Кіріспе
Шығыс Үндістан компаниясының қызметкері генерал-майор сэр Джон Малколм, GCB, KLS (2 мамыр 1769 – 30 мамыр 1833) – шотландтық әскери қызметкер, дипломат, Шығыс Үндістан компаниясының басшысы, мемлекеттік қайраткер және тарихшы.
Major General Sir John Malcolm GCB, KLS (2 May 1769 – 30 May 1833) was a Scottish soldier, diplomat, East India Company administrator, statesman, and historian.
Ерте өмір
Сэр Джон Малкольм 1769 жылы Шотландияның шекаралық аймағындағы Эскдейлде Джордж Малкольмның, шаруасы жоқ жалгер фермердің және оның әйелі Маргареттың ("Бонни Пегги"), туған қызы Паслидің қарындасы, он жеті баласының бірі болып дүниеге келді. Оның бауырларының арасында сэр Джеймс Малкольм, адмирал сэр Пултенни Малкольм және сэр Чарльз Малкольм болды. Ол он үш жасында мектепті, отбасын және елді тастап кетіп, Шығыс Үндістан компаниясында көзге түсті, онда оны "Малькольм бала" деп лақап қойды.
Мансап
1783 жылы Мадрасқа Шығыс Үнді компаниясының Мадрас армиясының прапорщигі ретінде келген ол он бір жыл бойы полк сарбазы болып қызмет етті, содан кейін денсаулығын қалпына келтіру үшін бір жыл Ұлыбританияда өткізді. 1795 жылы ол генерал сэр Альурд Кларктың әскери хатшысы ретінде Үндістанға оралды, жол жүрісінде Кларктың Жақсы Үміт мүйісін басып алуына қатысты. 1799 жылғы ағылшын-майсур соғыстарында ол Хайдарабад жасағымен қызмет етті, кейін Майсурдың жаңа үкіметін құруға арналған бейбітшілік комиссиясының бірлескен хатшысы болды. Сол жылы генерал-губернатор (Лорд Морнингтон, кейін Уэлсли маркизі) оны Иранға дипломатиялық миссияны жетектеуге таңдады. 1801 жылы оралғаннан кейін ол Калькуттада (Колкатта) орналасқан Уэлслидің жеке хатшысы болды. 1803-05 жылғы ағылшын-маратха соғысында ол генерал-губернатордың өкілі және дипломатиялық агенті ретінде сэр Артур Уэлслиді (кейін Веллингтон герцогы) ертіп жүрді; екеуі өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. 1804 жылы ол Майсурда британдық резиденты болып тағайындалды, бірақ 1805 жылы генерал Лейкпен бірге Солтүстік Үндістанда қызмет етті. 1808 жылдың басында генерал-губернатор лорд Минто оны Иранға екінші рет жіберді, бірақ сол кезде Тегеранда француздық ықпал күшті болды, сондықтан ол кері қайтарылды. Сол жылы Лондоннан сэр Харфорд Джонс басқаратын жеке миссия Иранға келді және сәттілікке қол жеткізді, себебі Иран үкіметі француздарға деген қызығушылығын жойды. 1810 жылы Малкольм қайтадан Иранға жіберілді, бірақ сол кезде британ үкіметі Иранмен дипломатиялық қарым-қатынасты тікелей Лондоннан жүргізуге шешім қабылдады және сэр Гор Оуслиді елші етіп тағайындады. 1812 жылы Малкольм бес жылдық демалысқа Ұлыбританияға оралды және көп уақытын жазушы ретінде өткізді, 1815 жылы өзінің «Иран тарихы» (ағылшын тіліндегі бірінші, тікелей ирандық дереккөздерден алынған) кітабын аяқтады. Осы еңбегі үшін ол Оксфорд университетінен құрметті DCL дәрежесін алды. 1817 жылы Үндістанға оралғаннан кейін ол үшінші (және соңғы) ағылшын-маратха соғысына дейін келіссөздер жүргізуде генерал-губернатордың агенті ретінде әрекет етті. Ол сондай-ақ 1817 жылғы 21 желтоқсанда Махидпур (Мехидпур) шайқасында Махараджа Малхар Рао Холкар II-ге қарсы жеңіске жеткен Компания әскерін басқарған генерал ретінде де әрекет етті. 1818 жылдың қаңтарында Малкольмды Хейстингс маркизі Орталық Үндістанның (шамамен бүгінгі Мадхья-Прадеш) әскери және саяси басқаруына қойды; ол осы лауазымда төрт жыл бойы қызмет еткен кезде оның назары аймақтың өткені мен қазіргі жағдайын көрсету үшін материалдар жинауға бағытталды. Ол осыған байланысты есепті Калькуттаға жіберіп, оны үкімет бұйрығымен басып шығарды. Бомбей мен Мадрастың губернаторы лауазымына кіші ұлдарынан ауыстырылғанына көңілі қалған Малкольм 1822 жылы Ұлыбританияға кетті, онда ол отбасымен бірге елдік мырза ретінде өмір сүрді және тағы екі кітапты аяқтады. 1827 жылы ол Бомбей губернаторы болып тағайындалды. Оның губернаторлық қызметі, жалпы алғанда, табысты болды, Бомбей Жоғарғы Сотының судьяларымен болған дау-дамайға қарамастан, олар өздерінің юрисдикциясын Бомбейден тыс, Пуннаның Маратха Пешуасынан жаңадан сатып алынған Декканның ішкі аймағына дейін кеңейтуге тырысты. Сати (жесір әйелдердің күйеулерінің жерлеу науқанында өзін-өзі өртеп жіберу) және әйел балаларды құртуды моральдық сендіру арқылы тоқтатуға ұмтылып, Малкольм 1830 жылы ақпанда Гуджаратқа барып, индуизмнің Сваминараян сектасының негізін қалаушы Сахаджананд Свамимен кездесті, ол осыған ұқсас реформаларды қолдады. Содан бері ол Сваминарайан әдебиетінде есімде сақталады. Ол өзінің алдыңғы адамы Маунтстуарт Элфинстонмен бірге үнді білімін және үндістерді биліктің жоғары деңгейіне дайындаудың ізашарлары болды. 1831 жылы Малкольм ақыры Ұлыбританияға оралды және дереу Лансестонның шіріген ауданы үшін парламент мүшесі болды, ол өзінің досы Веллингтон герцогін реформаға қарсылық білдірді. Ол Беркширдегі Уорфилд Холл үйін Парри отбасынан сатып алып, оны қайта жаңғыртумен айналысты. Оның соңғы қоғамдық әрекеті 1833 жылы сәуірде Шығыс Үндістан компаниясының меншік иелеріне (акционерлеріне) сөйлеген сөзі болды, оларға компанияның жарғысын жаңару үшін үкіметтің шарттарын қабылдауға көндірді. Содан кейін ол инсульт алып, 1833 жылы 30 мамырда қайтыс болды. Ол Пикадиллидегі Сент-Джеймс шіркеуінде жерленген. Вестминстер аббатшылығының солтүстік трансептісінде Фрэнсис Чантрейдің Малкольмның мәрмәр мүсіні бар. Сонымен қатар, оның Бомбей қаласындағы мэрия ғимаратында мүсіні және Шотландиядағы Лангхолмнан жоғары, Уайта төбесіндегі жетістіктерін атап өтетін 100 фут биіктігі бар обелиск бар.
In 1831 Malcolm finally returned to Britain, and immediately became a Member of Parliament for the rotten borough of Launceston, supporting his friend the Duke of Wellington in opposition to the Reform Bill. He bought Warfield Hall in Berkshire from the Parry family and busied himself renovating it. His last public act was a speech in April 1833 to the Proprietors (shareholders) of the East India Company, persuading them to accept the Government's terms for renewal of its Charter. Immediately afterwards he suffered a stroke and died on 30 May 1833. He was buried in St James's Church, Piccadilly. There is a marble statue of Malcolm, by Francis Chantrey, in the north transept of Westminster Abbey. There is also a statue of him in the town hall at Bombay and a 100 foot high obelisk celebrating his achievements on Whita Hill, above Langholm in Scotland.
Отбасы
1807 жылы ол Майсурда генерал сэр Александр Кэмпбеллдің екінші қызы Изабелла Шарлоттаға үйленді. Олар бес бала туды, оның ішінде Джордж Александр Малкольм болды.