Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қар немесе мұз үстінде сырғанауға арналған жер көлігі – көлік құралы.
Land vehicle used for sliding across snow or ice
the vehicle
Жүзу, шана, сырғанақ немесе шаңғы-көлік – мұз немесе қар үстінде сырғанап жүретін жер көлігі. Ол тегіс астыңғы бөлігімен немесе екі немесе одан көп тегіс, салыстырмалы түрде тар, бойлық шанабаулары бар жеке корпусымен жасалады, бұл қағида бойынша шаңғыға ұқсас. Бұл үйкелісті азайтады, ауыр жүктерді тасымалдауға көмектеседі. Кейбір түрлері жолаушыларды немесе жүкті салыстырмалы түрде тегіс жерде тасымалдауға арналған. Ал басқалары балалардың әсіресе демалуы үшін немесе жарыс үшін таудан сырғанауға арналған (тау шаңғысын оның таудан түсумен салыстырыңыз). Үш терминнің мағыналық айырмашылықтары көбінесе тарихи қолданысқа және климатқа байланысты аймақтық ерекшеліктерді көрсетеді. Британ тілінде "sledge" жалпы термин, ал "sled" одан жиі қолданылады. "Toboggan" кейде "sledge" сөзімен синоним ретінде қолданылады, бірақ көбінесе шанабаулары жоқ шананың нақты түрін білдіреді. "Sleigh" – жолаушыларды немесе жүкті тасымалдауға арналған орташа немесе үлкен, әдетте ашық көлік құралы, оны жылқы, иттер немесе бұғылар тартады. Американ тілінде "sled" жалпы термин болып қалады, бірақ көбінесе кішкентай құрылғыны, әсіресе демалыс үшін қолдануды білдіреді. "Sledge" жүк немесе ірі заттарды тасымалдауға қолданылатын ауыр шананы білдіреді. Ұлыбританиядағыдан гөрі АҚШ-та "sleigh" көліктің қысқы маусымдағы вагондарға немесе атқарушыларға баламасы ретінде, жолаушыларға арналған орындықтары бар көлік ретінде қарастырылады; Ұлыбританияда "dog sleigh" деп аталатын нәрсе Солтүстік Америкада "dog sled" деп белгілі. Австралияда, қар аз болғандықтан, жергілікті тілде "sleigh" және "sledge" бірдей қолданылады.
A sled, skid, sledge, or sleigh is a land vehicle that slides across a surface, usually of ice or snow. It is built with either a smooth underside or a separate body supported by two or more smooth, relatively narrow, longitudinal runners similar in principle to skis. This reduces the amount of friction, which helps to carry heavy loads. Some designs are used to transport passengers or cargo across relatively level ground. Others are designed to go downhill for recreation, particularly by children, or competition (compare cross country skiing with its downhill cousin). Shades of meaning differentiating the three terms often reflect regional variations depending on historical uses and prevailing climate. In British English, sledge is the general term, and more common than sled. Toboggan is sometimes used synonymously with sledge but more often to refer to a particular type of sledge without runners. Sleigh refers to a moderate to large sized, usually open topped vehicle to carry passengers or goods, and typically drawn by horses, dogs, or reindeer. In American usage sled remains the general term but often implies a smaller device, often for recreational use. Sledge implies a heavier sled used for moving freight or massive objects. Sleigh refers more specifically than in Britain to a vehicle which is essentially a cold season alternative to a carriage or wagon and has seating for passengers; what can be called a dog sleigh in Britain is known only as a dog sled in North America. In Australia, where there is limited snow, sleigh and sledge are given equal preference in local parlance.
Этимология
"Следо" сөзі орта ағылшын тілінен келген "sledde" сөзінен шыққан, ал ол орта голланд тіліндегі "slēde" сөзінен туындаған, яғни "сырғанау" немесе "сырғанақ" деген мағынаны білдіреді. Осы сөздің түбі санақ пен шәйнекке (sledge) ортақ. "Шәйнек" сөзі болса, қазіргі голланд тіліндегі "slee" сөзінің ағылшыншаланған түрі және Солтүстік Америкаға голланд иммигранттары арқылы ағылшын тіліне енген.
The word sled comes from Middle English sledde, which itself has the origins in Middle Dutch word slēde, meaning 'sliding' or 'slider'. The same word shares common ancestry with both sleigh and sledge. The word sleigh, on the other hand, is an anglicized form of the modern Dutch word slee and was introduced to the English language by Dutch immigrants to North America.
Операция
Сандар қыста ерекше пайдалы, бірақ оларды ылғалды далалар, лайлы жолдар және тіпті қатты жерлерде де тартуға болады, егер оларға майлап ("қақпақтарын майлап") немесе сумен ылғалдырып көмектесеңіз. Сандардың және басқа да заттардың мұз, мұзды қар, ылғалды қар және құрғақ қарда әртүрлі деңгейдегі үйкеліспен – өте аз үйкелістен аздау үйкеліске дейін – сығу себебін түсіндіру үшін мұз және коньки тебу туралы мақалалардың тиісті бөлімдерін қараңыз. Сандардың қарға немесе мұзға түсіретін қысымының судың жұқа қабатын жасап, санның мұз үстінде аз үйкеліспен қозғалуына мүмкіндік беретіні туралы дәстүрлі түсіндірме жеткіліксіз. Әртүрлі саналарды бұғы, жылқы, есек, өгіз немесе иттер тартады.
Sleds are especially useful in winter but can also be drawn over wet fields, muddy roads, and even hard ground if one helps them along by greasing the blades ("grease the skids") with oil or alternatively wetting them with water. For an explanation of why sleds and other objects glide with various degrees of friction ranging from very little to fairly little friction on ice, icy snow, wet snow, and dry snow, see the relevant sections in the articles on ice and ice skating. The traditional explanation of the pressure of sleds on the snow or ice producing a thin film of water and this enabling sleds to move on ice with little friction is insufficient. Various types of sleds are pulled by animals such as reindeer, horses, mules, oxen, or dogs.
Тарих
Ежелгі Мысыр халқы қоғамдық жұмыстарды салу кезінде, әсіресе құм арқылы ауыр обелисктерді тасымалдау үшін шәйкелерді (немесе "скидтерді") кеңінен пайдаланған деп саналады. Осеберг "Викинг" кемесінен қазба жұмыстары кезінде саналар табылды. Шәйкелер де жоғары бағаланған, себебі дөңгелекті көліктерден өзгеше, оларға жол салымы төленбеген. 19 ғасырдың соңына дейін, жабық қысқы шәйке, немесе возок, Еуропалық Ресей және Сібірдің қар басқан далаларында жылдам тасымалдау құралы болып табылды. Бұл көлік құралын Мәскеудің патшалары, епископтары және боярлары қалайтын. Кремльдің қару-жарақ қорында тарихи маңызы бар бірнеше патшалық возоктар сақталған. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында британдық Арктика және Антарктика аймандарына жасалған зерттеу экспедицияларында адамдармен тартылатын шәйкелер дәстүрлі көлік құралы болды, мысалы, капитан Скотт оларды қолдаған. Роалд Амундсен сияқты көптеген саяхатшылар иттермен жүретін шәйкелерді пайдаланды. Филиппинде карабаомен тартылатын дәстүрлі шәйке "канга" деп аталады. Ол әлі күнге дейін тегіс емес немесе лайлы жерлерде дөңгелекті арбалардың орнына қолданылады, сонымен қатар күріш далаларының бөгеттерін бұзбай, олардың үстінен өтуге мүмкіндік береді.
The people of Ancient Egypt are thought to have used sledges (aka "skids") extensively in the construction of their public works, in particular for the transportation of heavy obelisks over sand. Sleds and sledges were found in the Oseberg "Viking" ship excavation. The sledge was also highly prized, because – unlike wheeled vehicles – it was exempt from tolls. Until the late 19th century, a closed winter sled, or vozok, provided a high speed means of transport through the snow covered plains of European Russia and Siberia. It was a means of transport preferred by royals, bishops, and boyars of Muscovy. Several royal vozoks of historical importance have been preserved in the Kremlin Armoury. Man hauled sledges were the traditional means of transport on British exploring expeditions to the Arctic and Antarctic regions in the 19th and early 20th centuries, championed for example by Captain Scott. Dog sleds were used by most others, such as Roald Amundsen. In the Philippines, a traditional carabao drawn sled is known as the kangga. It is still used in place of wheeled carts over rough or muddy terrain, while also having the advantage of traveling over rice paddy dikes without destroying them.
Басқа
Коттер – ашық, жеңіл, атпен тартылатын, көбінесе екі адамнан аспайтын шана. Ол 1800 жылдар шамасында АҚШ-та пайда болды. Көне үлгілері жиі әсемдікпен безендірілген. 1920 жылдары Американың Роки таулары аймағында коттермен жарыстар басталды, бастапқыда шаңғыда жасалған қарапайым арбалар қолданылды, кейін велосипед дөңгелекті арбалармен алмастырылды, олар да қар үстінен тартылды. Троика – үш атпен тартылатын дәстүрлі орыс көлігі, әдетте шана, бірақ дөңгелекті арба да болуы мүмкін. Жүк көлігі мен трактордың, сондай-ақ аттардың тартыс жарыстарында қолданылатын шана немесе "тас қайық". Жануардың немесе машинаның тарта алатын максималды салмағын анықтау үшін көтерілетін салмақты тасымалдайтын жалпақ шана.
A cutter is an open, lightweight, horse drawn sleigh that usually holds no more than two people. It was developed in the United States around 1800. Historic styles were often quite decorative. About 1920, cutter racing began in the American Rocky Mountain west, first using a simple homemade chariot on skis, later replaced by a bicycle wheeled chariot that was also pulled over snow. Troika, a traditional Russian vehicle drawn by three horses, usually a sled, but it may also be a wheeled carriage. A sled or "stone boat", seen in truck and tractor pulling and horse pulling. A flat sled able to carry increasing amounts of weight to determine the maximum load the animal or machine can pull.