Кіріспе

Гистеротомия – жатырға жасалған кесік. Бұл хирургиялық кесік бірнеше медициналық процедураларда қолданылады, оның ішінде жүктіліктің екінші триместрінде тоқтату (немесе аборт) және кесарево қимылы кезінде ұрықты босату. Сондай-ақ, жүктілік кезінде ұрыққа қол жеткізу және туа біткен кемшіліктерді түзету үшін операция жасауға, ал жүктілік кезінде жүрек тоқтаған жағдайда ұрықты жатырдан алып, жан сақтау шараларын жүзеге асыруға да қолданылады. Кесіктердің бірнеше түрі бар, оның ішінде орталық тік кесік және төменгі көлденең кесік. Кесік скальпельмен жасалады және шамамен 1-2 см ұзындықты құрайды, бірақ процедураның түріне байланысты ұзақ болуы мүмкін. Бұл әдетте кеңейту және кюретаж, электрлік вакуумдық аспирация немесе қолмен вакуумдық аспирация сәтсіз аяқталған жағдайда соңғы шара ретінде қолданылады. Кеңейту және кюретаж – жатыр мойнының ашылуы немесе кеңейтілуі, содан кейін жатырдың ішіндегі тіндерді қабылдап сыпыру. Электрлік вакуумдық аспирация жатырдағы ұрықты алу үшін вакуумды пайдаланады, бірақ бұл әдіс қолмен вакуумдық аспирацияға қарағанда қымбат.

Кезереуі

Кезереуі арқылы ұрықты босандыру әлемде өте көп таралған операция болғанымен, ол қан кету, инфекция, тромбоэмболия және жұмсақ тіндердің зақымдануы сияқты бірнеше тәуекелдермен байланысты. Кезереуіш кесу кезінде жатырға гистеротомия арқылы кесік жасалып, ұрық алынып шығарылады. Классикалық гистеротомия немесе төменгі көлденең кесік жасау қажеттігі жүктілік мерзімі, нәрестенің салмағы және туу кезіндегі қауіп-қатерлер ескере отырып шешіледі.

Реанимациялық гистеротомия

Жүрек тоқтаған кезде немесе оған жақын уақытта қайта тірілту үшін гистеротомия жасалады, онда ұрықты жатырдан алу үшін тілік жасалады. Бұл ұрықты құтқару мақсатымен, сондай-ақ ұрықты көтеріп жүрген әйелді қайта тірілту үшін жасалады. Әдетте, бұл процедура ұрық 24 аптадан асқан кезде жасалады, себебі ол жатырдан тыс жерде тірі қалуға қабілетті болады. Басты мақсат – жүкті әйелді құтқару. Ең жоғары тірі қалу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін, ұрықты босандыру науқас жүрек тоқтағаннан кейін 5 минут ішінде немесе КЖЖ-нің екі циклінен соң жүргізілуі тиіс. Жүктілік кезінде жүкті жатыр төменгі қуыс вена мен құрсақ аортасын қысып, жатырға және жүкті әйелге қан ағымын азайтуы мүмкін. Ұрықты алып тастау жүкті әйелге қан ағымын қалпына келтіруге көмектеседі.

Ұрық хирургиясы

Гистеротомия – ұрық операциясы кезінде жүкті ананың жатырына қол жеткізу және спина бифида сияқты туа біткен кемшіліктерді емдеу үшін қолданылатын әдіс. Стандартты гистеротомия ұрықтың спина бифидасын жабудың алтын стандарты болып саналады, себебі шағын гистерэктомиямен және екі қабатты перкутанды фетоскопиямен салыстырғанда ол қауіпсіз және тиімді. Кішкентай гистеротомия процедурасы ана, ұрық және/немесе нәрестеге қатысты ауыр жағдайларда, сондай-ақ ерте босану қаупі болғанда артықшылыққа ие, өйткені бұл жағдайда қауіп-қатер мен асқынулар азаяды.

Қауіп-қатерлер мен асқынулар

Гистеротомияны жақсартуға қолданылатын техника хирургтың қалауына байланысты. Жөндеу әдісі мен тігіс түрі гистеротомия жасаудың тәуекелдері мен асқынуларына әсер етеді. Гистеротомия кесігін жөндеу перитонеалды кеңістікте (in situ) немесе жатырды уақытша алып тастап жөндеу (экстериоризация) арқылы жасалуы мүмкін. Жатырды жақсартудың екі түрі де ауруханада жату ұзақтығы, инфекция қаупі және шамамен қан жоғалту көрсеткіштері бойынша ұқсас нәтижелер берді. Жатырды экстериоризациялаудан кейінгі қалпына келу кезінде көбірек құсық пайда болып, ауыру сезімі күшейе түседі, сондықтан операциядан кейінгі анальгезия көбірек қажет болады. Ішек қызметінің қалпына келуі in situ жөндеу кезінде жылдамырақ болады. Бір қабатты және екі қабатты жабылу арасында жатырдың жарылу қаупінде ешқандай айырмашылық жоқ екені анықталды.

Жөндеуден кейін жатыр қабыршақта ақау пайда болуы мүмкін, ол кесік орнындағы жатыр бұлшық етінің жұқаруы ретінде анықталады. Бұл жатыр қабыршақ ақаулары жатырдың жарылуы және жараның айырылу қаупімен байланысты. Жатыр қабыршақ ақаулары қалыптан тыс қан кету, ауырсыну, жатыр сыртындағы жүктілік және сүйексіздік сияқты асқынулар қаупін арттыруы мүмкін.

Ұрық операциясы кезінде

Ұрықтық хирургияда жатырдың жиырылуын тоқтатусыз, жатырдың сезімталдығы және мерзімінен бұрын босану гистеротомия жағдайларында өте жиі кездесетін асқынулар болып табылады. Оны контракцияға қарсы препараттармен тоқтатуға болады. Ұрықтық терапия кезінде мерзімінен бұрын туу және ерте мембрананың жарылуы (PPROM) жиі кездесетін тәуекелдер болып табылады. Көптеген жағдайларда, жатырға зиянды азайтатын фетоскопиялық хирургия тәуекелдер мен асқынуларды азайту үшін артықшылықты таңдау болып табылады. PPROM тәуекелін азайту үшін мембрананы жабу және бекіту зерттелді, бірақ оның клиникалық пайдасы анықталған жоқ.

Гистеротомиялық аборт

Хирургиялық аборттарда екі түрлі асқынулар болады: жеңіл және ауыр. Жеңіл асқынуларға процедура кезіндегі ауырсыну, қан кету, инфекция және жалпы анестезиямен байланысты асқынулар жатады. Ал ауыр және қауіпті асқынуларға қан тоқтаудың бұзылуы, сепсис, іш қабығының қабынуы, терең көк тамыр тромбозы және өлім кіреді.

Түрлері

Гистеротомияның көптеген түрлері бар, олар кесудің орналасуына және бағытына байланысты. Әдетте, қанайналым аз болғандықтан, кесарев кесігі кезінде төменгі көлденең кесуге басымдық беріледі, бұл процедура кезінде пациент үшін қан кету қаупін азайтады. Жатырдың төменгі бөлігіндегі кесулер жатырдың жарылу қаупінің төмендеуімен де байланысты. Кейде төменгі көлденең кесу жеткілікті кеңістік бермейді, сондықтан төменгі көлденең кесулерді кеңейту орталық сызықта Т-тәрізді, J-тәрізді және U-тәрізді кеңейтулерге әкелді. Егер ұрық пациенттің жатырына көлденең орналасса немесе плацента төменгі көлденең кесу жасалатын жерде орналасса, орталық сызықты кесу да қажет болуы мүмкін. Дегенмен, тәжірибеде орталық сызықты кесу көбінесе қолданылмайды.

Жасушаның кесуі

Гистеротомияны әр түрлі әдістермен жасауға болады. Әдетте, 1–2 см ұзындығы бар скальпельмен кішкентай тілік жасалады. Жұмсақ кеңейту кезінде тілік хирургтың бас бармақтарымен немесе басқа жұмсақ диссекциялық құралдармен кеңейтіледі. Сүйкімді кеңейту кезінде үлкен тілік жасау үшін таспа тәрізді қайшы қолданылады. Кейбір мамандар сүйкімді кеңейту аналық жатырға бақыланатын кіруге және ұрықтың жылдам босануына мүмкіндік береді дейді. Басқа мамандар жұмсақ кеңейту қан кету немесе шамадан тыс қан кету қаупін азайтады және науқастың жазылуын жақсартады дейді. Барлық жабылу үлгілеріндегі жатырдың сыртқы бұлшық қабатында белгілі бір деңгейде қабыну және тінді қалыңдату/ішкі жаралар байқалды. Орталық тілік қолданылған жағдайда, жатыр қабырғасын жабу үшін үш қабатты тігіс қолданылады. Бірінші және екінші қабатты жабу үшін үздіксіз тігіс, ал үшінші қабатты жабу үшін үздіксіз бекіткіш тігіс немесе сегіздік тігіс қолданылады. Практикада көлденең тілік жиі жасалатындықтан, тілік әдетте екі қабатты тігіспен жабылады. Дегенмен, тігіс бір қабатты немесе екі қабатты болуы керек пе деген пікірталас бар. Екі қабатты тігіс жазылуды жақсартады, гемостазды қамтамасыз етеді және келесі жүктілікте жатырдың жарылу қаупін азайтады, ал бір қабатты тігіс операция уақытын қысқартады, тінді аз зақымдайды және шетелдік тігіс материалдарына ұшырауды азайтады.