Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық далалық ас үйдің жабық шарықтары
American field kitchen covered wagon
Чаквагон немесе шарықша ас үй – жылқымен тартылатын, жылжымалы далалық ас үй ретінде пайдаланылатын және көбінесе ақ матамен жабылатын, сондай-ақ лагерьлік немесе дөңгелек шарық деп те аталатын көлік құралы. Тарихи тұрғыдан, АҚШ және Канада далаларында азық-түлік пен ас дайындау құралдарын сақтау және тасымалдау үшін қолданылған. Олар қоныс аударушылардың және ковбойлар немесе орманшылар сияқты саяхатшы жұмысшылардың шарықтарына кіріктірілген. Қазіргі заманда, чаквагон арнайы ас пісіру жарыстары мен шараларында қолданылады. Сондай-ақ, чаквагон жарыстары деп аталатын жарыстарда да пайдаланылады.
A chuckwagon or chuck wagon is a horse drawn wagon operating as a mobile field kitchen and frequently covered with a white tarp, also called a camp wagon or round up wagon. It was historically used for the storage and transportation of food and cooking equipment on the prairies of the United States and Canada. They were included in wagon trains for settlers and traveling workers such as cowboys or loggers. In modern times, chuckwagons feature in special cooking competitions and events. Chuckwagons are also used in a type of competition known as chuckwagon racing.
Тарих және сипаттама
Кейбір жылжымалы асханалар ұрпақтан-ұрпаққа дейін келіп жеткенімен, 1866 жылы осы тұжырымды енгізген «Техас Панхандлінің әкесі» атанған Техас ранчосының иесі Чарльз Гуднайтқа «чак-вагон» өнертабысы есептеледі. Гуднайт Техастан Нью-Мексикоға мал айдап сатуға шыққан ковбойлардың қажеттіліктеріне сай келу үшін Studebaker фирмасының жабық вагонын, Азамат соғысы кезіндегі әскердің артық арбасын өзгертті. Ол арбаның артқы жағына сақтауға арналған ұялар мен сөрелері бар, ал үстіне жұмыс істеуге ыңғайлы жапқысы бар «чак-бокс» қосты. Арбаға су барабаны бекітілді, ал астына отын тасу үшін кенеп ілінді. Арбадағы жәшіктерде тағам дайындауға қажетті құралдар мен ковбойлардың жеке заттары сақталды. «Чак-вагон» тағамдарына көбінесе пісірілген бұршақ, тұздалған ет, кофе және ашытылған бисквиттер сияқты сақтауға оңай өнімдер кіретін. Сонымен қатар, жол жүрісінде азық-түлік жиналатын. Таза жеміс-жидек, көкөніс немесе жұмыртқа қол жетімді болмады, ал ет тек мал айдау кезінде жарақат алған жағдайда ғана жаңа болар еді. Еттер майлы матаға оралған бекон, тұздалған шошқа еті және сиыр еті түрінде болды, көбінесе құрғатылған, тұздалған немесе тегістелген. Мал айдау кезінде «куки» – вагонды басқаратын адам, «трайлбосс»тан кейін екінші орында тұратын. «Куки» көбінесе аспаз, шаштараз, тіс дәрігері және банкир болып жұмыс істеген. Ескі «чак-вагон»дарды қалпына келтіріп, көшірмелерін жасайтын Дуг Хансен «чак-вагонды» «зауытта жасалған, «чак-вагон» жабдықтарымен жабдықталған, мал өсіруші мен оның оннан астам жұмысшыларын алыс сапарда қолдауға арналған көлік» деп сипаттайды. Оның сөзінше, жаңа «чак-вагон»ды жасауға шамамен 750 адам-сағат жұмыс кетіп, еңбек жұмсалады.
While some form of mobile kitchens had existed for generations, the invention of the chuckwagon is attributed to Charles Goodnight, a Texas rancher known as the "father of the Texas Panhandle," who introduced the concept in 1866. Goodnight modified a Studebaker manufactured covered wagon, a durable Civil War army surplus wagon, to suit the needs of cowboys driving cattle from Texas to sell in New Mexico. He added a "chuck box" to the back of the wagon, with drawers and shelves for storage space and a hinged lid to provide a flat working surface. A water barrel was also attached to the wagon and canvas was hung underneath to carry firewood. A wagon box was used to store cooking supplies and cowboys' personal items. Chuckwagon food typically included easy to preserve items such as baked beans, salted meats, coffee, and sourdough biscuits. Food would also be gathered en route. There were no fresh fruit, vegetables, or eggs available, and meat was not fresh unless an animal was injured during the drive and therefore had to be killed. The meats were greasy cloth wrapped bacon, salt pork, and beef, usually dried, salted or smoked. On cattle drives, it was common for the "cookie" who ran the wagon to be second in authority only to the "trailboss." The cookie would often act as cook, barber, dentist, and banker. Doug Hansen, a contemporary restorer of old chuckwagons and maker of replicas, describes a chuck wagon as "a factory made vehicle that [was] retrofitted with the chuck wagon equipment, to support a cowboss and his dozen wranglers in a cross country trek." He says it takes about 750 man hours to construct a new chuckwagon.
Қазіргі заманғы қолданысы
Американдық Чак Вагон Ассоциациясы 1997 жылы "чак вагон мұрасын сақтау" мақсатымен құрылды, оның ішінде халықты біліммен қамту және чак вагон іс-шараларын насихаттау. Олар чак вагон мұрасын, оның ішінде жабдықтарды, тағамдарды, тамақ дайындау әдістерін, тұрақтарды және киім-кешектерді тіркеп, вагондардың тізімін ұстап сақалайды. Оның мүшелері АҚШ бойынша чак вагон дайындау сайыстарына қатысады, онда командалар дайындаған тағамдарының сапасымен қатар, көлік құралдарының нақтылығы да бағаланады. Батыс өнер академиясы жыл сайын үздік чак вагон дайындау үшін марапаттайды, сондай-ақ американдық ковбой мәдениетіне қатысты басқа да салалардағы еңбектерді құрметтейді. Чак вагон дайындау сайыстары көбінесе жыл сайынғы, көпшілікке ашық шаралар болып табылады – кейбіреулері 1000-нан астам қатысушыны тартады, ал жеке шаралар чак вагон қызметін пайдалана алады. Чак вагон кештері Америка Құрама Штаттарының батыс және Канаданың батыс аймақтарындағы дәстүрлі мал өсіру өңірлерінде, дербес немесе саяхаттың бір бөлігі ретінде немесе ранчода демалыс ретінде ұйымдастырылады.
The American Chuck Wagon Association was formed in 1997 to "preserve the heritage of the chuck wagon" including educating the public and promoting chuck wagon activities. They document chuckwagon heritage including equipment, food, cooking styles, campsites, and clothing, and keep a registry of wagons. Its members participate in chuckwagon cook off competitions throughout the US where teams are judged on their cooking as well as the authenticity of their vehicle. The Academy of Western Artists presents an annual award for outstanding chuckwagon cooking, as well as honors in other fields relating to the culture of the American cowboy. Chuckwagon cook offs are typically annual events open to the public—some drawing over 1,000 attendees—and private events may hire chuckwagon caterers. Chuckwagon suppers are held across the traditional cattle ranges of the Western United States and Western Canada, either on their own or as part of a trail ride or stay at a dude ranch.
Арба жарыстары
Чаквагон жарысы – кейбір родеоларда, мысалы, 1923 жылы басталған Калгари Стампедедегі шара. 1952 жылдан 1998 жылға дейін Американың ең ірі родеоларының бірі – Шеенн шекара күндерінде шанақты жарыстар өткізілді. Арканзас штатының Клинтон қаласындағы Ұлттық шанақты жарыс әрбір Еңбек күні демалысында ондаған мың адамды тартады. Бұл жарыстарда көбінесе төрт аттың жегілетін, жеңілдетілген заманауи шанақтар қолданылады. Жүргізуші және оның серіктері "лагерьді жинап" арбаға бір бөшке ("пеш") және бірнеше "шатыр тіректерін" лақтырады, екі бөшкеге айналып сегіздік пішінді айналып өтеді, содан кейін жарыс жолынан өтеді. Серіктері мен барлық жабдықтары шанақпен бірге жарыс жолын аяқтауы керек.
Chuckwagon racing is an event at some rodeos, such as the Calgary Stampede which started in 1923. Chuckwagon races were held from 1952 until 1998 at Cheyenne Frontier Days, one of America's biggest rodeos. The National Championship Chuckwagon Race in Clinton, Arkansas draws tens of thousands each Labor Day weekend. These competitions use modern stripped down versions of chuckwagons usually pulled by a team of four horses. The driver and his outriders "break camp" by tossing a barrel (the 'stove') and some 'tent poles' into the wagon, complete a figure eight around two barrels, then circle a race track. The outriders and all equipment must finish the race course along with the chuckwagon.