ливслидің Ежелгі еврейлердегі көмекші пасторы болып шақырылды. Ол осы кезеңде Пекхемде уағыз айтуын жалғастырды. 1728 жылы ол Ежелгі еврейлер шіркеуінің пасторы болып тағайындалды, ал қауым оған кітап сатудан бас тарту шартымен жылына қосымша 100 фунт стерлинг төлеуге келісті.
In 1714, Chandler began a preaching ministry in London. During this time he shared a house with Secker, who had returned to England after studying in Leiden. In 1716, he was chosen as minister of the Presbyterian Hanover Chapel in Peckham and ordained in December of that year. Through the South Sea Bubble crash of 1720, Chandler lost the fortune which his wife had brought to their marriage. This left him in straitened circumstances, and from about 1723 he supplemented his income by working as a bookseller at the Cross Keys in the Poultry, London. It was partly due to the success of A Vindication, which brought together sermons he had delivered at the Old Jewry Meeting house in defence of Christian revelation, that Chandler was invited to be the assistant minister under Thomas Leavesley at the Old Jewry in 1726. During this time he continued to preach at Peckham. In 1728 he was appointed pastor at the Old Jewry, the congregation offering him an extra £100 a year on the condition that he give up bookselling.
Сенімдер мен жазбалар
Чендлер көп еңбек еткен жазушы еді және памфлеттері, уағыздары мен хаттары арқылы сол кездегі діни пікір таластарына белсенді түрде қатысты. Ол азаматтық және діни бостандықты ынтамен қолдады, ар-ұждан бостандығын және сенім мәселелерінде ақылға жүгінуді жақтады. "Бостандық принциптері күннен-күнге нығая түскенін көруге зор қуанышпен бойын билеймін, ал қатал сыншы, қуғыншыл фанатик қазір көбінесе жек көрумен қаралады және адамзаттың ортақ жауы ретінде қарастырылады. Енді қастық қарастар мен билік тарапынан берілген бұйрықтар аргумент ретінде қабылдануға тиіс емес" (Сэмюэл Чандлер, Заманауи деистердің мінез-құлқы туралы ойлар, 1727). Оның еңбегі христиан философы Сэмюэл Кларкқа ерекше қарызды болып көрінеді және Локк дәстүрінде тұр.
Chandler was an extensive writer, and through his pamphlets, sermons and letters he engaged energetically with the religious disputes of the day. He was an impassioned proponent of civil and religious liberty, advocating freedom of conscience and the appeal to reason in matters of belief. 'Tis with great pleasure, that I observe that the principles of liberty are every day gaining ground, and that a censorious persecuting bigot is now generally looked on with contempt, and treated as a common enemy to mankind. Grave looks, and magisterial dictates must now no longer pass for arguments' (Samuel Chandler, Reflections on the Conduct of Modern Deists, 1727)His work appears to owe a particular debt to the Christian philosopher Samuel Clarke, and stands broadly in the Lockean tradition.
Жазалау заңдары мен түсіну
Теологиялық тұрғыдан Чендлер Диссиденттердің либералдық қанатына жатты. Ол Ақиқатқа (Киелі жазбаларға) негізделген ой-пікірдің жеткіліктілігіне сенді және адам дәстүрі мен билігінің талаптарына қарсы болды. Сондықтан, ол православиеге қатысты сенімді немесе сенімнің негізгі қағидаларын сынақ ретінде енгізуге қарсы болғандардың бірі болды. 1719 жылы Салтерс-холлдағы үштік ілімге жазылу мәселесін талқылаған жиналыстарда ол көпшілікпен бірге болды. Чендлердің үштік теологиясының Сэмюэл Кларктың «Киелі жазбалардағы үштік ілімі» (1712 ж.) еңбегінен алынғаны айтылады, және ол көбінесе ариандыққа жақын немесе ариандық көзқарастарды ұстанған деп сипатталады. Филипп ван Лимборхтың «Historia Inquistionis» (1731 ж.) аудармасының кіріспесінде ол жазылу туралы кеңінен сөз қозғайды, онда бұл тәжірибені «Құдай шіркеуінде әрқашан тудырған ашу-ыза» деп сипаттайды. Ол бұл тақырыпты 1737 жылы «Ескі вигтер» журналында анонимді түрде жариялаған мақалаларында да қозғады. Келесі пікірталастар «Түсіндірме сенімнің негізгі қағидаларына жазылу мәселесі» (1748 ж.) атты еңбектің жарық көруіне әкелді. 1730 жылдары жарияланған бірқатар еңбектерінде Чендлер Диссиденттерді қудалауға қатысты, түрлі сынақтар мен жазылулар арқылы оларды қоғамдық өмірге толық қатысудан тыйым салған жазалау заңдарына қарсы шықты. 1732 жылы ол «Дауды дұрыс реттеу» атты памфлетімен оларды жою туралы парламентке өтініш білдіргендерді қолдады, ал 1735 жылы Рим католиктеріне қарсы уағыздары үшін бірнеше англикандықтардың сынауына ұшырады, олар оның «уақтына келмейтін» талаптарын сынады. Бұдан кейін «Протестант диссиденттерінің мәселесі» (1736 ж.) және 1738 жылы Лондонның Лорд-мэріне ашық хат жазды. «Жазылу мәселесі» туралы еңбегін жариялаған кезде Чендлер енді ешқандай «партиялық мәселелерге қатысты қоғамдық пікірталастарға» қатысуға құлшынбайтынын білдірді. Уақыт өте келе оның ойы осы мәселелерге байланысты «жұмсалды», ал «қазіргі буынның бұзықтықтарына» қарсы ортақ күш біріктіру маңыздырақ болды. Достық байланыстарынан басқа, ол Англикан шіркеуінің латитудинарлық көшбасшыларымен ортақ көзқарастарды бөлісті және олармен қарым-қатынасы туралы жылы сезімдермен айтты. Сол жылы ол Томас Херринг, Томас Гуч және Томас Шерлокпен түсіністік актісі мүмкіндігін талқылады, бұл Диссиденттерге адал ниетпен бекітілген шіркеуге кіруге мүмкіндік берер еді. Доктриналық қарсылықтарды жеңу үшін ол шіркеудің негізгі қағидаларын Ақиқат тілінде қайта жазуды және Афанасийлік сенім белгісін жоюды ұсынды. Бұл тым жоғары мақсаттарға бағытталған ұсыныстар ешқандай нәтиже бермеді, және Чендлер әріптестерінен наразылық білдірді, олар оның тым ерсіктілік танытқанын айтты.
Theologically Chandler belonged to the liberal wing of Dissent. He believed in the sufficiency of a reasoned approach to Scripture, and was hostile to the claims of human tradition and authority. As such, he was among those who argued against the imposition of creeds or articles of faith as tests of orthodoxy. In the Salters' Hall meetings of 1719, which concerned themselves with subscription to the doctrine of the Trinity, he was among the non subscribing majority. Chandler's Trinitarian theology is said to have derived from Samuel Clarke's The Scripture Doctrine of the Trinity (1712), and he is often described as an Arian, or having Arian leanings. In the introduction to his translation of Philipp van Limborch's Historia Inquistionis (1731) he discusses subscription at some length, where he describes the practice as having 'ever been a Grievance in the Church of God'. He took up the subject again in anonymous contributions to the Old Whig periodical in 1737. Subsequent debates led to the publication of The Case of Subscription to Explanatory Articles of Faith (1748). In a number of works published in the 1730s Chandler challenged the penal laws governing Dissenters, which through various tests and subscriptions barred them from full participation in civic life. In 1732 he supported those petitioning parliament for their repeal with a pamphlet entitled The Dispute Better Adjusted, and in his 1735 sermons against Roman Catholicism earned the censure of several Anglicans for his 'unseasonal' demands for the repeal of the Test and Corporation Acts. This was followed by The Case of the Protestant Dissenters (1736) and an open letter to the Lord Mayor of London in 1738. By the time he published The Case of Subscription Chandler was expressing his disinclination to engage in any further 'publick Debates concerning Party Affairs'. Time had 'softened' his mind on such issues, and establishing a common front against the 'impieties of the present generation' was of more importance. Besides ties of friendship, he shared a common outlook with the Latitudinarian leaders of the Anglican Church, and spoke warmly of his relations with them. In the same year he was engaged in informal discussions with Thomas Herring, Thomas Gooch and Thomas Sherlock about the possibility of an act of comprehension, which would enable Dissenters to enter the Established fold in good conscience. To overcome doctrinal objections he suggested that the church's articles by re written in scriptural language, and that the Athanasian Creed ought to be discarded. These overly ambitious proposals came to nothing, and Chandler came under fire from fellow Dissenters for acting with presumption.